Alles over Idsegahuizum
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Idsegahuizum

Idsegahuizum

Ondanks dat Idsegahuizum slechts veertig huizen telt, is het een levendig dorp. Bewust kiezen de ruim honderd inwoners er voor dat huizen gebruikt worden als vakantiewoning. Zo voorkomen ze dat Idsegahuizum een spookdorp wordt.

Geschiedenis
Idsegahuizum ligt net onder Makkum op nog geen kilometer afstand van het IJsselmeer. Akkerbouw speelt een belangrijke rol in de dorpsgeschiedenis. Idsegahuizum werd lange tijd geroemd om haar aardappelenteelt. De grond rondom het dorp was erg vruchtbaar. Dit had alles te maken het Vlie, een waterloop die vanuit het Flevomeer langs het dorp liep. Bij overstromingen bleef er een vruchtbare laag achter op het land. Hier deden de akkerbouwers hun voordeel mee.
Idsegahuizum heeft vele namen gekend. Zo wordt er in de literatuur gesproken over Ytsingahusum en Idsingahusen. Inwoners noemen hun dorp zelf Skuzum. Eeuwenlang was het dorp moeilijk bereikbaar. Pas na de drooglegging van het Makkumermeer (1879) konden inwoners hun woonplaats over land bereiken.

Wonen en leven
Al in de 17de eeuw had het dorp een eigen schooltje. De kinderen kregen alleen in de winter les, want de schoolmeesters waren boeren die zomers op de boerderij werkten. Tegenwoordig gaat de jeugd naar de school in Makkum. In dit dorp worden ook de dagelijkse boodschappen gedaan. Jaarlijks organiseert feestcommissie Oer twa Brêgen activiteiten voor de dorpsbewoners en de buren van Piaam. Dorpshuis De Treffer, dat in september 2010 feestelijk werd heropend, is de ontmoetingsplek van Isdegahuizum.

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Idsegahuizum

Idsegahuizum ligt ten zuiden van Makkum op nog geen kilometer van de kust. Het kleine terpdorp is gelegen temidden van voornamelijk weideland. Nabij de voormalige zeedijk is nog enige akkerbouw, waar vroeger kleinschalige akkerbouw van onder meer aardappelen en gladiolen een specialiteit was. Omstreeks 1270 komt het dorp voor het eerst in de bronnen voor als Ytsingahusum, ruim een eeuw later is het: Idsingahusen. Zo zijn er nog een paar varianten en kan er misverstand ontstaan met Idskenhuizen in Skarsterlân, het voormalige Doniawerstal.

Eeuwenlang was het dorp over land alleen vanaf de zeedijk te bereiken, maar sinds de droogmaking van het Makkumermeer in 1876/’79 in het oosten is Idsegahuizum over de Brekkerweg door de polder met Allingawier en het verdere achterland verbonden.

De dorpsgerechtigheid reikte vroeger ver naar het noorden en de zuidelijke bebouwing van Makkum rond de Kleine Zijlroede behoorde, compleet met grote bedrijven als een hout- en een papiermolen, tot Idsegahuizum. De korte dorpsvaart voert naar de Kleine Zijlroede en naar Makkum: voor de droogmaking van het Makkumermeer van grote betekenis voor het scheepvaartverkeer.

Rond de kerk is een buurt gegroeid waarvan de pastorie een aandachtspunt vormt. Het is een karakteristieke middengangwoning met pilasters naast de ingangspartij en midden op het dak een kajuit met sierrandjes. Verder zijn aan weerszijden van de dorpsstraat en enkele zijpaden enige woningen en schuren te vinden. De randen van de dorpskom zijn weer omringd door boerderijen, waarvan enkele van flinke omvang. Een kop-hals-rompboerderij met een blank gestukadoord front is daarvan het opvallendst.

De kerk is het middelpunt van Idsegahuizum. Zij is in 1870 gebouwd op de plaats van oudere voorgangsters. De huidige kerk bezit op het westelijke front een naar verhouding kloeke houten toren met een ingesnoerde, achtzijdige spits. De zaalkerk is aan de voorzijde geopend met een deur met halfrond bovenlicht, geflankeerd door twee halfronde vensters. Het kerkschip heeft grote, rondgesloten vensters. Het geheel is evenwichtig maar sober, een karaktertrek die het dorp als geheel past.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © Marica van der Meer