Alles over Burgwerd
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Burgwerd

Burgwerd

Op nog geen twee kilometer ten noorden van Bolsward ligt Burgwerd. Midden door het dorp loopt de Bolswarder trekvaart. Met de ligging aan het water is Burgwerd een gewilde woonplaats voor mensen die in Bolsward werken. Het dorp telt ongeveer driehonderdvijftig inwoners.

Geschiedenis
Rond het jaar 1000 werden er om en nabij Burgwerd dijken aangelegd. Deze beschermden het gebied tegen het water uit de Middelzee. De terp waarop het dorp is gebouwd behoort tot één van de oudste terpen in de omgeving. Het dorp wordt onder verschillende benamingen gevonden in de literatuur. Zo heette het in de 13de eeuw Borghwart. Maar ook Borghwert en Borgwerd komen in de analen geregeld voor.
De aanleg van de trekvaart in 1638 was belangrijk voor de groei van het dorp. Deze vaart werd, op kosten van de stad Bolsward, aangelegd om de nabije meren en plassen met elkaar te verbinden. Belangrijk omdat er in die tijd vooral over het water handel werd gedreven.
Vandaag de dag is een woning aan de trekvaart nog altijd een gewild object. Men kan voor de deur een boot aanleggen en in de winter de schaatsen onderbinden.

Bezienswaardigheden
De Hervormde Kerk van Burgwerd dateert van begin 13de eeuw. De kerk is begin 18de eeuw behoorlijk gerenoveerd. Bestaande muren werden ommetseld voor extra stevigheid en ook de toren kreeg verstevigende muurankers. In de kerk staat de grote zerk van de familie Ockinga. Dit kunstwerk werd in 1550 gemaakt door Vicent Lucas. De rijke familie woonde in de Ockinga State aan de Sjungadijk. Op de plak van deze state staat vandaag de dag een boerderij.
Aan de overkant van het water staat de Rooms-katholieke Sint Johannes kapel. Deze kapel is na de Tweede Wereldoorlog gebouwd voor de vluchtelingen die in Burgwerd bleven wonen. De kapel wordt niet meer voor kerkdiensten gebruikt.

Wonen en leven
Toneel, biljart, schaatsen, kaatsten, badminton, muziek. Inwoners kunnen uit verschillende verenigingen kiezen in het dorp. Burgwerd heeft ook een eigen basisschool It Skûlplak en peuterspeelzaal. Het dorp kende vroeger een rijke middenstand, maar tegenwoordig zijn de inwoners voor hun boodschappen aangewezen op Bolsward.

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Burgwerd

Burgwerd is sterk verweven met de Bolswardertrekvaart en het ligt ten zuiden van de Tjaard van Aylvapolder. Aan een deel van de polderdijk, de Sjungadijk, heeft zich een vrij langgerekte buurt ontwikkeld. De buurschap Hemert ten westen van de provinciale Westergoawei wordt bij Burgwerd gerekend.

De dorpskern van Burgwerd is met kades en oevers met hun bebouwing op de trekvaart gericht. Aan de westelijke oever staat een reeks woningen aan een weg waar een fietspad op aansluit. Aan de oostelijke kade is de bebouwing afwisselender en meer open met woonhuizen en boerderijen. Er staan ook enkele bedrijfsgebouwen onmiddellijk aan het water, de weg maakt er een bocht omheen. Aan de zuidelijke marge van het dorp ligt naast de Kloosterweg het restant van de terp, waar al sinds de Middeleeuwen de forse dorpskerk op staat met ertegenover de grote pastorie. Burgwerd ontwikkelde zich niet rond de kerk; de vaart is de spil waar alles om is gaan draaien. Het dorp is aanvankelijk vooral aan de andere kant van de vaart gegroeid. De naoorlogse rooms-katholieke kapel, ontworpen door Arjen Witteveen in een traditionalistische stijl, is daar ook terechtgekomen.

De hervormde kerk dateert oorspronkelijk uit de tweede helft van de 12de eeuw. Het is een gotische kerk die hernieuwd is in 1726 door Claes Bockes Balck, die vooral bekend is van waterstaatswerken. Waarschijnlijk ging het toen om een interne verbouwing, want in de zeventiende eeuw is de kerk al eerder grotendeels ommetseld. Aan de zuidzijde staan opvallend grote steunberen. De forse toren heeft men even weinig als de zuidmuur vertrouwd: het muurwerk is helemaal doorregen met muurankers. De kerk bezit fraai meubilair: een vakkundig gesneden preekstoel, een doophek en een doopbekkenhouder, een koperen houder voor de zandloper, een herenbank en ook een mooi gesneden orgelfront uit 1735. In het koor ligt een grote zerk van de familie Ockinga, in 1550 gehouwen door Vincent Lucas, een van de grootmeesters op dit gebied.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © Hendrik van Kampen