Alles over Goingarijp
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Goingarijp

Goingarijp

Het dorpje Goïngarijp is vroeger gesticht vanuit een dorp aan de andere kant van het Sneekermeer, namelijk Goënga. De uitgang "ryp" betekent “rand”. Goïngarijp is van oudsher maar een klein plaatsje, maar in de tweede helft van de vorige eeuw is er flink bijgebouwd. Er was toen veel belangstelling voor wonen aan het water, en met name de mooie ligging aan de Goïngarijpster Poelen maakte dat men wel oren had naar vestiging in het dorpje.Er is nog steeds een basisschool gevestigd, een hele rijkdom voor dorpje van slechts 229 inwoners!

Dorpje uit drie delen
Zoals gezegd: het oude Goïngarijp was veel kleiner dan nu. Het dorpje bestond eigenlijk uit drie delen, die los van elkaar lagen. Het middelste deel en de kern van het dorp is het Hof, waar ook de kerk en de klokkenstoel staan. Het Klooster, iets noordelijker in de omgeving van de huidige zeilschool "t Garijp, is genoemd naar een klooster of uithof van een klooster dat hier volgens de overlevering zou moeten hebben gestaan. Feitelijke gegevens over dit klooster zijn niet meer bekend. Tenslotte is er nog Ballingbuer, een buurtschap ten zuiden van het Hof, richting Broek. Ballingbuer ligt ook nu nog los van de rest van het dorp en wordt door sommige kaartenmakers nog steeds bij name als aparte buurtschap genoemd.

Goïngarijpster Poelen
Eén van de meest kenmerkende eigenschappen van Goïngarijp is nog altijd haar prachtige liggen aan de Goïngarijpster Poelen. Het dorp en haar bezoekers maken daar nog steeds dankbaar gebruik van als recreatieplaats. Bij het sluisje van Goïngarijp ligt een gezellig watersportrestaurant. Ook beschikt het dorp over een kleine jachthaven, een bootverhuurbedrijf en een zeilschool. De Goïngarijpster Poelen zijn er overigens niet altijd geweest: waar nu water is, stonden in lang vervlogen tijden nog bomen. Door stijging van het grondwater in het eerste millennium na Christus kregen de wortels te veel water en bezweken de bomen. Met de opkomst van grote stormen ontwortelden ze en kwamen in west-oost-positie te liggen. Nog tot ver in de twintigste eeuw zijn boomresten en stronken gevonden op de bodem van het meer.

© VVV/ANWB Langweer-Joure

Historie van Goingarijp

Goingarijp is een middeleeuws vaartdorp ten zuidoosten van het Sneekermeer en de Goingarijpster Poelen. Het dorp is langs de Lijkvaart gegroeid en heeft aan de zuidzijde over water ontsluiting over de Scheensloot naar Joure en naar het Sneekermeer. Op de grietenijkaart in de atlas van Schotanus in 1718 staat het dorp met de zuidelijke buurt Ballingbuur als een langgerekte nederzetting in het land verbeeld.

Aan het einde van die eeuw werd in de Tegenwoordige Staat van Friesland gemeld: ‘dit Dorpje is gelegen in ’t Noordoosten der Grieteny, niet verre van den Slagtedyk, en voorzien met een klein kerkje zonder toren, nieuw opgebouwd in 1770. De landeryen zyn in een’ zeer goeden staat, doch verliezen jaarlyks meer of min, door het afschuurend vermogen der nabuurige groote wateren, van welken ’t Sneeker meer, byna geheel tot dit Dorp behoorende, het voornaamste is.’

De genoemde afslag van land is op het kaartbeeld in de atlas van Eekhoff goed te zien, want er is een flinke strook land verdwenen en Goingarijp lijkt bijna een oeverdorp te zijn geworden. Het verleden als vaartdorp is te ervaren aan de oriëntering van de bebouwing.

Op het iets verhoogde en schilderachtige kerkhof staat de torenloze kerk die volgens de stichtingssteen uit 1770 dateert. Het is een zaalkerkje met een driezijdige koorsluiting. De in 1527 door Geert van Wou gegoten luidklok hangt in de vlak voor de kerk geplaatste klokkenstoel met helmdak. De klokkenstoel komt in 1543 al in de bronnen voor, maar het huidige exemplaar dateert uit de bouwtijd van de kerk. Toen zijn ook gebrandschilderde ramen naar ontwerp van Ype Staak in de zes vensters geplaatst. Ze vertonen de wapens van prins Willem V, grietman Vegilin van Claerbergen en de Friese regeringscolleges.

Het dorp leek aanvankelijk alleen maar in omvang af te nemen, maar in de laatste tientallen jaren van de 20ste eeuw werd het ontdekt door waterliefhebbers en kwam er onder meer een wijkje rond een nieuwe havenkom.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland