Alles over Loënga
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Loënga

Loënga

Ten noorden van Sneek ligt Loënga. Wie van Sneek naar Leeuwarden gaat, komt het dorp rechts van de weg tegen. Tegenwoordig een klein dorp dat nog net niet wordt opgeslokt door Sneek. Maar ooit kon Loënga bogen op een uitgestrekt dorpsgebied, dat zich uitstrekte tot over de Zwette. Loënga telt rond de 70 inwoners.

Geschiedenis
In 1335 stond er in Loënga een kerk, gewijd aan Sint Nicolaas. Vanwege de slechte staat waarin het gebouw verkeerde, werd deze kerk in 1745 afgebroken. De kerk verdween, maar de klokkenstoel, de stellage waarin de klokken hangen, staat nog steeds op het kerkhof.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog verwijderden de Duitsers de uit 1670 daterende klok uit de klokkenstoel. Loënga kreeg daarom in 1950 een nieuwe klok. Deze klok werd in Heiligerlee gegoten en voorzien van een fries gedicht.
Loënga staat, samen met de dorpen Scharnegoutum, Gauw, Goënga, Offingawier ook wel bekend als de “Snitser Fiifgea”.

Bezienswaardigheden
De klokkenstoel én het kerkhof vormen tegenwoordig samen een rijksmonument. De klok wordt elke dag geluid, om 12.00 en om 16.00 uur.

Wonen en leven
Loënga is een klein dorp, dicht tegen Sneek aan. Voor vrijwel alle voorzieningen is Loënga aangewezen op Sneek.

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Loënga

Het terpdorp Loënga behoort tot de ‘Sneeker-Vijfga’ omdat het met Offingawier, Scharnegoutum, Goënga en Gauw de groep Wymbritseradeelster dorpen vormt die ten noorden van Sneek lagen. De laatste drie zijn dat nog steeds, maar in 1984 zijn Loënga en Offingawier bij Sneek gevoegd.

De ontsluiting was in vroeger eeuwen een eigen opvaart naar de Sneeker Oudvaart. Het dorpsgebied is vrij uitgestrekt geweest, maar nu is de fraaie herenboerderij Haubois zelfs ingebouwd geraakt aan de rand van de nieuwe stadswijk Pasveer van Sneek, genoemd naar de Loëngaster buurschap, waar buiten de grasdrogerij nauwelijks meer iets van resteert. Er staan verspreid in het land boerderijen waar de meeste Loëngasters wonen. De oude kern bestaat uit enkele woningen terzijde van het hoge kerkhof, de rest van de terp. Het vormt een oase van rust nabij de drukke stad Sneek. Het kerkhof heeft een dubbele haag en een zoom van bomen. De kerk die toegewijd was aan Sint-Nicolaas en in elk geval dateerde uit de vroege 14de eeuw, is in het midden van de 18de eeuw afgebroken. De kleine gemeenschap heeft een klokkenstoel opgericht om de kerkklok in op te hangen, die op gezette tijden te luiden en de doden naar hun graf te begeleiden. Het is een hoge klokkenstoel met een zadeldak gedekt met leien en versierd met aardige details in de topgeveltjes: makelaars en dakranden. De klok uit 1670 is door de bezetter meegenomen. In 1950 kon een nieuwe klok worden geluid, wat tegenwoordig tweemaal daags gebeurt.

De tekst op de klok luidt dan ook:

Myn wente stiet yn Loaijingea,
Myn lûd heard Snits oant Goaijingea.
Ik loovje hjir mei myn gebrom
It Fryske lân fol ear en rom.
Ik rop ta wurk,
ik rop ta rêst,
En hâld it leauen oan God fêst.

Op het kerkhof ligt onder anderen dominee Sipke Huismans begraven, de mede-oprichter van het Kristlik Frysk Selskip en een pleitbezorger van de Friese taal in de kerk.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland