Alles over Legemeer
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Legemeer

Legemeer

Legemeer is eigenlijk niet meer dan een boerenstreek, even onder Langweer. Deze streek ligt in de luwte van de bossen bij Sint Nicolaasga. De golfbaan van Sint Nicolaasga ligt in dit gebied, met een nabij gelegen hotel.

Legemeer is hoog gelegen, zodat de gedachte aan een meer misplaatst lijkt. Toch wordt over het algemeen aangenomen dat de bewoners van een laag gelegen meer, bijvoorbeeld de vlakbij gelegen Teroelster Zijpen, verhuist zijn naar een hoger gelegen plaats. Het nieuwe `dorp" kreeg toch de oude naam. Bijzonder is dat de klokkenstoel van Legemeer op het terrein van de golfbaan staat.

© VVV/ANWB Langweer-Joure

Historie van Legemeer

Legemeer is een dunbevolkt streekdorp van middeleeuwse oorsprong tussen Sint-Nicolaasga en Langweer. Het ligt vrij hoog en de naam Legemeer is dan ook een raadsel. De bouwlanden van Legemeer waren omvat door een dijk die op de grietenijkaart van Schotanus duidelijk is aangegeven. Aan de oostzijde lagen uitgestrekte heidevelden.

De Tegenwoordige Staat van Friesland meldde in 1788: ‘Legemeer […] is, ten grooten deele, beslooten binnen een zeshoekigen dyk, en hoog land, dat veelal dor is, en echter bebouwd en beplant wordt. […] De kerk is zonder toren. Buiten den Dyk, ten Oosten, behoort hier onder een zandig heidveld, dat tot bosch is aangelegd, en zich uitstrekt tot aan den Lemster rydweg, alwaar, in ’t buurtje de Ryl, het zogenoemde Huis ter heide staat, eene bekende Herberg, alwaar ’s Zomers eene menigte rydtuigen stil houden. Dit huis is meest nieuw opgebouwd, [..] staande met den Voorgevel recht tegen over de groote Allee die naar Langweer leidt.’

De aangeplante bossen waren een attractie voor burgers uit de omgeving om zich er te verpozen. Er werd toen zelfs een kolfbaan aangelegd. De recreatie in de Vegilinbosschen is gebleven, maar herberg Huis ter Heide en kolfbaan zijn verdwenen. De buurschap Huis ter Heide is bij Sint-Nicolaasga gevoegd en van Legemeer bleef weinig meer over dan een streek van verspreide boerderijen, waar zelfs geen buurt valt te bespeuren. Bij de hoek met de Bredyk richting Langweer staat een grote stelp uit het begin van de 20ste eeuw met een opvallend oranjerood pannendak. Even verder is een stelp met flinke nieuwbouw omgeven door golfvelden.

Middenin een volgend stuk bouwland rijst een groen eiland op. Het is het tamelijk hoge kerkhof met klokkenstoel, rijkelijk door struiken en bomen omzoomd. Een smal betonpad voert ernaartoe en een dam met hek en voorhek bewaken de toegang. De klokkenstoel uit het begin van de 18de eeuw heeft een helmdak en een klok die in 1722 door Jan Crans is gegoten.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland