Alles over Jutrijp
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Jutrijp

Jutrijp

Hommerts en buurdorp Jutrijp vormen een tweelingdorp. Samen hebben ze een kleine duizend inwoners. Hommerts-Jutrijp ligt als een lint langs de Provinciale weg tussen Sneek en Lemmer.

Geschiedenis
Hommerts (zo’n zevenhonderd inwoners) is een langgerekt streekdorp. Het is in de middeleeuwen ontstaan langs het water Het Var. Toen de rijksstraatweg van Sneek naar Lemmer in 1843 werd aangelegd, oriënteerde de bebouwing zich op de weg. Voor die tijd waren Hommerts en Jutrijp geheel op het vervoer over water aangewezen. In het dorp staat een groot aantal boerenbedrijven.

Bezienswaardigheden
De Nederlands Hervormde Kerk in Hommerts staat op de monumentenlijst. De spits van de toren is halverwege de jaren tachtig twee keer opgeknapt. Een jaar na de eerste opknapbeurt, sloeg de bliksem in de toren. De torenklok uit 1624 werd behouden. Op 4 mei 1988 werd bij de kerk een herdenkingsteken onthuld ter nagedachtenis aan de oorlogsslachtoffers van de Tweede Wereldoorlog.
Sinds 1997 heeft Hommerts een kunstherberg, waar regelmatig exposities worden gehouden. Voor de natuurliefhebbers is er, aan de Brekken, door Staatsbosbeheer een beschutte vogeluitkijkpost geplaatst.

Wonen en leven
Hommerts-Jutrijp heeft goede dorpsvoorzieningen. De Van Haersma Buma basissschool, dorpshuis Oan it Far, sportvelden en een ijsbaan. Dorpshuis Oan it Far biedt ruimte aan zowel het verenigingsleven als de sportverenigingen. Het dorpshuis is in 1998 grondig verbouwd. Ook heeft het dorp een café en restaurant, gevestigd is in een verbouwde boerderij.
Toeristen en recreanten zijn ook welkom in Hommerts-Jutrijp. Naast een landelijke gelegen vakantiecentrum, heeft het dorp een jachthaven. Voor de watersportliefhebbers bieden De Witte en Zwarte Brekken veel vaarplezier. Het bedrijfsleven ontwikkelt zich volop. Veel bedrijven vestigen zich aan het nieuwe bedrijventerrein aan de Jeltesloot. De Jeltesloot vormt een belangrijke schakel tussen het merengebied in centraal Friesland en de Zuidwesthoek.

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Jutrijp

Jutrijp is een langgerekt streekdorp dat in de late Middeleeuwen ten zuiden van Sneek is ontstaan als waterdorp. De bebouwing van de streek kwam vooral aan de westelijke zijde van de vaart het Var. Sinds de aanleg in 1843 van de rijksstraatweg van Sneek naar Lemmer ten oosten van het water, is een gedeelte van het dorp geleidelijk 180 graden gaan draaien en heeft het zich tot wegdorp ontwikkeld en is toen ook aan het buurdorp Hommerts vastgegroeid. Maar het noordelijke gedeelte ligt langs de Binnenwei verder van de drukke straatweg verwijderd en vertoont de oude structuur nog steeds.

Op de grietenijkaarten in de atlassen van Schotanus en Eekhoff uit 1716 en 1851 is dit proces te zien. In het begin van de 18de eeuw is alle, vooral agrarische bebouwing met opvaarten nog gericht op het onregelmatig meanderende Var. Deze heeft ook vaarten naar het oosten als verbindingen met de Ooster Wymerts voor de verbinding met Sneek in het noorden en het merengebied in het zuiden. De Tegenwoordige Staat van Friesland meldde in 1788: ‘Jortryp, doorgaans genaamd Jutryp, en het volgende dorp [Hommerts] zyn gelegen tusschen de beide Wymertsen aan eene oude moerige vaart, van ’t eene dorp naar ’t andere loopende: aan den Oostkant deezer vaart ziet men de Kerk, hebbende een’ stompen toren, en ook de meeste huizen en plaatsen. […] Ten Noorden en ten Westen strekken de landen des Dorps zich uit tot aan de Stads Gerechtigheid van Ylst, ten Oosten aan Oppenhuizen, en ten Zuiden aan Hommerts.’

De oude stompe toren werd in elk geval tot in het midden van de 19de eeuw gehandhaafd, maar de oude kerk, die fraai schilder- en snijwerk bevatte, is omstreeks 1819 vervangen door een nieuw gebouw met opnieuw een toren met spits. Ook deze kerk kon niet blijven en is in het begin van de jaren zeventig gesloopt.

In Jutrijp staat een aantal monumentale boerderijen. Die aan Binnenpaed 46 bezit een deftig voorhuis en de kop-rompboerderij op nummer 12 vertoont expressionistische trekken uit de jaren dertig.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland