FrieslandWonderland
NederlandsFriesDuitsEngels

Alles oer Nij Beets

Nij Beets

Nij Beets

Nij Beets is een jong streekdorp, gesticht door veenarbeiders, dat is ontstaan toen de turfwinning rond 1860 begon. Het dorp ligt op het grondgebied waar ooit het oude dorp Beets lag.

De erbarmelijke werk-, woon- en leefomstandigheden van de arbeiders waren de voedingsbodem voor een felle sociale strijd. In Nij Beets kunt u de geschiedenis van de verveningen met eigen ogen zien in It Damshûs. Het museum laat de bezoekers op een levendige en actieve manier ervaren hoe laagveenturf werd gemaakt en hoe de veenarbeiders leefden en werkten in de periode van 1863 tot ca. 1920. Ook krijgt u in het museum een indruk van de verandering van het landschap door de turfwinning.

Door het dorp loopt het Polderhoofdkanaal. Veel bewoners van Nij Beets willen deze vaarroute weer open stellen. Daarmee wordt een verbinding hersteld tussen de Turfroute en het Nationaal Park De Âlde Feanen. Vanuit It Damshûs en het Sudergemaal worden boottochten georganiseerd. De Lytse Turfbok vaart naar café-restaurant Pier’s Hiem. De Lytse Turfbok is een oude gerestaureerde houten boot, waarmee vroeger turf werd vervoerd. Deze tocht gaat via het Polderhoofdkanaal naar de schilderachtige vroegere benedenloop van het Alddjip (Koningsdiep). Vanuit het Sudergemaal vaart men over een deel van de Turfroute naar De Deelen. De Deelen is een prachtig natuurreservaat ontstaan door de vervening. Vanuit het Damshûs kunt u ook wandelen door het oorspronkelijke verveningsgebied in de omgeving van Nij Beets.

Het is aangenaam wonen in Nij Beets. In het dorp wonen relatief veel jonge gezinnen met kinderen en jongeren in Nij Beets. Nij Beets wil een dorp voor jong en oud zijn.

Colofon:
Tekst: © Gemeente Opsterland

© Gemeente Opsterland

Histoarje fan Nij Beets

Nij Beets is in jong streekdoarp. In ferfeanersdoarp, dat ûntstien is doe’t de turfwinning yn de lege feanen likernôch healwei de jierren om 1860 hinne begûn is. De delsetting lei op it grûngebiet fan it âlde doarp Beets.
Troch de feanen hinne rûn in belangrike ferbiningswei nei Utingeradiel, de Swynswei; noardliker lei de Gea Weg – no de Prikkewei – yn it doarp. Yn de Tegenwoordige Staat van Friesland (1788): “Den rydweg, die van Beetsterzwaag door dit Dorp en voorts naar ‘t westen loopt, onder den naam van rechte Zeweins weg en dien van Ga Weg; gaande de laatste geheel tot aan Utingeradeels grenzen, door de laage landen, die het Beetster Hooi- en Maadlanden worden genaamd. Verder Zuidoostwaarts [...] liggen hooi- en weidlanden, bekend by den naam van Wester Buure Vennen, na welke de Marschen volgen.”

Yn 1831 waard in nije strjitwei, de Nieuwe Leppedijk – no de Domela Nieuwenhuisweg – tusken de Swynswei en de Gea Weg oanlein. Fan 1863 ôf gie de skeppe yn de lânerijen. Tweintich jier letter liet in lânskip in ôfwikseling sjen fan stripen woeste grûn, healannen en turflannen. Bebouwing kaam benammen ta stân oan de Prikkewei, oan de eastkant fan de Skipsleat en noardlik fan de Nije Beetsterfeart.

Yn 1891 waard der in houten tsjerkje boud. It is krekt yn dit doarp dêr’t de skiednis fan de ferfeaningen sichtber is yn it iepenloft leechfeanderij museum ‘It Damshûs’, wêrfan’t in ienkeamerwenning oan de Skipsleat in orizjinele kearn is. Fierder lit it museum ûnder mear in trekkerskeet en in rekonstruksje fan it houten tsjerkje sjen. Fan ein 19e ieu ôf kaam de ûntginning fan de útfeane grûnen dreech op gong.

Yn 1908 koe der oan de Skipsleat in stiennen herfoarme tsjerke boud wurde. Yn 1917 folge oan de Prikkewei in grifformearde tsjerke. Ut iere organisearre folkswenningbou binne de rige fan tweintich út 1921 oan de Swynswei (fanâlds Zeveinsweg) en de rige fan tolve dy’t yn 1938 en 1940 oan in sydpaad fan de Domela Nieuwenhuisweg kamen, goede foarbylden.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland

Webshop

Mogelijk hebben de volgende produkten uit onze webshop ook uw interesse. Deze produkten worden u aangeboden in samenwerking met diverse uitgeverijen, erfgoedinstellingen en fotografen.

Categorie:

Nieuwe encyclopedie van Fryslân

Nieuwe encyclopedie van Fryslân

De Nieuwe Encyclopedie van Fryslân is een onmisbare aanvulling in de boekenkast voor iedereen die gek is van Fryslân en meer wil weten van deze provincie. Op 15 september 2016 verscheen de vier

... lees meer

Prijs: € 125,00