Alles over Tijnje
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Tijnje

Tijnje

Tijnje (De Tynje) is een woondorp, gelegen in het westelijk veenweidegebied van Opsterland. Tijnje ligt vlak langs de A7, halverwege Drachten en Heerenveen, en aan de doorgaande weg tussen Gorredijk en Oldeboorn/Akkrum. Het dorp ligt vlakbij natuurgebied "De Deelen", en ligt beschut tussen de bomen. Het oorspronkelijke karakter van dit agrarisch veenontginningsdorp was een wegdorp.

Tijnje (De Tynje) is een vernederlandsing van het Friese woord tynje, waarmee oorspronkelijk een visdam in een waterloop werd aangeduid. Tijnje is ontstaan in de negentiende eeuw ten tijde van de turfgraverijen in het laagveengebied in het westen van Opsterland. Rond 1800 kwamen de eerste turfgravers en verveners naar het gebied rond Tijnje. De bewoners van Tijnje en Nij Beets hebben vooral veel steun gekregen van de sociaaldemocraat Ferdinand Domela Nieuwenhuis. Velen brachten hun stem uit op Domela, die zo in 1888 in de Tweede Kamer kon komen.

Economisch gezien was de oprichting in 1916 van de coöperatieve zuivelfabriek Volharding II van groot belang voor De Tynje. Het betekende in feite het einde van de verveningsindustrie en er ontwikkelde zich ook een gezonde middenstand met een breed scala aan ambachtelijke eenmansbedrijven. Tijnje heeft een eigen natuurzwembad. Tijnje is een actief dorp dat verschillende feesten kent. Het meest bijzonder voor Friesland is dat het dorp een carnavalsvereniging heeft die al enige decennia bestaat. Tijnje kent een trekkerbehendigheidsfeest met wedstrijden in het combineracen.

Op de begraafplaats staat ook één van de klokkenstoelen in Friesland. De Breewei in Tijnje kent enkele historische panden. De voormalige gereformeerde kerk uit 1921 aan de Rôlbrêgedyk is als betonnen gebouw uniek vanwege de architectuur en constructie. Het staat op de monumentenlijst. Aan het begin van de Riperwei is het voormalige Nederlands-hervormde kerkgebouw te zien. Dit kerkje is omgebouwd tot woning.

Colofon:
Tekst: © Gemeente Opsterland

© Gemeente Opsterland

Historie van Tijnje

Tijnje heeft zich als streekdorp pas in de tweede helft van de 19de eeuw gevormd op het grondgebied van het dorp Terwispel en heeft de zelfstandige status als dorp pas omstreeks 1915 gekregen. Op de kaart Schotanus van de grietenij Opsterland uit het begin van de 18de eeuw is op de plaats waar Tijnje zou ontstaan nog niets aangegeven. Op de kaart uit de atlas van Eekhoff uit 1848 bestond het dorp uit weinig bebouwing aan weerszijden van een weg die tussen de uitgeveende plassen liep: de Hooiweg die vanuit het zuiden van Luxwoude kwam.

Bij het latere dorp staat ‘Luxter Tinie’ aangegeven. Er viel toen weinig te hooien, buiten de wegen was het allemaal water. Die wegen waren de Rolbrêgedyk naar het noorden, richting Beets en de Riperwei richting Ulesprong. Het droogmalen en het in cultuur brengen van de landerijen is een moeizaam proces geweest dat in de 20ste eeuw pas echt tot resultaten leidde. Toch werd al in 1890 een hervormde kerk in de buurschap gebouwd. Het was een uiterst eenvoudige zaalkerk met een rechte sluiting en een grauw gepleisterde voorgevel. De kerk is buiten gebruik.

Ten oosten van de Breewei is in 1894 een algemene begraafplaats aangelegd. Het gebied heeft een vijver bij de ingang, fraaie beplantingen en een klokkenstoel met een helmdak waarin een klok uit 1952 hangt. De gereformeerde kerk aan de Rolbrêgedyk is in 1921 tot stand gekomen, een merkwaardig en zeldzaam bouwwerk dat geheel van gewapend beton is opgetrokken. Er is in 1915 aan de Warrewei een Coöperatieve zuivelfabriek gesticht die met directeurswoning een late vernieuwingsstijl vertoont.

De oude veenkanalen Tynjerak en Skiterak alsmede de Wijde Wispel zijn in 1956/’57 gedempt. Hierdoor is het karakter van het veendorp, doorsneden van vaarten en wijken, verloren gegaan en er zijn royale ruimten in de dorpskom gevormd. Na de oorlog heeft het dorp aanzienlijke uitbreidingen gekregen aan vooral de zuidwestzijde, waar de autoweg tussen Gorredijk en Akkrum als een winkelhaak omheen loopt.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland