FrieslandWonderland
NederlandsFriesDuitsEngels

Alles over Grou

Grou

Internationaal watersportcentrum
Grou, gelegen aan het Pikmeer en het Pr. Margrietkanaal, is de hoofdplaats van de gemeente Boarnsterhim. Vroeger was dit een belangrijk centrum van schippers, vissers en handelslieden. Het dorp is uitgegroeid tot een internationaal bekend watersportcentrum en wordt ook wel de hoofdstad van het Friese Waterland genoemd.

Sportief en gezellig
Het centrum van Grou is erg gezellig, de fraaie winkeltjes nodigen uit tot winkelen. Verder bieden de diverse horecagelegenheden mogelijkheden voor jong en oud. Uitgaan in Grou heeft een sportief karakter. Op zomeravonden zitten de terrassen aan de waterkant en rond de markt gezellig vol met watersporters. In het oude dorpscentrum is een scala aan winkelvoorzieningen en natuurlijk kan de watersporter in Grou terecht voor onderdelen en reparaties.

De 8 van Grou
Wie niet beslist op het water hoeft te zijn, kan in en rond Grou fraaie wandel- en fietstochten ondernemen. De pontjesroute, ook wel 'de 8 van Grou' genoemd is bijzonder de moeite waard.

Havenfaciliteiten
Er zijn goede havenfaciliteiten aan het Pr. Margrietkanaal, maar ook in de jachthavens aan de noordoostzijde van het dorp en bij Watersportpark yn `e Lijte. Als men vanaf Grou naar de nieuwe brug bij waterpark yn `e Lijte vaart, kan men sinds 2001 via de Nauwe Galle, Pomprak en Aegumer diep over de Wargastervaart naar Warega. Achter de brug kan men nu ook linksaf. Hier is de Biensmavaart aangelegd naar de nieuwe boothuizen en het nieuwe industriegebied.

Een eigen sinterklaas
In de protestantse tijd bleef Grou trouw aan zijn heilige Sint Piter en vele andere dierbare tradities. Er wordt geen Sinterklaas gevierd, maar Sint Piter (21 februari). Het Sint Piterfeest wordt al vanaf het begin van deze eeuw gevierd. Hoewel de vergelijking met Sinterklaas vaak wordt getrokken, is er toch sprake van een geheel eigen feest. De datum is verschillend, en ook de kleding, het paard, de opzet, de duur en het vertrek. Het enthousiasme van de bevolking maakt het feest uniek. Scholen maken veel werk van het Sint Pitersprookje dat elk jaar druk wordt bezocht.

© Beleef Friesland

Historie van Grou

Grou is van oorsprong een vroeg middeleeuws terpdorp in het Lage Midden met een agrarisch karakter. Dankzij de centrale ligging tussen talrijke waterverbindingen kon het zich vanaf de 15de eeuw tot een nederzetting van handel en scheepvaart ontwikkelen. Aan het einde van de 18de eeuw wordt over het dorp geschreven: Grou ‘is een groot en vermogend dorp, liggende byna rondsom in het water; waarom men hier voorheen met geene rydtuigen af of aan kon komen. Doch voor niet veele jaaren heeft men van hier, midden door moerassige gronden, eenen rydweg aangelegd, die van eene genoegzaame hoogte is, en op den Irnzumer Rydweg uitkomt.’

Het wordt dan ook een vlekke genoemd. Het dorp ligt niet alleen aan en tussen het water, maar met allerlei vaartjes wordt het ook doorsneden door water. Het oudste gedeelte tussen Pikmeer en Rechte Grouw is dan ook wel een archipeldorp genoemd. De watertjes zijn inmiddels allemaal gedempt maar door de wirwar van straatjes is dat archipelkarakter nog te ervaren. Hoewel het dorp in de uiterste zuidwestelijke hoek van Idaarderadeel lag, werd het toch de hoofdplaats van de grietenij en later gemeente. Dat bleef het toen in 1984 de gemeenten Idaarderadeel, Utingeradeel en Rauwerderhem werden samengevoegd.

Toen het belang van de waterwegen afnam, kwam Grou niet aan maar wel nabij de Overijsselsestraatweg (1826/’27) en nog dichter bij de spoorweg Leeuwarden-Zwolle (1868) te liggen. Daarna ontwikkelde zich enige ambachtelijke en industriële nijverheid – scheepswerven, een grote industrie van houtbewerking, een zuivelfabriek en een fabriek van zuivelinstallaties – en Grou werd bovendien een gewilde woonplaats. De ligging aan het Pikmeer en waterwegen die naar Leeuwarden en het merengebied in het zuidwesten leiden, geven Grou in de 20ste eeuw alle kans om zich tot een gezellig watersportcentrum te ontwikkelen.

De dorpsuitbreiding vond aan het begin van de 20ste eeuw eerst onmiddellijk ten oosten van de oude kern plaats, voornamelijk met volkswoningen. Het is een gebied dat vrij gaaf is gebleven. Dat geldt eveneens voor de meteen na de oorlog gerealiseerde uitbreiding ten zuiden daarvan. Dat werd eveneens een karakteristieke arbeiderswijk. De andere bevolkingsgroepen bouwden hun vaak representatieve woningen in of nabij de dorpskern. Pas daarna is Grou naar het westen en het zuiden uitgebreid. Aan de autosnelweg A31 werd vanaf de jaren negentig een bedrijventerrein ontwikkeld.

In het noordelijke gedeelte van de oude kern van Grou rijst de middeleeuwse kerk op. Zij is gewijd aan Sint Pieter en grotendeels van tufsteen gebouwd in het begin van de 12de eeuw, maar de zuidelijke muur is veel later met baksteen vernieuwd. Het rondgesloten koor van de even inspringende absis is verrijkt met prachtige, slechts weinig verstoorde klimmende boogfriezen en spaarvelden. Het schip is op romaanse wijze versierd met brede spaarvelden met rondbogen, voorzien van flauw spitsbogige vensters en verhoogd in baksteen. In hetzelfde materiaal kreeg het een rondboogfries ter afsluiting. De noordgevel vormt zo een boeiend historisch tapijt. De zadeldaktoren is in de 15de eeuw opgetrokken. De koorpartij is na de Hervorming van de kerkruimte afgeschermd. Daar heeft een tijdlang het grietenijbestuur gezeteld. De kerk was toen het religieuze en maatschappelijk-politieke brandpunt van Idaarderadeel. Het interieur heeft eiken meubels waaronder twee 17de-eeuwse herenbanken met familiewapens en enkele banken met gesneden wangstukken uit de 18de eeuw. In de kerk hangen koperen kronen. Rond de kerk staat een levendige verscheidenheid aan historische bebouwing.

Tegen het midden van de 19de eeuw werd aan het centrale plein een raadhuis gebouwd. Het kreeg een rustige neoclassicistische voorgevel met een door gegroefde, ionische pilasters geflankeerde ingangspartij en een kroonlijst op klossen. Het dorpspark aan de Parkstraat is in 1893 in opdracht van de hervormde gemeente naar ontwerp van Gerrit Vlaskamp tot stand gekomen achter de in 1858 aangelegde begraafplaats. Bij de ingang staat een door J.H. Schröder ontworpen borstbeeld van Eeltsje Halbertsma. Even ten westen daarvan staat het in 1942 in Delftse Schoolstijl door J.H. Kropholler ontworpen nieuwe raadhuis dat ook al niet meer als zodanig in gebruik is.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland

Canon van Grou

Voor historische canons van meer Friese dorpen steden gaat u naar de website www.dorpscanon.nl

Tijdperk:

Begin van de twintigste eeuw (1900-1918)

Categorie:

Feest & Vermaak

© onbekend

Sint Piterfeest

Sint Piterdag was vroeger in veel dorpen en steden een bijzondere dag, die werd gevierd op 5 maart. Eigenlijk vierde men het begin van het voorjaar, maar tegelijkertijd werden allerlei nieuwe cont

...

Tijdperk:

Hoge & Late Middeleeuwen (1000-1500)

Categorie:

Kerk & Religie

© Dauvellier

Sint Piterkerk

Deze van oorsprong katholieke kerk is gebouwd in de eerste helft van de 12de eeuw en gewijd aan de apostel Petrus.
De kerk is één van de oudste, maar ook één van de grootste dorpskerke

...

Tijdperk:

Hedendaagse Geschiedenis (2000-nu)

Categorie:

Sport

© onbekend

Skûtsjesilen

Skûtsjes (beurt- en vrachtschepen) vervoerden o.a.  landbouwproducten, aarde, zand en puin. Al sinds 1820 werden er ’s zomers, als er weinig werk was voor de schippers, zeilwedstrijden geo

...

Tijdperk:

Vroegmoderne tijd (1600-1800)

Categorie:

Landschap & Geologie

© onbekend

Waterdorp Grou

“Door de moerassige aard van de bodem in de omgeving van Grouw, is deze ongeschikt voor bouwland; het gehele gebied is een echte Friese "greidestreek". Deze situatie maakte dat de vroegste bewone

...

Tijdperk:

19e eeuw (1800-1900)

Categorie:

Streektaal

© onbekend

De Bruorren Halbertsma

De "Bruorren Halbertsma" waren drie broers die aan het eind van de achttiende eeuw werden geboren in Grou en veel betekend hebben voor de Friese literatuur.
Joost en Eeltje schreven samen "De La

...

Tijdperk:

Begin van de twintigste eeuw (1900-1918)

Categorie:

Industrie & Fabricage

© KLM

Halbertsma’s houtfabrieken

In 1891 werden de Halbertsmafabrieken voor houtbewerking opgericht door Pieter Goslik Halbertsma. Wat  begon met het maken van botervaatjes en boterkisten, werd  nadien gewijzigd in de pro

...

Tijdperk:

Begin van de twintigste eeuw (1900-1918)

Categorie:

Verkeer

© onbekend

Grouster Schouw

Grou was door ligging en karakter een “archipeldorp”, bestaande uit vele kleine eilandjes en daardoor ook het  “dorp van de schouwen”. Veel dorpsbewoners hadden vroeger een schouw om ov

...

Tijdperk:

Begin van de twintigste eeuw (1900-1918)

Categorie:

Politiek

© onbekend

Het rode dorp

Grou was jarenlang met Stiens het meest rode dorp in Friesland. In 1906 werd er in Grou een afdeling opgericht van de SDAP, de Sociaal Democratische Arbeiders Partij door o.a. Wytse Postma en He

...

Tijdperk:

Vroegmoderne tijd (1600-1800)

Categorie:

Scheepvaart

© onbekend

Kofschippen/hellingen

Veel schippers uit de Friese havenplaatsen voeren in de 16de, 17de en 18de eeuw met hun schepen naar de Oostzeelanden en langs de Franse, Spaanse en Portugese kust. Maar dat ook Grou een grote bl

...

Tijdperk:

Hedendaagse Geschiedenis (2000-nu)

Categorie:

Cultuur

© onbekend

Ziekenfonds “It Gild”

Het oudste nog bestaande Nederlandse ziekenfonds werd opgericht in 1776 met als doel het verlenen van financiële ondersteuning bij ziekte, ouderdom en overlijden. De lijfspreuk luidt: “Lofwaardig i

...

Tijdperk:

Begin van de twintigste eeuw (1900-1918)

Categorie:

Industrie & Fabricage

© onbekend

It izerwurk

Metaalindustrie Van der Ploeg en Stork-Volma.   De volksmond heeft zijn eigen spraakgebruik, los van officiële namen en titels.
In Grou waren er naast “it izerfabryk” (waarmee e

...

Webshop

Mogelijk hebben de volgende produkten uit onze webshop ook uw interesse. Deze produkten worden u aangeboden in samenwerking met diverse uitgeverijen, erfgoedinstellingen en fotografen.

Categorie: boeken

De ziel van het Theehuis sinds 1927

De opening van het Theehuis is in 1927. Het gebouw vult zich in de loop van de decennia met verhalen van uitbaters, koks, medewerkers, gasten en bezoekers. Verhalen die zich in de harten van heel veel

... lees meer

Prijs: € 25,00


Categorie:

Nieuwe encyclopedie van Fryslân

De Nieuwe Encyclopedie van Fryslân is een onmisbare aanvulling in de boekenkast voor iedereen die gek is van Fryslân en meer wil weten van deze provincie. Op 15 september 2016 verscheen de vier

... lees meer

Prijs: € 125,00