Alles over Jonkerslân
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Jonkerslân

Jonkerslân

Jonkerslân is een jong streekdorp dat zich in de 20ste eeuw uit een buurtschap onder Langezwaag ontwikkelde. In 1986 kreeg het dorp de dorpsstatus. Het is gelegen in de zuidwestelijke hoek van de gemeente Opsterland, waar na de afgraving van het veen een open landschap met sloten en grasland is ontstaan.

Jonkerslân heeft een gevarieerde bebouwing van over het algemeen bescheiden boerderijen en woningen uit verschillende periodes. Op de hoek van de Fûgelsang en Feanboarch staat het dorpshuis, het middelpunt van het dorp. Naast “Us Doarpshûs” neemt ook de basisschool “De Lytse Jonker” een belangrijke en ook fysiek een centrale plaats in het dorp in.

Het kleine dorp kent een een zeer actieve bevolking. De Zo’n 300 inwoners houden met elkaar 18 verenigingen, commissies en werkgroepen in stand, die zich bezighouden met allerlei facetten van de leefbaarheid in het dorp. Uit de dorpsspiegel, een enquête die elke 4 jaar afgenomen wordt, komt dan ook naar voren dat Jonkerslân een fijn dorp is om in te wonen.

Jonkerslân is opgenomen in verschillende fietsroutes die u door bosrijke gebieden richting Beetsterzwaag of Oranjewoud leiden of door oude heide- en veengebieden richting Jubbega en Hoornsterzwaag.

Een typisch Jonkerslâns product is het ‘jarrewetter’. Het verhaal wil dat in 1583, toen Antsje Jans de jonkheer na een ernstig ongeluk met zijn paard voor de dood weghaalde door hem het bruine water uit de put naast haar huisje te schenken, de heilzame werking van dit drankje is ontdekt. Tot op de dag van vandaag wordt er water geput, daarna gebotteld en vervolgens door Pleatslik Belang verkocht.


Tekst: Plaatselijk Belang Jonkerslân

© Gemeente Opsterland

Historie van Jonkerslân

Jonkerslân is een jong streekdorp, dat zich in de 20ste eeuw uit een buurschap bij Langezwaag heeft ontwikkeld. In deze zuidwestelijke hoek van Opsterland stond alles tot diep in de 19de eeuw in het teken van de turfwinning. In het noorden was daartoe tussen Langezwaag en Jonkerslân de Nieuwe Vaart gegraven en even oostelijk daarvan de Nieuwslootster Vaart, die zuidelijker een Nieuwslootster Dwarsvaart kreeg.

In de omgeving van de laatste vaarten bestond in het midden van de 19de eeuw een bescheiden nederzetting van een paar streekjes met vrij losse bebouwing. Het buurtje waar sprake was van enige verdichting van bebouwing, werd toen Nieuw Sloot genoemd. In het oosten, aan de uitloop van het uit het noorden gegraven Jonkers Rak en de Oude Jonkerssloot die zich weer in de Jonkerlandvaart voortzette, lag een andere buurt: Dekema. Ten zuiden van dit gebied, net op het grondgebied van de gemeente Schoterland, nu Heerenveen, lag de Schoterlandse Compagnonsvaart.

Jonkerslân is aan de weg tussen Heerenveen/ Langezwaag en Kortezwaag/Gorredijk gegroeid nadat de afgeveende hoogvenen vanaf het einde van de 19de eeuw in cultuur werden gebracht. Dat kon nadat voor het afgeveende land veenpolders met een goede waterbeheersing waren ingericht. Er is in Jonkerslân geen kerk gesticht, de agrarische gemeenschap bleef in Langezwaag kerken. Wel kwam er in Jonkerslân een openbare lagere school. Ten zuiden van Jonkerslân hoort de buurschap met de merkwaardige naam Sing Sang nu bij dit dorp.

Gedurende de 20ste eeuw is het dorp geleidelijk gegroeid; in de naoorlogse jaren is dat proces enigermate versterkt. Daardoor heeft Jonkerslân een gevarieerde bebouwing van boerderijen en woningen uit allerlei perioden. Op de hoek van Fûgelsang en Feanborch is het wit geschilderde dorpshuis het middelpunt van het dorp. De meeste boerderijen zijn bescheiden; er staat ook een aantal grotere boerderijen met voorhuis. Verscheidene woningen hebben het karakter van landarbeidershuisjes, maar er zijn ook brede dwarswoningen te vinden. Aan de Jelle Beenenwei is kort na de oorlog een reeks traditionalistische twee-onder-een-kapwoningen ontwikkeld.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © Hendrik van Kampen