Alles over Britswert
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Britswert

Britswert

Het terpdorp Britswert ligt vlakbij Wiuwert, waarmee het kerkelijk en cultureel mee verbonden is. Symbool van de band tussen de twee dorpen is het beeld van een Zwaan. Van oudsher lag Britswert tussen twee meren: het Britswerdermeer en het Swaanwerdermeer.

Het Britswerdermeer werd pas in 1885 ingepolderd. Het dorp was goed bereikbaar via het water. De ontsluiting van de wegen werd pas in de jaren zestig gerealiseerd via de Kleasterdyk.

De prominent aan de rand van het dorp aanwezig St. Joriskerk stamt uit de 12e eeuw. De kerk heeft een fraai beschilderde zandstenen gedenksteen boven de ingang. In de kerk zijn er tijdens de zomermaanden geregeld exposities. Vlakbij de kerk is in de jaren 90 een avontuurlijke houten speeltuin aangelegd. Kinderen kunnen hier hun fantasie volop tot uiting brengen.

De oude Pastorie zorgt samen met het voormalige schoolgebouw voor een fraai dorpsgezicht. Het oude schooltje is nu dorpshuis Us Honk, het gezamenlijke dorpshuis van Britswert en Wiuwert. Ook bijzonder zijn de vrij grote kaaspakhuizen. Dit soort huizen zijn ook in Easterein en Wommels terug te vinden.

Bij het verderop gelegen buurtje Kromwâl was vroeger een scheepswerf met botenhelling. Nu is er een haventje gemaakt waar u gemakkelijk kunt parkeren.

© Doarpswurk

Historie van Britswert

Britswert is een terpdorp, dat anderhalve kilometer verwijderd is van Wiuwert waarmee het al sinds jaar en dag kerkelijk en cultureel verbonden is. Zo heeft Wiuwert een kaatsplein en Britswert een ijsbaan. Britswert lag lang tussen twee meertjes: ten zuiden het Swaanwerdermeer met het Rietmeer en ten noordwesten het Britswerdermeer, dat pas in 1885 is drooggemalen.

Op de terp staat tegenover de kerk een rij gebouwen, waarin niet alleen de brede pastoriewoning opvalt, maar vooral het gaaf bewaard gebleven rijzige schoolgebouw met zes grote lokaalvensters in front en grote schoorstenen. De Kleasterdyk voert het verkeer om Britswert. De Buorren ten westen van de kerkterp worden zo met rust gelaten. Het is een smal, sfeervol straatje tussen hagen die de voortuintjes van de dicht op elkaar staande woningen omvatten. Op de hoeken aan de terpzijde staan gebouwen die lijken te twijfelen tussen woning en pakhuis. Het hoge gebouw heeft een volledige verdieping met pakhuisluiken, het lage een kapverdieping met een reeks luikjes. Hier hebben handelaren in zuivelproducten gewoond. De bebouwing van de Buorren kent een grote verscheidenheid aan woningen, van arbeidershuisjes tot brede, notabele woningen.

Op het ruime kerkhof staat de Sint-Joriskerk uit het einde van de 12de eeuw, gebouwd van gemêleerd gele kloostermoppen. De toren is in 1889 vernieuwd in de toen kenmerkende decoratieve mengstijl. Hij heeft drie geledingen en een ingesnoerde spits. De zuidelijke ingang wordt bekroond door een wapensteen uit 1753 van Jonker Ernst van Aylva. De spitsboogvensters staan in smalle, rondbogige dagkanten. Bij het koor is een laag rondboogje te zien, een spoor van een hagioscoop. In deze laatromaanse kerk vinden ’s zomers wel projecten van beeldende kunst plaats.

Ten westen van Britswert ligt aan de Franekervaart, de buurschap Kromwal met aan beide zijden van de vaart bebouwing. Er was eeuwenlang een scheepswerf voor bedrijfsschepen en later jachten. Nu worden de gebouwen voor recreatie gebruikt. Op Kromwal heeft tot 1863 een doopsgezinde vermaning gestaan: toen is zij overgebracht naar het westelijker gelegen Itens.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland