Alles over Blije
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Blije

Blije

Het terpdorp Blije is ontstaan op een kwelderwal langs de Friese noordkust. In de levensbeschrijving van abt Frederik van Hallum uit de dertiende eeuw werd het dorp al vermeld als ‘Blythe’. De dorpsbewoners hadden vroeger de schimpnaam ‘de Blijer Bellefleuren’: een oud appelras.

In Blije staan maar liefst 14 rijksmonumenten geregistreerd waaronder twee woonterpen. Het dorp heeft één van de oudste cafés van Nederland, dat vroeger dienst deed als herberg.
Op steenworp afstand van het dorpscafé staat de Sint-Nicolaaskerk. Deze kerk heeft een grote dertiende eeuwse Romaanse toren met een zadeldak. In het interieur zijn bijzondere renaissance- grafzerken te vinden.
De voormalige Doopsgezinde Vermaning is terug te vinden aan de Voorstraat. Na de bouw van een voorhuis in de jaren dertig van de vorige eeuw werd de Vermaning gebruikt als schuur. De karakteristieke ramen zijn nog aanwezig.

Het waterschap Blija Buitendijks is het kleinste waterschap van Nederland. Terwijl alle andere Friese waterschappen in 2004 opgingen in Wetterskip Fryslân bleef Blija Buitendijks zelfstandig. Reden daarvoor was dat het waterschapsbestuur en natuurbeschermingsorganisatie It Fryske Gea verschillend dachten over het beheer van het gebied. Blija Buitendijks beheert 100 hectare natte kwelders en graslanden. Het land overspoelt regelmatig en wordt beschermd door een zomerdijk.

In en rond Blije zijn allerlei mogelijkheden voor een leuke dag uit. Aan de Stationsweg is één van de weinige katoendrukkerijen van Nederland gevestigd: Atelier Kleine-lijn. Er worden ook workshops en demonstraties georganiseerd.
Op de zeedijk hebt u een schitterend uitzicht over het Wad. Meestal kunt u Ameland duidelijk zien liggen. De boot ernaartoe vertrekt vanaf de pier van het nabijgelegen Holwerd. Een ‘dagje Ameland’ is dus prima te doen. Wadlopen naar het eiland is ook mogelijk vanuit Holwerd.
Wandelaars kunnen het Historische Wandelpad naar Holwerd lopen. Deze route van ongeveer 6 kilometer gaat deels langs het oude spoortracé van het beroemde Dokkumer Lokaaltsje.
In Hegebeintum kunt u naar het bezoekerscentrum van de hoogste terp van Nederland.

© Doarpswurk

Historie van Blije

Blije is een terpdorp dat enkele eeuwen voor het begin van de jaartelling op een kwelderwal nabij de kust is ontstaan. De vroegste vermelding van ‘Blytha’ komt voor in een levensbeschrijving van abt Fredericus van Hallum uit de 13de eeuw. Net als de meeste andere dorpen in noordelijk Ferwerderadiel en noordwestelijk Westdongeradeel is Blije naar het zuiden toe over water ontsloten door de lange Blijaërvaart richting Dokkumer Ee die een later gedempte haven nabij de kern bezat. Deze verliep winkelhaakvormig en dat is aan het brede profiel van de bijna pleinachtige Hoofdstraat – met de herberg – en het begin van de Stationsstraat te ervaren. Bovendien ligt Blije in een opvallend spinnenweb van paden en wegen. Bij de dorpshaven en aan de Voorstraat kwamen concentraties van bebouwing tot stand. Veel meer naar het zuiden ligt nog steeds de aanzienlijke buurschap Vaardeburen aan de Blijaërvaart.

De terp is aan het einde van de 19de eeuw grotendeels afgegraven. Kerk met kerkhof tot en met het ringvormige pad zijn deze ontmanteling bespaard. Op deze niet zeer hoge terprest torent de kerk nu op een spannende positie boven de lage bebouwing van de Voorstraat uit, slechts bereikbaar door enkele smalle doorgangen. Uit de huidige structuur is nauwelijks op te maken hoe de middeleeuwse terpsituatie was.

De forse dorpskerk was toegewijd aan Sint- Nicolaas. De ongelede toren met zadeldak en een overwelfde benedenruimte is in de 13de eeuw opgetrokken en de bekroning is waarschijnlijk in 1741 aangebracht of vervangen. De laat-gotische kerk is eenbeukig en is omstreeks 1540 ter vervanging van een oudere kerk gebouwd. Het schip is voorzien van steunberen en het koor heeft een vijfzijdige sluiting. De kerk bezit meubilair uit de vroege 18de eeuw en enkele bijzondere grafzerken uit de renaissance, waaronder een portretzerk door Vincent Lucas.

Blije kwam aan de lokaalspoorweg te liggen en aan de zuidzijde staat aan de rand van de dorpsbebouwing het nog vrij gave station uit 1901.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland