Alles over De Knipe
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over De Knipe

De Knipe

De Knipe ligt langs de Schoterlandse Compagnonsvaart. Het dorp dankt zijn bijzondere naam aan de plaatselijke versmalling of ‘knijp’ in de vaart. Die is overigens niet meer zichtbaar omdat de vaart in het dorp zelf in de jaren zestig van de vorige eeuw gedempt is. Ten oosten van De Knipe is de vaart nog wel intact.

Het dorp is omgeven door weilanden, die zijn onstaan door het afgraven van hoogveen. Aan beide kanten van de vaart is het typerende wijkenpatroon nog zichtbaar. Naar het zuidoosten liggen de hogere zandgronden en ten zuidwesten van De Knipe liggen de mooie bossen met rechte lanen en buitenverblijven van het Oranjewoud. Aan de noordzijde van de Schoterlandse Compagnonsvaart reed tot 1948 de tram van Heerenveen naar Gorredijk.

Aan de vaart vindt een monument genaamd ‘De Pream’. Dit is een herinnering aan het belangrijkste vervoersmiddel van vroeger (over het water), namelijk een bok of pream. Ander bezienswaardigheden in het dorp zijn de verschillende kerken. De doopsgezinde kerk, langs de Ds. Veenweg, kent een unieke geschiedenis. Hier stond namelijk de eerste vrouwelijke dominee van Nederland!

In de zomermaanden zijn er volop activiteiten in de Knipe, bijvoorbeeld Tjerkepaad, een fietstocht langs opengestelde kerken in combinatie met exposities in de kerken. Begin oktober is altijd de Knypstermerke met onder andere een allegorische optocht, een autocross en feestavonden met bekende artiesten.

De Knipe kent ook een paar typische streekproducten: de Knypsterbrok (zachte speculaasachtige koek) en Feanster Turfke (donker suikerbrood), beide verkrijgbaar bij Bakkerij Boonstra.

In het dorp zijn geen overnachtingsmogelijkheden, maar in de omgeving zijn tal van campings, bed & breakfasts en, vooral in en rond Heerenveen, hotels.


Tekst: Plaatselijk Belang De Knipe

© Ver. voor plaatselijk belang De Knipe

Historie van De Knipe

De Knipe is een streekdorp dat in de 17de eeuw aan weerszijden van de Schoterlandse Compagnonsvaart als gevolg van de veenwinning is ontstaan. Het graven van de vaart en de dwars daarop staande wijken, het winnen en vervoeren van het veen en daarna weer in cultuur brengen van de afgegraven gebieden gaven veel mensen een karig bestaan en deden ambachtslieden en kleine nijverheid naar dit gebied trekken.

De Knipe bestaat oorspronkelijk uit twee kernen. Het westelijke en dichtst bij Heerenveen gelegen gedeelte heette Benedenknipe en ook wel Nieuw-Brongerga. Daar kwam vanuit het zuiden de Prinsenwijk vanaf Oranjewoud op uit. Het oostelijke gedeelte werd Bovenknipe genoemd en ook Nieuw-Katlijk en daar kwam de dorpswijk van Katlijk op uit. Bij de Knipe vormden tot bij Bontebok net boven de vaart kleine kavels land een zeer rafelige grens tussen de grietenijen en later de gemeenten Schoterland en Opsterland in het noorden. In het westen van Benedenknipe is bij de Veensluis een kern gevormd waar een klein joods kerkhof ligt en de zuivelfabriek werd gesticht. Verder naar het oosten staan de gereformeerde en de in 1661 gestichte hervormde kerk die later geheel is gestukadoord. Op de algemene begraafplaats staat een betonnen klokkenstoel. In 1967 is het westelijke gedeelte van de Compagnonsvaart gedempt.

Bovenknipe met de doopsgezinde kerk uit 1856, waarbij in de klokgevel elementen uit 1751 zijn herbruikt, laat de oude, schilderachtige structuur van bebouwing aan weerszijden van de Schoterlandse Compagnonsvaart nog zien. Aan de noordzijde van de vaart is de Commissieweg aangelegd die in 1955 ook het oostelijke deel behoorlijk ging ontsluiten. In 1881 werd de trambaan van Heerenveen naar Drachten aangelegd die tot ‘de Hoeke’ de Compagnonsweg volgde en daarna naar het noorden afboog. De lijn is in 1947 opgeheven. Daar bij ‘de Hoeke’ staat ook het café en is na de oorlog een bebouwingskom gevormd. Ten zuiden van de Meyerweg vanaf de jaren tachtig en ten noorden vanaf de late jaren negentig.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © Hendrik van Kampen