Alles over Firdgum
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Firdgum

Firdgum

Firdgum is een klein terpdorp in de Friese Bouwhoek. De dorpsnaam is mogelijk afgeleid van Feirdighem, een veerpont over de oude Middelzee naar Stiens.
Het dorp is in de verre omtrek te herkennen aan de losstaande kerktoren. De bouwvallige kerk werd in 1792 afgebroken en alleen de dertiende eeuwse toren bleef staan. Vanaf de terp heeft u fraaie vergezichten over het uitgestrekte landschap.
In de oude lagere school is het archeologisch steunpunt Yeb Hettingaskoalle gevestigd. Dit steunpunt is opgezet ter ere van Yeb Hettinga. Deze amateurarcheoloog en boer woonde in de nabijgelegen Camstra State. In deze boerderij zijn delen van de oude kelder, opkamer en dubbeldikke stinsmuur bewaard gebleven. In de opkamer is een zestiende eeuwse zandstenen schouw met een portret van Keizer Karel V.

Uniek is het zodenhuisproject, een archeologische reconstructie van een terpboerderij uit de 5e – 8e eeuw na Chr. Voor de bouw van het zodenhuis is o.a. kennis opgedaan in IJsland en een opgraving in de buurt. Het dak rust op een 17 meter lange muur gemaakt van zoden uit het buitendijkse Noarderleech. De muur is maar liefst een meter dik.

In de omgeving van Firdgum kunt u prachtige fiets- en wandeltochten maken. Er is een Swalkrûte richting de oude waddenzeedijk. Bij Dykshoek kunt u uw tocht vervolgen langs de slingerende Griene Dyk.

© Doarpswurk

Historie van Firdgum

Het terpdorp Firdgum ligt ten noordoosten van Tzummarum en is helemaal op het grote buurdorp georiënteerd. Firdgum ligt op een noordelijker kwelderwal dan die van het buurdorp: een korte wal met ooit een reeks aan kleine huisterpen. Het ligt slechts anderhalve kilometer van de Griene Dyk verwijderd en lag dus voor het inpolderen van het Bildt in de noordoostelijke uithoek van Westergo. In die hoek is de buurt Dijkshoek ontstaan met onder meer een goed bezochte herberg. In de omgeving zijn de hoge landen zeer geschikt voor akkerbouw, maar er wordt ook veeteelt bedreven.

De toren van de in 1794 gesloopte kerk staat op de deels afgegraven terp. De toren dateert waarschijnlijk uit de 13de eeuw en is van kloostermoppen opgetrokken. Tijdens de restauratie van 1921 kreeg hij, naar voorbeeld van een oude tekening, een nieuwe, sierlijke bekroning met een klimmend boogfries.

Het kleine Firdgum, nu bestaand uit twee kleine buurten van woningen en enkele grote boerderijen, kon vroeger bogen op drie staten: Camstra, Jelgersma en Klein Folta. Ze zijn verdwenen en er zijn boerderijen voor in de plaats gekomen. Van Camstrastate zijn nog belangrijke sporen te vinden in een groot boerenbedrijf, dat zowel een melkveehouderij als een akkerbouwbedrijf is. Oorspronkelijk stond hier de state, gesticht in de eerste helft van de 16de eeuw en grotendeels gesloopt in de 18de eeuw. Kelder en opkamer zijn nog deels bewaard in het voorhuis van de boerderij en daar staat een pronkje van een schouw. Op de haardstenen met portretten van keizer Karel V staat het jaartal 1561 en de schouw zelf kan niet van veel later zijn. Deze oudst gedocumenteerde renaissance schouw van Friesland is eenvoudig maar verfijnd: pilasters op basementen aan de zijkanten en een brede kroonlijst met wapenschilden. Die zijn lang onder veel verflagen verstopt geweest, maar bij restauratie kwamen onder kalk- en verflagen perfecte wapens tevoorschijn, links die van Schwartzenberg en Herbelstadt en rechts Walta en Roorda.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © Hendrik van Kampen