FrieslandWonderland
NederlandsFriesDuitsEngels

Alles over Schettens

Schettens

Schettens

Tussen Witmarsum en Bolsward ligt het terpdorp Schettens. Op de terp staat hoog en droog de kerk van Schettens. De Witmarsumervaart slingert langs het kerkhof richting Witmarsum. Het inwoneraantal van Schettens schommelt al jaren rond de driehonderd.

Geschiedenis
Afgravingen van de terp leverden belangrijke informatie op over de geschiedenis van Schettens. Zo tonen overblijfselen aan dat er ruim duizend jaar geleden al mensen in het gebied woonden. De Hervormde Kerk, op de terp, is het oudste bouwwerk van Schettens. Oorspronkelijk stond hier een middeleeuws godshuis dat in 1865 is vervangen door het huidige kerkgebouw. De restanten van de grotendeels afgegraven terp van Schettens worden beschermd door een keermuur.

Bezienswaardigheden
De Hervormde Kerk geeft veel informatie prijs over de historie van Schettens. In deze kerk liggen de grafzerken van de familie Van Osinga. De mooiste uit de collectie is van Sybrand van Osinga en Atke van Aggema, een portretzerk waarop de overledenen levensgroot zijn afgebeeld.
Deze rijke familie maakte vanaf de 15de eeuw de dienst uit in Schettens Sybrand van Osinga, grietman van Wonseradeel, liet in Schettens ook een stins met een dubbele gracht bouwen. Dit grote woonhuis kreeg de naam Osinga State en vormde jarenlang de ambtswoning van vele grietmannen. Ook de naam van de hoofdstraat, de Van Osingaweg, herinnert aan dit adellijke geslacht.

Wonen en leven
Kinderen uit Schettens kunnen in eigen dorp naar basisschool De Trijetine. Het verenigingsleven speelt zich grotendeels af op en langs het kaatsveld en de ijsbaan. Fanatieke zangers, biljarters en klaverjassers ontmoeten elkaar wekelijks in dorpshuis De Terp. De inwoners van Schettens hebben veel contact met buurdorp Longerhouw. Samen met de goede buur organiseert de Stichting Dorpsfeest jaarlijks gezellige evenementen.

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Schettens

De terp Schettens bij de Marneslenk moet al heel vroeg bewoond zijn geweest. Vanouds bestond Schettens uit een paar huizen en boerderijen bij de kerk en verspreide bebouwing. Het dorp heeft nu een langgerekte structuur, als een streekdorp. De dubbele streek huizen die vanaf eind 19de eeuw is ontwikkeld, leidt met een flauwe bocht van de terp naar de ontsluitingsweg. Om de afgegraven kerkterp te beschermen is een flinke keermuur opgemetseld. Die terp is verder afgegraven, maar is nog goeddeels herkenbaar dankzij de fraai om de terp meanderende Witmarsumervaart.

De dubbele streek is sympathiek, maar nergens opvallend: wat in de breedte gebouwde burgerhuizen, enkele huizen van roze en grijze kalkzandsteen van kort na 1900. In de oostelijke bebouwingsstrook valt vooral de voormalige gereformeerde kerk uit 1907 op.

Op de terp heeft een middeleeuwse kerk met zadeldaktoren gestaan. De in 1865 vernieuwde kerk bevat mogelijk nog oud muurwerk. De oude toren is in 1816 of 1819 afgebroken en eerst vervangen door een houten exemplaar. In 1877 kwam een stenen toren voor de kerk naar ontwerp van architect Jan van Reenen. De kansel uit de oude kerk, met een handje als baretknop, is herplaatst. Sinds de 16de en 17de eeuw heeft de kerk een buitengewone vloer door een reeks excellent gehouwen grafzerken. Daarmee manifesteert de machtige familie Osinga zich ten eeuwigen dage. De mooiste uit de collectie is van Sybrand van Osinga en Atke van Aggema, een portretzerk waarop de overledenen levensgroot zijn afgebeeld. De maker beitelde in 1621 hierin trots zijn naam: Pieter Claes Antiek.

Ten zuidoosten van het dorp lag Osingastate, die in de 18de eeuw is gesloopt en vervangen door een boerderij. De statige stelpboerderij is in 1982 door brand verwoest. In de nieuwbouw zijn de kunstzinnige sporen van de Osinga’s aangebracht: naast de deur drie fel gekleurde reliëfstenen met een jager met geweer en slanke jachthonden. In het interieur is een reliëfsteen met een jachttafereel geplaatst.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland

Canon van Schettens

Voor historische canons van meer Friese dorpen steden gaat u naar de website www.dorpscanon.nl

Tijdperk:

Vroege Middeleeuwen (500-1000)

Categorie:

Pioniers & Eerste bewoners

©

Oudste vermelding van de naam Schettens

De naam Schettens wordt voor het eerst genoemd in het jaar 855, als ’Scettanfurthi’. In dat jaar schenkt een zekere Folckerus grond in Schettens, aan het klooster te Werden (Duitsland).

...

Tijdperk:

Vroegmoderne tijd (1600-1800)

Categorie:

Dorps- of Stadsfiguur

© Detail van lijkstatie stadhouder Ernst Casimir uit 1633

Schelte van Aysma overleden

Schelte van Aysma woonde te Schettens op Osinga State. Dit kasteel was in zijn bezit gekomen door zijn huwelijk met Tjemck van Osinga, dochter van de grietman van Wonseradeel. Schelte stamde uit een e

...

Tijdperk:

19e eeuw (1800-1900)

Categorie:

Kerk & Religie

© Tekening van J. Stellingwerf uit 1722

Oude zadeldaktoren afgebroken

De oude bouwvallige, middeleeuwse zadeldaktoren wordt in 1816 afgebroken, nadat de ingezetenen hierover hadden vergaderd. Door de lastige financiële situatie na de langdurige bezetting door de Franse

...

Tijdperk:

19e eeuw (1800-1900)

Categorie:

Kerk & Religie

© Foto van A.A. Buwalda

Huidige Protestantse (Hervormde) kerk gebouwd

In 1865 werd de oude middeleeuwse kerk afgebroken om plaats te maken voor een nieuwe kerk. Alleen de fundering bleef behouden, wat te zien is aan de grote kloostermoppen die net boven het maaiveld uit

...

Tijdperk:

19e eeuw (1800-1900)

Categorie:

Onderwijs

© Foto van A.A. Buwalda

Bouw Christelijke school

De eerste Christelijke school werd in 1872 geopend, met er een onderwijzerswoning aan vast gebouwd. Vanaf de Franse tijd tijd (1795) hadden Schettens en Longerhouw alleen een openbare school gehad. Er

...

Tijdperk:

19e eeuw (1800-1900)

Categorie:

Kerk & Religie

© Foto van A.A. Buwalda

Nieuwbouw toren Hervormde kerk

De huidige kerktoren werd in 1877 gebouwd, welke de ’tijdelijke’ dakruiter verving. Nu lijkt het wel alsof deze toren altijd zo bij de kerk heeft gestaan, toch stond het kerkgebouw er al 12 jaar

...

Tijdperk:

19e eeuw (1800-1900)

Categorie:

Kerk & Religie

©

Doleantie in Schettens

De Gereformeerde Kerk te Schettens-Longerhouw werd opgericht als gevolg van de Doleantie. Deze kerkscheuring heeft meer dan 100 jaar geduurd, pas in 1996 werden beide richtingen, Hervormd en Gereform

...

Tijdperk:

19e eeuw (1800-1900)

Categorie:

Kerk & Religie

© Foto van A.A. Buwalda

Orgel in kerk

Het huidige orgel werd in 1891 geleverd in de Hervormde kerk, gebouwd door de firma Van Oeckelen. Dit was het eerste orgel in de Schettenser kerk en het is terecht een monument. Voordat er een orgel

...

Tijdperk:

Tweede Wereldoorlog (1940-1945)

Categorie:

Kerk & Religie

© Foto van A.A. Buwalda

Nieuwe klok

De tijdens de Tweede  Wereldoorlog door de Duitsers geroofde klok, kwam helaas niet terug. Daarom werd er na de bevrijding al gauw een nieuwe klok besteld bij de firma Van Bergen.

...

Tijdperk:

Vroegmoderne tijd (1600-1800)

Categorie:

Dorps- of Stadsfiguur

© Foto van A.A. Buwalda

Helm van Schelte van Aysma ’ontdekt’

Eeuwenlang hing er een helm en rapier (deel van een degen) in de kerk van Schettens. Pas in 2016 werd de helm ’ontdekt’ door Jeroen Punt, die de helm kon toewijzen aan kolonel Schelte van Aysma.

...

Tijdperk:

Vroegmoderne tijd (1600-1800)

Categorie:

Kerk & Religie

© Majella Fotografie

Overnachtingen in kerk

De kerk is in 2017 geschikt gemaakt voor zogenaamde ’kerkovernachtingen’. In de toren is een slaapkamer gerealiseerd, in de consistorie een keukentje en in de voorkerk een heuse badkamer. Het is

...

Tijdperk:

Grieken & Romeinen (3000 v.Chr. tot 500 n.Chr.)

Categorie:

Archeologie & Opgravingen

© Foto van A.A. Buwalda

Geometrisch versierde pot

Bij de terpafgraving van de terp Bittens bij Schettens, werd omstreeks 1912 een prachtige geometrisch versierde pot gevonden, welke nu in het eigendom van het Fries Museum is. De pot is uit de terpen

...

Tijdperk:

Hedendaagse Geschiedenis (2000-nu)

Categorie:

Recreatie

© Facebook pagina Schettens-Longerhouw, dhr. L. Spijksma

Hoge brug / vaarroute

In het jaar 2000 werd de zeer lage brug in Schettens vervangen door een brug met 2,5 meter doorvaarhoogte. Dit in verband met de 11-stedentocht route Bolsward-Harlingen, waar sindsdien veel grotere bo

...

Tijdperk:

Wederopbouw & Koude Oorlog (1946-2000)

Categorie:

Cultuur

© Foto van A.A. Buwalda

Dorpskrant Viadukt

In september 1983 verschijnt het eerste nummer van het dorpskrantje voor Schettens en Longerhouw. Al snel krijgt het de naam Viadukt.

...

Tijdperk:

Wederopbouw & Koude Oorlog (1946-2000)

Categorie:

Vlag & Wapen

© Foto van A.A. Buwalda

Wapen en vlag

Op 5 mei 1955, dus exact 10 jaar na de bevrijding, krijgt Schettens zijn eigen wapen en vlag. De tekens op het wapen zijn gebaseerd op het Van Osinga wapen. Deze familie heeft eeuwenlang Osinga State

...

Tijdperk:

Wederopbouw & Koude Oorlog (1946-2000)

Categorie:

Onderwijs

© Foto van André Buwalda

Nieuwe school

In 1955 krijgt Schettens een nieuwe school, waar Hervormd en Gereformeerd samen naartoe gaan. Het gebouw wordt op een nieuwe plaats gebouwd, aan het begin van het dorp. In 1992 maakt deze school weer

...

Tijdperk:

Hedendaagse Geschiedenis (2000-nu)

Categorie:

Onderwijs

© Foto van A.A. Buwalda

Nieuwe school

In 1992 wordt het huidig schoolgebouw gebouwd, omdat het vorige gebouw uit 1955 dateerde en niet meer aan de eisen der tijd voldeed. Ook groeide het aantal leerlingen gestaag, waardoor er in 2006 zelf

...

Tijdperk:

Renaissance (1500-1600)

Categorie:

Architectuur

© Tekening van J. Stellingwerf uit 1722

Osinga State

Begin 17e eeuw woonde grietman Sybrand van Osinga op de Osinga State. Hij was gehuwd met Atke van Aggama uit Witmarsum, ook een edelmansdochter. Samen liggen ze begraven onder een schitterende renaiss

...

Tijdperk:

Wederopbouw & Koude Oorlog (1946-2000)

Categorie:

Sport

© Foto: Facebook SLS

Sportvereniging S.L.S. opgericht

Op 13 maart 1981 wordt de Sportvereniging Longerhouw Schettens opgericht. Het clubhuis staat bij het sportveld van Schettens, waar vooral zomers gekaatst wordt. zie ook:


FrieslandWonderland

Contactformulier

Middels onderstaand formulier kunt u contact met ons opnemen. Wij zullen zo spoedig mogelijk op uw vraag reageren.

Contact