Alles over Tirns
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Tirns

Tirns

Tirns is een klein terpdorp aan de Franekervaart. Het inwoneraantal schommelt al jaren rond de honderdtachtig. Tirns ligt vijf kilometer boven Sneek en is een gewilde woonplaats voor forensen. Het dorp kent een lange geschiedenis, die nog duidelijk zichtbaar is in het dorpsbeeld.

Geschiedenis
Al in 1200 wordt Tirns genoemd in oude geschiedenisboeken. In de periode van 1406 tot 1572 stond nabij Tirns het klooster Thabor. Deze plek is nog altijd herkenbaar aan de grote terp, waarop het klooster destijds stond. Dit klooster is vooral bekend geworden door enkele belangrijke geschiedschrijvers. Bewoners van het klooster hebben waardevolle gegevens vastgelegd op papier over Fryslân in de vroege 16de eeuw. Het klooster is in 1572 verwoest door de Geuzen.

Bezienswaardigheden
De kerk van Tirns staat op de monumentenlijst. Het gebouw is onderdeel van de cultuurhistorische route, het Kleasterpaad. Deze wandeling neemt wandelaars mee langs allerlei kerkelijke monumenten in de Greidhoeke. Typerend voor Tirns is de houten ophaalbrug over de Franekervaart. Deze zogenaamde flapbrug kan letterlijk open geflapt worden wanneer een boot in aantocht is. De brug vormt een markant onderdeel in het dorpsgezicht.
Aan de Terpstrjitte staat sinds 1983 een opvallend kunstwerk. Dit beeld draagt de naam Libbensline, dat Levenslijn betekent. Het kunstwerk is door kunstschilder Siep van den Berg geschonken aan zijn geboorteplaats.

Wonen en leven
Het dorp telt enkele bedrijven, een dorpshuis en een café. Het bloeiende verenigingsleven speelt zich in de zomermaanden voornamelijk af op het sportveld, waar fanatiek gekaatst wordt. Op ditzelfde veld liggen ook de jeu de boules-banen. In de winter verplaatst het verenigingsleven zich naar het café en het dorpshuis.
De Franekervaart, die door het dorp loopt, is een mooi vaarwater. Ook is de plek gewild als rustige vissersplek. En wanneer de winter het toelaat is de vaart de ideale startplaats voor schaatstochten door de uitgestrekte natuur.
Veel inwoners maken gebruik van de winkelvoorzieningen in Sneek. Voor onderwijs kiezen de meeste kinderen voor de basisschool in Roodhuis. Een fietspad door de weilanden maakt het mogelijk om veilig en zelfstandig naar school te fietsen.

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Tirns

Tirns is een klein terpdorp aan de Franekervaart. Over de vaart ligt een karakteristieke flapbrug. Het dorp ligt op een hoek in de zuidelijke hemdijk van de Middelzee. Bij het dorp behoort de buurschap Anneburen die ooit een hoge wier bezat en vrij dicht bij de Slachtedyk ligt. Van de terp is weinig meer te merken. Wel staat de kerk op een hof waar de doorgaande weg als een winkelhaak omheen buigt en dat kan een aanwijzing zijn van hoe het profiel van de terp verliep. Deze weg wordt net als de oevers van de vaart omzoomd door buurtjes met bescheiden bebouwing.

Het fraai gelegen kerkje is in het laatste jaar van de 17de eeuw gesticht ter vervanging van een ouder godshuis, dat gewijd was aan Lambertus. De twaalfjarige Duco Gerroldus Martena van Burmania legde de eerste steen, zoon uit het geslacht dat op Epemastate in het nabijgelegen Ysbrechtum resideerde. De stichtingssteen zingt de lof van het geslacht. In de westelijke gevel zijn kloostermoppen toegepast. Het is niet bekend of dat al in 1699 is gebeurd of in het midden van de 19de eeuw toen er op die gevel een charmante neoclassicistische dakruiter is geplaatst. Inwendig heeft de kerkruimte een houten tongewelf. De kansel uit het einde van de 17de eeuw draagt het wapen Burmania; het doophek met gewrongen balusters en een overhuifde herenbank dateren uit dezelfde tijd. Tirns was al vroeg oecumenisch: in de kerk liggen twee rooms-katholieke priesters uit het begin van de 19de eeuw begraven.

Een kilometer zuidelijker stond het klooster Thabor, nog herkenbaar aan de grote terp met een boerderij. Het was een priorij van augustijner koorheren, gesticht in 1406 door een Sneker hoofdeling die zelf in zijn klooster trad. Dit klooster is bekend gebleven omdat er enkele kroniekschrijvers werkten, van wie de abten Worp en Petrus de bekendsten zijn met zeer waardevolle gegevens over Fryslân in de vroege 16de eeuw. Het klooster is in 1572 verwoest door de Geuzen.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © Jan Dijkstra