Alles over Scharl
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Scharl

Scharl

Het buurtschap Scharl (Skarl in het Fries) telt ongeveer veertig inwoners. Scharl hoort tot het dorpsgebied van Warns en ligt vlakbij het IJsselmeer, nabij het Rode Klif. Scharl ontstond in de 14de eeuw.

Geschiedenis
In 1345 vond vlakbij Scharl de Slag bij Warns plaats, een veldslag tussen graaf Willem IV van Holland en de Friezen. Graaf Willem IV stak met een vloot vanuit Enkhuizen de Zuiderzee over. Samen met zijn oom Jan de Beaumont wilde hij die vrijgevochten Friezen een lesje leren. Toen de Hollandse ridders echter via Scharl naar Warns optrokken, werden zij aangevallen door de plaatselijke bevolking van Warns. De Friezen, gewend aan het water en de modder, versloegen de Hollandse adel met man en macht. Graaf Willem kwam hierbij om. De troepen van Jan de Beaumont vluchtten toen zij over de nederlaag hoorden.
Vanwege de mislukte aanval van Graaf Willem IV wordt de weg van Scharl naar Warns vandaag de dag nog steeds de ferkearde wei (de verkeerde weg) genoemd. De Slag bij Warns wordt sinds 1945 jaarlijks herdacht.

Bezienswaardigheden
In Scharl staan slechts een paar huisjes en boerderijen rond het kerkhof, dat omzoomd is met flinke bomen. Een kerk ontbreekt, maar op het kerkhof staat wel een klokkenstoel. De klok is in 1597 gegoten door Hendrik Wegewaert uit Kampen. De herdenking van de Slag bij Warns vindt elk jaar plaats in september, bij het Rode Klif. Op de plek waar een zwerfkei ligt met het opschrift ‘Leaver dea as slaef’.

Wonen en leven
Voor voorzieningen zoals een supermarkt, basisonderwijs of een sportzaal is Scharl aangewezen op Warns. Warns heeft een multifunctionele accommodatie (MFA), met daarin twee basisscholen, een peuterspeelzaal, kinderopvang en een sportzaal. Ook de thuiszorg en een fysiotherapiepraktijk maken gebruik van dit nieuwe gebouw. De Janke Tromp Hoeve organiseert er dagelijks activiteiten voor ouderen.

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Scharl

Scharl is bijna niets, een dorpje van een paar huisjes en boerderijen rond een met flinke bomen omzoomd kerkhof waar geen kerk (meer) op staat maar een klokkenstoel. De klok is in 1597 gegoten door Hendrik Wegewaert uit Kampen.

Aan de zool van de keileemrug waarvan het Rode Klif tot op een hoogte van negen meter en met een lengte van 200 meter is opgestuwd, lijkt het alsof dit dorp in een groene vallei is neergevlijd. Deze vallei gaat na een betrekkelijk lage dijk over in de volstrekt lege en anderhalve meter diepe Zuiderpolder van Stavoren. Aan de zuidelijke oever van de Staverse Zuidermeerpolder moet het voor de droogmaking (kort na 1620) helemaal indrukwekkend zijn geweest: de hoge gaasten die heel snel overgaan in een flinke watervlakte.

Aan de kust was het Rode Klif tot eind 19de eeuw inderdaad rood dankzij de rode keileem. Toen is de steile zeezijde tot een met graszoden bedekte glooiing gemaakt. In 1952 is op het klif een monument van veldkeien opgericht, nadat er sinds 1945 jaarlijks de Slag van Warns wordt herdacht, waarbij in 1345 de Hollandse graaf Willem IV met zijn troepen door de Friezen werd verslagen.

De buurschap Laaxum bestaat uit een paar vissershuisjes en een boerderij. De dijk bepaalt de sfeer sterk, maar Laaxum is vooral bekend als kleinste haven aan de voormalige Zuiderzee. De buurt had al in de 18de eeuw enige vermaardheid vanwege de goede kwaliteit bot die door de vissers werd binnengehaald.

De haven is een cultuur-historisch monument: er hangt nog de oorspronkelijke sfeer van de Zuiderzeevisserij. De haven werd in 1912 aangelegd als vluchtplek voor de plaatselijke vissers. Later ging de beroepsvisserij door de aanleg van de Afsluitdijk bijna geheel verloren. De haven raakte in verval. In 1998 kreeg het complex haar oude glorie terug. Het historische karakter van de haven wordt benadrukt door de handgebakken klinkertjes op de pier en de teruggeplaatste oude pekeltonnen. In de tonnen werden vroeger de visnetten geconserveerd.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © Jan Dijkstra