Alles over Hommerts
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Hommerts

Hommerts

Hommerts en buurdorp Jutrijp vormen een tweelingdorp. Samen hebben ze een kleine duizend inwoners. Hommerts-Jutrijp ligt als een lint langs de Provinciale weg tussen Sneek en Lemmer.

Geschiedenis
Hommerts (zo’n zevenhonderd inwoners) is een langgerekt streekdorp. Het is in de middeleeuwen ontstaan langs het water Het Var. Toen de rijksstraatweg van Sneek naar Lemmer in 1843 werd aangelegd, oriënteerde de bebouwing zich op de weg. Voor die tijd waren Hommerts en Jutrijp geheel op het vervoer over water aangewezen. In het dorp staat een groot aantal boerenbedrijven.

Bezienswaardigheden
De Nederlands Hervormde Kerk in Hommerts staat op de monumentenlijst. De spits van de toren is halverwege de jaren tachtig twee keer opgeknapt. Een jaar na de eerste opknapbeurt, sloeg de bliksem in de toren. De torenklok uit 1624 werd behouden. Op 4 mei 1988 werd bij de kerk een herdenkingsteken onthuld ter nagedachtenis aan de oorlogsslachtoffers van de Tweede Wereldoorlog.
Sinds 1997 heeft Hommerts een kunstherberg, waar regelmatig exposities worden gehouden. Voor de natuurliefhebbers is er, aan de Brekken, door Staatsbosbeheer een beschutte vogeluitkijkpost geplaatst.

Wonen en leven
Hommerts-Jutrijp heeft goede dorpsvoorzieningen. De Van Haersma Buma basissschool, dorpshuis Oan it Far, sportvelden en een ijsbaan. Dorpshuis Oan it Far biedt ruimte aan zowel het verenigingsleven als de sportverenigingen. Het dorpshuis is in 1998 grondig verbouwd. Ook heeft het dorp een café en restaurant, gevestigd is in een verbouwde boerderij.
Toeristen en recreanten zijn ook welkom in Hommerts-Jutrijp. Naast een landelijke gelegen vakantiecentrum, heeft het dorp een jachthaven. Voor de watersportliefhebbers bieden De Witte en Zwarte Brekken veel vaarplezier. Het bedrijfsleven ontwikkelt zich volop. Veel bedrijven vestigen zich aan het nieuwe bedrijventerrein aan de Jeltesloot. De Jeltesloot vormt een belangrijke schakel tussen het merengebied in centraal Friesland en de Zuidwesthoek.

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Hommerts

Hommerts is een langgerekt streekdorp dat in de late Middeleeuwen is ontstaan als waterdorp. De bebouwing van de streek kwam vooral aan de westelijke zijde van de vaart het Var. Sinds de aanleg in 1843 van de rijksstraatweg van Sneek naar Lemmer ten oosten van het water is het dorp zich geleidelijk 180 graden gaan draaien en heeft het zich tot wegdorp ontwikkeld. Op de grietenijkaarten in de atlassen van Schotanus en Eekhoff uit 1716 en 1851 is dit proces te zien.

In het begin van de 18de eeuw is alle, vooral agrarische bebouwing met opvaarten nog gericht op het onregelmatig meanderende Var. Deze heeft ook vaarten naar het oosten als verbindingen met de Ooster Wymmerts voor de verbinding met Sneek in het noorden en het merengebied in het zuiden. De Tegenwoordige Staat van Friesland meldde in 1788: ‘een groot Dorp, ten Oosten grenzende aan Utwellingerga en de Oude Weg, die ’t zelve van Doniawerstal scheidt; ten Zuiden aan de Jelte Sloot, waar door het van dezelfde Grieteny gescheiden wordt, en ten Westen aan de Wester-Wymerts, scheidende de landen deezes Dorps van die van Heeg. Dit dorp bevat 41 stemmende plaatsen, alle gelegen ten Noorden en Zuiden der Kerk, waar onder ook behoort het buurtje Lippenwoude […]. Weleer lag hier, niet verre van de Kerk, Hettinga Stins, en op den wal van de Jelte Sloot, Okma State.’

Behalve de kerk, bleef de bebouwing aanvankelijk vooral beperkt tot de westelijke zijde van de weg. Maar in de 20ste eeuw is hier en daar ook aan de andere zijde wat bebouwing tot stand gekomen. Ten zuiden van de kerk is in 1849 de rijweg naar Osingahuizen en Heeg gelegd; het heeft geen gevolgen gehad tot enige komvorming. Lippenwoude nabij de Jeltesloot is nog steeds een apart buurschap.

De hervormde kerk is een in 1876 door P. de Jong ontworpen zaalkerk in verzorgde mengstijl met een driezijdige sluiting en een kloeke, half ingebouwde toren van vier geledingen met een ingesnoerde spits met frontons.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland