Alles over Ouwsterhaule
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Ouwsterhaule

Ouwsterhaule

Tussen Joure en het Tjeukemeer liggen de dorpjes Ouwsterhaule, Oldeouwer en Ouwster Nijega. Deze kleine plaatsjes vormen met hun drieën de zogenaamde Ouster Trijegeaën, zeg maar een drielingdorp.

Ouwer betekent oever. Uit het oorspronkelijke oude dorp (Oldeouwer) is het nieuwe gesticht, Ouwster Nijega, en is ook de haule (hoogte) van de Ouwer bewoonbaar gemaakt: Ouwsterhaule, in het Fries Ousterhaule. Ouwsterhaule is het grootste van het drietal, met 300 inwoners. Ouwster Nijega (in het Fries Ousternijegea) en Oldeouwer hebben respectievelijk 95 en 77 inwoners en zijn eigenlijk niet meer dan een boerenstreek. Wel beschikken de twee kleinere dorpjes elk over een klokkenstoel, maar alleen Ouwsterhaule heeft nog een klein kerkje, een oorspronkelijk middeleeuws bouwwerk dat in de vorige eeuw ommetseld werd.

Bij Oldeouwer is een surfstrand aan het Tjeukemeer.

© VVV/ANWB Langweer-Joure

Historie van Ouwsterhaule

Ouwsterhaule is een streekdorp van middeleeuwse oorsprong die met Ouwster-Nijega en Oldeouwer de Trijega of Ouwster Trijega de oostelijke hoek van Doniawerstal vormden. Drie agrarische dorpen, waarvan Ouwsterhaule het grootste is. Op de grietenijkaart van Schotanus uit 1718 is een compacte buurt te zien tussen de weide- en hooilanden ten noorden en bouwlanden ten zuiden van de weg. Ten noorden van het dorp ligt de Haulsterpoel die pas in de tweede helft van de 19de eeuw werd drooggemaakt.

Aan het einde van de 18de eeuw meldde de Tegenwoordige Staat van Friesland: ‘dit Dorp ligt met de twee volgende […] aan een rydweg en vaart, van de Scheendyk af tot aan het Tjeuke meer: weleer had ieder deezer Dorpen eene Kerk, doch thans is die van Ouwster- Haule maar alleen in weezen. […] In ’t jaar 1741 werd hier een groote Polder aangelegd, op aanraden van wylen den Heere Vegilin, welke een ruime uitgestrektheid van dit en de twee volgende Dorpen beslaat; zynde zestien boereplaatsen, ten grooten deele, binnen den Polderdyk beslooten. Sommigen zeggen dat de landen hier thans minder vruchtbaar zyn dan voor deezen, toen zy, jaarlyks, door het Tjeuke meer, onder water gezet, en daar door met een vruchtmaakend slyk overdekt en bemest wierden.’ Op de grietenijkaart van Eekhoff uit 1850 is deze Trijegasterpolder aangegeven.

Ouwsterhaule is het enige dorp van de Trijega waar een kerk staat. Werd tot voor kort nog aangenomen dat de kerk uit de 18de eeuw dateerde, in 1802 een nieuwe westelijke gevel kreeg en in 1877 ingrijpend werd gewijzigd, bij de restauratie in 2001 bleek dat de aanpak van 1877 heeft bestaan uit de ommanteling van de laat-middeleeuwse kerk omdat de kerk er zo lelijk uitzag. De 19de-eeuwse schil is er nu afgehaald en het muurwerk van middeleeuwse moppen is in het zicht gebracht. De zaalkerk heeft een driezijdige koorsluiting en rondboogvensters. De naar verhouding grote, houten geveltoren is bekleed met lood en heeft een licht ingesnoerde spits.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © Jan Dijkstra