Alles over Smallebrugge
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Smallebrugge

Smallebrugge

Smallebrugge telt vijf woningen en zo’n tien inwoners. Hiermee is het de kleinste plaats van Fryslân.

Geschiedenis
Op oude kaarten is te zien dat Smallebrugge in 1716 nog een kerk had. Op die kaart zijn vijf gebouwen getekend. Vermoedelijk waren dit drie huizen en twee boerderijen. Inmiddels is de kerk verdwenen en resteert een kerkhof met een klokkenstoel. Over het erf van een boerderij kan men naar het kerkhof lopen.

Bezienswaardigheden
Op de begraafplaats van Smallebrugge staat een klokkenstoel. Deze klokkenstoel en enkele graven van de familie Buma worden onderhouden door de Buma-stichting. De stichting voelt zich verplicht om dit te doen. Het behoort namelijk tot de erfenis van Lieuwe Annes Buma uit 1876. Deze wetenschapper is tevens de stichter van de Buma Bibliotheek die onderdeel uitmaakt van Tresoar in Leeuwarden.

Wonen en leven
Voor de dagelijkse voorzieningen en sportfaciliteiten gaan de inwoners naar Woudsend, het buurdorp dat drie kilometer verderop ligt.

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Smallebrugge

Smallebrugge is een klein agrarisch streekdorp dat waarschijnlijk in de late Middeleeuwen met Woudsend en Ypecolsga ontstaan is in de uiterste zuidelijke hoek van Wymbritseradiel. Het grensde aan de oostzijde onmiddellijk aan Doniawerstal. Bij de gemeentelijke herindeling kwam in 1984 een flink gebied ten westen van het Koevordermeer bij Wymbritseradiel. Hierdoor heeft Smallebrugge, over een smalle weg naar de in 1848 aangelegde rijksweg Sneek-Lemmer ontsloten, nu aan de boerenstreek Koufurderrige een buurdorp in eigen gemeente gekregen.

Uit de grietenijkaart in de atlas van Schotanus uit 1716 is op te maken dat Smallebrugge toen nog een kerk bezat en de vijf gebouwen, vermoedelijk drie huizen en twee boerderijen, er vrij geconcentreerd omheen stonden. In de polder de Gouden Bodem liggen twee boerderijen, maar het is niet helemaal duidelijk of deze polder tussen het Heegermeer en de Nieuwe Wymerts bij het dorpsgebied van Smallebrugge hoorde.

In de Tegenwoordige Staat van Friesland werd in 1788 gemeld: ‘Smallebrugge, een klein Dorpje, digt aan de grenzen van Doniawerstal, en niet verre van Woudsend, ongeveer honderd roeden ten Oosten van de Wymerts. Onder dit Dorp behooren tien stemmende plaatsen, onder welke men in 1459 telde Hepkehuis, een sterk Stins, welk, in dat jaar door Haring Donia werd veroverd, om, daar uit Epe Kie, en zyn’ Zoon Jarich, te beschadigen.’ Van de stins is in de bronnen verder geen spoor te vinden.

Op de kaart in de atlas van Eekhoff is de kerk verdwenen; er rest nog een kerkhof met klokhuis. Ook de huizen staan niet meer ingetekend en het dorp bestaat nog slechts uit enkele verspreid staande boerderijen. Dit beeld is niet meer gewijzigd. Over het erf van de centraal gelegen boerderij kan het kerkhof worden bereikt. Er staan enkele 18de-eeuwse grafpalen. In het midden van de 19de eeuw lag hier nog een uit 1569 daterende zerk van de familie Bruynsma. Een wijdbenige klokkenstoel met een zadeldak verving in 1963 een ouder exemplaar. De constructie herbergt een klok die in 1617 gegoten is door Henricus Meurs.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © Hendrik van Kampen