Alles over Oppenhuizen
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Oppenhuizen

Oppenhuizen

Een oude legende vertelt over het ontstaan van de dorpen Oppenhuizen en Uitwellingerga. Ooit hebben hier drie reuzen gewoond, zo beweert de vertelling. Broer, Douwe en Jarich. De drie broers waren zo groot als de kerktoren van Oppenhuizen. Volgens het verhaal hebben ze alle drie hun aandeel gehad in het graven van de drie vaarten die langs de dorpen stromen. De namen Broeresleat, Douwesleat en Jarichsleat zijn het bewijs.

Geschiedenis
Oppenhuizen en Uitwellingerga vormen een tweelingdorp. Beide dorpen tellen samen ruim zestienhonderd inwoners. Oppenhuizen en Uitwellingerga worden vaak in één adem Top en Twel genoemd. De dorpen zijn gebouwd langs de vaart It Ges. Ze zijn in de middeleeuwen ontstaan.
Destijds woonden hier vooral boeren. Voor hen was de vaart belangrijk om met de boot de hooilanden te kunnen bereiken. Ook de visserij en de scheepvaart speelden in de beginjaren een belangrijke rol in de groei van het (tweeling)dorp. Na de tweede wereldoorlog ontstond er een nieuwe branche, namelijk de recreatiesector. De goede (vaar)verbindingen met het Sneekermeer en andere Friese watersportgebieden heeft het karakteristieke streekdorp de laatste decennia een forse impuls gegeven.

Bezienswaardigheden
Beide dorpen hebben een Hervormde Kerk. De in 1993 gerenoveerde kerk van Uitwellingerga wordt ook voor culturele activiteiten gebruikt. Verder staat er in Oppenhuizen-Uitwellingerga een kunstwerk dat verwijst naar de legende over de drie reuzenbroeders. Het kunstwerk kreeg niet voor niets de naam De drie broers.

Wonen en leven
Door de komst van met name veel watersporter bieden beide dorpen volop horecafaciliteiten en andere voorzieningen. Cafés, restaurants, appartementen, kampeerplaatsen, bootverhuurbedrijven en winkels. De middenstand is nog volop aanwezig. Inwoners kunnen voor de dagelijkse boodschappen terecht bij de bakker, slager, supermarkt, groenten- en kaasboer.
Oppenhuizen heeft multifunctionele centrum It Harspit met aangrenzend een sportveldencomplex. De tennis- en voetbalvereniging beschikken over moderne accommodaties. It Harspit is hét centrum voor het verenigingsleven. Het gebouw biedt onderdak aan een christelijke basisschool, sportzaal, bankkantoor en diverse ruimten voor muziek, dans, toneel en vergaderingen.
Uitwellingerga en Oppenhuizen zijn goed bereikbaar en ontsloten over zowel de weg en het water.

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Oppenhuizen

Oppenhuizen is net als Uitwellingerga van oorsprong een vaartdorp aan It Ges in het lage land ten zuidoosten van Sneek. Het is omstreeks het jaar 1000 ontstaan. Op de kaart van Schotanus uit 1716 staat de losse bebouwing vooral langs de westelijke oever van It Ges; in het midden, bij een bocht staat de kerk.

De Tegenwoordige Staat van Friesland meldde in 1788: ‘het eerste Dorp in rang onder de Buitendykster Dorpen […] ligt aan eene Oude vaart, die uit de Houkevaart naar Uitwellingerga loopt: ter weerszyden van deeze vaart heeft men de meeste huizen en plaatsen, die onder dit Dorp behooren; terwyl zich de landeryen Noordwaards uitstrekken tot aan de gerechtigheid van Sneek; Westwaards, alwaar de vaart naar Langweer doorvloeit, en ook de Witte en Zwarte Brekken gelegen zyn, tot aan het Kruiswater of de Jouwerster vaart, en Zuidwaards tot aan de landen van Uitwellingerga. […] Weleer had men hier twee Staten of Stinzen, met naame Sjaarda Stins, en dat van zekeren Pier Foppes.’ De Sjaarda of Sjaardema stins heeft nabij de kerk aan de overzijde van It Ges gestaan.

De huidige kerk is in 1695 gebouwd in opdracht van grietman D.G. van Burmania. Het is een zaalkerk met een driezijdige sluiting die in 1834 is hersteld en waarbij in 1817 een toren in drie geledingen met een ingesnoerde spits is opgetrokken.

Op de kaart in de Eekhoff-atlas uit 1851 is het dorp nauwelijks veranderd, al ligt er ten westen van de bebouwing een kronkelig pad. Over land raakte het dorp pas echt ontsloten toen in 1866/’68 ten westen van en ongeveer parallel aan de vaart, de weg Sneek – Oppenhuizen – Uitwellingerga werd aangelegd. Er ontwikkelde zich aan weerszijden van deze weg bebouwing van voornamelijk vrijstaande woningen. Aan de oriëntatie van de aan It Ges staande agrarische bebouwing is te zien dat het dorp vroeger op deze vaart was gericht. Ten westen van de de Tsjerkebuorren is na de Tweede Wereldoorlog flink wat woningbouw tot stand gekomen, waarvan veel volkshuisvesting.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland