FrieslandWonderland
NederlandsFriesDuitsEngels

Alles over Sumar

Historie van Sumar

Sumar is een streekdorp van laat-middeleeuwse oorsprong ten zuidwesten van het Bergumermeer, ontstaan op de noordelijke rand van een groot zandplateau. Ten zuiden van het dorp lag een uitgestrekt heidegebied. Op de grietenijkaart in de atlas van Schotanus uit 1716 is de onbewoonde heide aangegeven. Het dorp bestond toen uit een kleine kerkbuurt, enkele met bomen omzoomde wegen met losse bebouwing en buurten.

De Tegenwoordige Staat van Friesland meldde in 1786: ‘Dit dorp verschilt weinig van Garyp, ten opzigte van de ligging der landeryen en plantagien, en sluit ook op eene gelyksoortige wyze tegen Smallingerland met een zandig heideveld. By de kerk is maar een kleine buurt; doch onder dit dorp behooren verscheiden andere buurtjes, als de Meershuizen, de Eest, de Landsbuuren, de Harste en de Heidhuizen, met nog eenige huizen, bekend by den naam van Molenbuurt.’ Op de kaart in de Eekhoffatlas uit 1847 blijkt de bebouwing in het dorp toegenomen. Op de heide staat verspreid ook wat bebouwing.

Omstreeks 1900 is de heide ontgonnen en in 1917 is er in het kader van de Woningwet een flinke reeks woningen met schuur tot stand gekomen: de Lytse Buorren. In de dorpskern vertoont de Greate Buorren een afwisselend beeld van grote en kleine woningen en boerderijen, waarbij de voormalige pastorie uit 1869 op nummer 24 opvalt. Op nummer 25 staat een schouderstelp, ook wel een boerderij van het Bergumermeer-type genoemd.

De dorpskerk is in 1769 gebouwd ter vervanging van het middeleeuwse godshuis. Het is een ingetogen zaalkerk met een driezijdige sluiting en een ingebouwde toren met ingesnoerde spits. Zes door Ype Staak in 1771 vervaardigde gebrandschilderde vensters zijn de trots.

Korenmolen De Hoop is in 1867 gebouwd en in 1881 na brand weer opgebouwd. Het is een achtkant met een gemetselde onderbouw en een stelling. De wieken hebben een vlucht van 21 meter. In de 20ste eeuw is ten noorden van het dorp en aan het Prinses Margrietkanaal, dat omstreeks 1950 tot grootscheepsvaarwater is verbeterd, een flink bedrijventerrein ontwikkeld.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © Hendrik van Kampen

Canon van Sumar

Voor historische canons van meer Friese dorpen steden gaat u naar de website www.dorpscanon.nl

Tijdperk:

Begin van de twintigste eeuw (1900-1918)

Categorie:

Monumentaal gebouw

© Dirk Strijker, Sumar

Dorpscafé De Koekoek

In 1868 laat Jelle Eelkes Boonstra op de hoek van de huidige Damsingel en de Gravinneloane een woning bouwen. Hij is wagenaar (menner/koetsier) van beroep, maar staat ook als koopman in de boeken. In

...

Tijdperk:

Wederopbouw & Koude Oorlog (1946-2000)

Categorie:

Herdenking & Jubileum

© Ale Dijkstra, Sumar

Herdenkingsmonument De Molkbus

Sinds 1996 staat in Sumar, vlak bij de basisschool, het herdenkingsmonument "De Molkbus". Op het gedenkteken staat de volgende tekst te lezen:
Dit tinkteken is oprjochte nei oanlieding fan: de m

...

Tijdperk:

19e eeuw (1800-1900)

Categorie:

Monumentaal gebouw

© Archief Streekmuseum Burgum

Korenmolen De Hoop

Op een in 1694 door Schotanus vervaardigde landkaart van Fryslân staat op de plaats waar in Sumar korenmolen "De Hoop" staat, een windmolen ingetekend. Of die molen er in 1700 nog staat? In de belast

...

Tijdperk:

Wederopbouw & Koude Oorlog (1946-2000)

Categorie:

Kunst

© Ids Krol, Sumar

Kunstwerk It Bintje

Als eerbetoon aan de Sumarder Kornelis Lieuwes de Vries en een door hem door kruisingen ontdekte aardappel die hij de naam het Bintje gaf, maakte beeldhouwer Anne Woudwijk een prachtig kunstwerk. Het

...

Tijdperk:

Interbellum (1918-1940)

Categorie:

Industrie & Fabricage

© Dirk Strijker, Sumar

Nederlandsche Thermomchemische Fabrieken (N.T.F.)

Op 18 februari 1925 richtte José Vigevéno de N.V. Nederlandsche Thermochemische Fabrieken (N.T.F.) op.
Voor dit destructiebedrijf had hij een chemicus nodig en hiervoor trok hij Hendrik Jacob Pr

...

Tijdperk:

19e eeuw (1800-1900)

Categorie:

Verkeer

© Archief D. Franke (†), Burgum.

De tram en het tramstation

In 1880 wordt de Nederlandsche Tramwegmaatschappij (N.T.M.) opgericht met als doel door heel Nederland over of langs bestaande wegen tramlijnen aan te leggen.
Al in 1881 wordt de lijn Veenwouden-B

...

Tijdperk:

Vroegmoderne tijd (1600-1800)

Categorie:

Kerk & Religie

© Ale Dijkstra, Sumar

Dorpskerk

Een van de meest beeldbepalende gebouwen van Sumar is de dorpskerk. De van oorsprong Hervormde kerk is gebouwd in 1769. De inwijding heeft plaats gevonden op 12 november 1769. Daarvoor stond er op dez

...

Tijdperk:

Wederopbouw & Koude Oorlog (1946-2000)

Categorie:

Scheepvaart

© Ale Dijkstra, Sumar

Prinses Margrietkanaal (Groningervaart)

In 1453 is er bij Burgum/Sumar sprake van de Lioedsmersdaam (Burgumerdaam). Dit is geen dam zoals we die tegenwoordig kennen maar een ondiepte in het vaarwater waarover men, door het water rijdend of

...

Tijdperk:

Begin van de twintigste eeuw (1900-1918)

Categorie:

Uitvinding & Innovatie

© Archief R. Verhoeff (†), Sumar

Jan Klazes Elzinga (1882-1947)

Jan Klazes Elzinga is op 28 mei 1882 in Sumar geboren. Na 8 jaar lagere school gaat hij naar de ambachtsschool in Leeuwarden en haalt daar het diploma bankwerker. Op 16-jarige leeftijd bouwt hij van e

...

Tijdperk:

Hoge & Late Middeleeuwen (1000-1500)

Categorie:

Archeologie & Opgravingen

© Dirk Strijker, Sumar

Bouwwerk uit de twaalfde eeuw

Bij de aanleg van de noordelijke rondweg langs Sumar (1994, Koekoekswei) treft de aannemer in het gele zand van het gegraven cunet van de weg donkere verkleuringen aan. 
De Werkgroep Archeolog

...

Tijdperk:

19e eeuw (1800-1900)

Categorie:

Gezondheid

© Dirk Strijker, Sumar

Wonderdokter Kornelis Wijtzes van der Wal (1836-1905)

Toen er in Fryslân nog nauwelijks huisartsen waren, grepen plattelandsbewoners bij ziekte dikwijls terug op eeuwenoude geneeswijzen. Niet zelden riep men daarbij de hulp in van wonderdokters en duive

...

Tijdperk:

Tweede Wereldoorlog (1940-1945)

Categorie:

Dorps- of Stadsfiguur

© Mevrouw Kooistra-Wijma, Garyp

Freerk Wijma

In Sumar staat sinds 1996 een bijzonder herdenkingsmonument (zie venster ‘De Molkbus’).
Een naam die onlosmakelijk met "De Molkbus" is verbonden, is die van Freerk Wijma. Deze Sumarder boer do

...

Tijdperk:

Vroege Middeleeuwen (500-1000)

Categorie:

Archeologie & Opgravingen

© Streekmuseum Burgum

Middeleeuwse gouden ring

Op 8 mei 1997 was Sumarder Pieter de Jong met zijn metaaldetector aan het zoeken op een terrein in Sumar dat bouwrijp werd gemaakt als industrieterrein (Solcamastraat). Daar deed hij een unieke vondst

...

Tijdperk:

19e eeuw (1800-1900)

Categorie:

Industrie & Fabricage

© Onbekend, ansichtkaart rond 1900

Molen van Pijbes (Burgumerdaam)

Moeten we de molen van Halbe Pieters Pijbes, met de naam "de Broeders", beschouwen als een Burgumer- of Sumarder molen? Feitelijk is (was) het een Burgumer molen. Hij stond namelijk aan de noordzij

...

Webshop

Mogelijk hebben de volgende produkten uit onze webshop ook uw interesse. Deze produkten worden u aangeboden in samenwerking met diverse uitgeverijen, erfgoedinstellingen en fotografen.

Categorie:

Nieuwe encyclopedie van Fryslân

De Nieuwe Encyclopedie van Fryslân is een onmisbare aanvulling in de boekenkast voor iedereen die gek is van Fryslân en meer wil weten van deze provincie. Op 15 september 2016 verscheen de vier

... lees meer

Prijs: € 125,00