Alles oer Jellum
FrieslandWonderland
NederlandsFriesDuitsEngels

Alles oer Jellum


Deel:

-

-

Jellum

Jellum

Jellum ligt in de Greidhoeke ten zuidwesten van Leeuwarden. Een groot deel van het dorp ligt als een lint aan de Hegedyk. Deze dijk beschermde het dorp vroeger tegen de voormalige Middelzee. Er is een sterke band met het tweelingdorp Bears. De beide dorpen vormen samen een dorpsbelang en de dorpsfeesten wisselen elkaar af.

De oude kerk van Jellum werd in de 19e eeuw getroffen door de bliksem. De toren van deze kerk was in de wijde omtrek te herkennen: het was de hoogste van de Grietenij Baarderadeel. De vervanger uit 1895 was veel bescheidener. In de kerk ligt ‘de heer van Jellum’, Jonker Sikke begraven. Het plaatselijk eetcafé is vernoemd naar deze edelman. Rondom de kerk is nog een terp te herkennen met een stelpboerderij. Het dorp is jaarlijks het decor van de ‘Revanche Freule’. Deze kaatswedstrijd voor jongens vindt altijd plaats na de Freule in Wommels en wordt al georganiseerd sinds 1964. Het Jellumerbos werd aangelegd als een landgoed behorende bij de fraaie voormalige pastorie veldzicht. De pastorie is het geboortehuis van de Friese dichter Rely Jorritsma. In zijn testament liet hij een Rely Jorritsmaprijs opnemen. Elk jaar worden er in de kerk van Bears prijzen uitgereikt aan jonge dichters. In Jellum woonde nog een bekende Friese dichtster: Tiny Mulder. Ze schreef gedichten, (kinder)boeken, was journaliste bij het Friesch Dagblad en verzetsvrouw.

Langs de spoorlijn tussen Leeuwarden - Sneek ligt een voor deze streek unieke winkelhaakboerderij met een middeleeuwse stinswier. Deze ‘Hege Wier’ werd opgeworpen om het vee te beschermen tegen hoog water. Vroeger stond hier waarschijnlijk een stenen toren.

© Doarpswurk

Histoarje fan Jellum

Jellum is in streekdoarp mei in terp-ferline. It doarp is goed in kilometer lang en it fertoant op in pear plakken wat konsintraasje, mar fierders hat it in losse struktuer. Jellum hat him ûntwikkele by de Hegedyk lâns, de dyk fan de eardere Middelsee. Yn it noarden, op de gemeentegrins mei Menameradiel, krúst it spoar Ljouwert-Snits de Hegedyk en op dat plak wie destiids it stopplak Jellum-Boksum. Súdliker stiet by de krusing mei de Smidshoeke rjochting Hilaard flink wat bebouwing. Der binne kreaze middengongwenningen en arbeidershuzen by en oan de nijlânskant, yn de Jellumer- en Bearsterpolder, boppedat flinke boerepleatsen.

Even fierderop, dêr‘t fierder gjin bebouwing is, stiet westlik fan de dyk de fraaiste notabele wenning fan it doarp. It brede middengongpân is omseame troch in parkeftige tún dêr‘t noch in hege wier yn oanwêzich is. De wenning is yn in dekorative mingstyl boud mei profilearre listen mei kúfstikken fan pleisterwurk as wynbrauwen boppe de finsters en mei orizjinele blinen. De doar fan de wenning én dy fan it moai detailleare koetshûs ha beide roasters fan getten izer. De Lytse Dyk fiert nei in grutte kop-hals-rompbuorkerij yn it âldlân mei in opmerklik hege molkenkelder.

Noch wat mear nei it suden ta leit de tsjerkebuorren, wêr by‘t de tsjerke op in wat ferhege hôf oan de kant fan it âldlân stiet. De rige huzen oan de oare kant is yn it nijlân telâne kommen. Ek hjir wer inkele middengongwenningen, mar ek lytsere soarten huzen. It tsjerkhôf is omseame troch in hage fan bûke-, line- en liedlinebeammen.

Jellum hat in kreaze, mar net sa‘n spannende 19e-ieuske sealtsjerke, dy’t âldere tsjerken ferfangt. De foarige toer moat benammen in flink hege spits hân ha, mar dy is yn it jier 1832 troch ûnwaar ferwoeste; der moast it nije toer boud wurde. De toer hat foar de 19e ieu kenmerkjende fersierings, sa as rûnbôgefriezen. It skip fan de tsjerke hat grutte rûnbôgefinsters mei izeren trasearringen. Op it dak lizze blau glazuere Fryske dakpannen.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © Hendrik van Kampen

Webshop

Mogelijk hebben de volgende produkten uit onze webshop ook uw interesse. Deze produkten worden u aangeboden in samenwerking met diverse uitgeverijen, erfgoedinstellingen en fotografen.

Categorie: historische-kaarten

Baarderadeel in de atlas van Eekhoff

Baarderadeel in de atlas van Eekhoff


Categorie: historische-kaarten

Baarderadeel in de atlas van Schotanus

Baarderadeel in de atlas van Schotanus


Categorie: historische-kaarten

Kaart van de Groote en provinciale Communicatien met dedaar op zich bevindende B

Kaart van de Groote en provinciale Communicatien met dedaar op zich bevindende B


Categorie: historische-kaarten

Kaart van de provincie Friesland uit 1847

Kaart van de provincie Friesland uit 1847


Categorie:

Nieuwe encyclopedie van Fryslân

Nieuwe encyclopedie van Fryslân

De Nieuwe Encyclopedie van Fryslân is een onmisbare aanvulling in de boekenkast voor iedereen die gek is van Fryslân en meer wil weten van deze provincie. Op 15 september 2016 verscheen de vier

... lees meer

Prijs: € 125,00