Alles over Nijehaske
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Nijehaske

Nijehaske

Nijehaske en Oudehaske (in het Fries Aldehaske), westelijk `onder de rook" van Heerenveen, vormen van oorsprong het centrum van de oude gemeente Haskerland. De kern van het oorspronkelijke Nijehaske is sinds het begin van deze eeuw deel uit gaan maken van het uitdijende Heerenveen.

De vervening die in ieder geval al in de zestiende eeuw gaande was, is voor de ontwikkeling van Oude‑ en Nijehaske van groot belang geweest. Door de invasie van de zogenaamde Gietsersen ‑ inwoners van Giethoorn ‑ in de achttiende eeuw nam het aantal inwoners enorm toe. Deze Gietersen kwamen de veengronden afgraven, op een voor deze streek nieuwe en vooral voordeligere manier.

Een duidelijke herinnering aan de vervening is het Nannewiid, een door vervening ontstaan meer dat pal tegen Oudehaske aan ligt en voor zwemmers, surfers en kanoërs een waar eldorado is.

© VVV/ANWB Langweer-Joure

Historie van Nijehaske

Nijehaske is een streekdorp van middeleeuwse oorsprong. Het was het oostelijkste dorp van de Hasker Vijfga en zal omstreeks 1200 aan de verbindingsweg tussen Westermeer/Joure en Heerenveen zijn ontstaan. Op het vroegste betrouwbare kaartbeeld, dat in de atlas van Schotanus uit 1718, ligt een zeer losse reeks van enkele boerderijen ten zuiden van de weg met ongeveer in het midden de kerk. Helemaal in het oosten ligt een dichtbebouwde buurt aan de Heeresloot en de daar kruisende Overspitting die nu Haskervaart heet. De buurt werd ook wel de Bandsterschans genoemd, naar de versterking die hier in de 17de eeuw heeft gelegen.

Bij Heerenveen vonden verveningen plaats en volgden allerlei economische activiteiten. Nijehaske kreeg daardoor een dubbel karakter. In de Tegenwoordige Staat van Friesland staat: ‘een Dorp in ’t Oostelykste deel der Grieteny, waar onder een gedeelte van ’t Heerenveen behoort, met de meeste huizen der Bandster Schans. De Kerk deezes Dorps staat aan de Heere Sloot; alwaar thans ook de wooning van den Predikant gevonden wordt, daar die, voor deezen en nog by onzen tyd, in ’t eenzaame Hasker Dyken, by het Kerkje, gevonden wierd. De meeste landen, ter wederzyden van dit Dorp, zyn mied- en klynlanden, die zich verre in "t Noorwesten uitstrekken.’

Het noordwestelijke gedeelte van Heerenveen hoorde tot de gemeentelijke herindeling van 1934 tot Nijehaske, ook het spoorstation. De dichtbevolkte streek van de Heerenwal en omgeving kwam toen bij de grote plaats Heerenveen. Ook het oude kerkhof naast de Alberthoeve aan de Jousterweg werd opgeslokt. In 1984 is de grens tussen Heerenveen en Skarsterlân opnieuw in westelijke richting verschoven waardoor deze in het Nieuwe Heerenveense Kanaal kwam te liggen.

Van Nijehaske resteert een buurtje van enkele tientallen woningen nabij de driesprong van de Jousterweg en de Nije Fjildwei en enkele boerderijen. Ten noorden van het dorp zijn de bedrijventerreinen van Kanaal-West en Businesspark Friesland-West ontwikkeld, waardoor in het dorpsgebied wel veel arbeidsplaatsen zijn gekomen. Van een dorp kan nauwelijks meer worden gesproken.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © Hendrik van Kampen