Alles over Wijnaldum
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Wijnaldum

Wijnaldum

Vlakbij Harlingen ligt het kleine terpdorp Wijnaldum. Het dorp werd gebouwd op een kwelderrug aan het einde van de Riedslenk. Een deel van deze slenk is nu de Seisbierrumer Feart. Oostelijk van het dorp liggen een aantal terpen, die nog te herkennen zijn door hun fraaie glooiing. Het dorp heeft een boeiende historie.

In 1953 vond een boerenknecht tijdens het graven van een drainagesleuf een grote gouden mantelspeld. De inleg van dit sierraad bestaat uit meer dan 300 stenen, waaronder almandijnen uit India. De ‘fibula’ uit ca. 624 na Chr. is waarschijnlijk het eigendom geweest van een Friese koningin of priesteres. In 2009 werd het ontbrekende stuk gevonden van de fibula. De fibula van Wijnaldum is nu een topstuk uit de collectie van het Fries Museum. Tijdens de eerste Slachtemarathon is er een kunstwerk van de fibula geplaatst aan de Alde Leane.

De vondst van de fibula was in 1991 aanleiding voor verder archeologisch onderzoek. Aan de oostkant van Wijnaldum werd drie jaar lang de ‘Tjitsma terp’ onderzocht. Er werden duizenden vondsten naar boven gehaald onder internationale belangstelling. In 2013 is er nog een bijzondere riemgesp gevonden, waarschijnlijk van de mannelijk elite.

In de dorpskern staat de hervormde kerk met diaconiewoningen. De preekstoel van de kerk is fraai versierd met Bijbelse voorstellingen. Wie meer wil weten over de historie van Wijnaldum kan terecht bij het archeologisch steunpunt in de oude consistorie. Hier is een tentoonstelling over de geschiedenis en de archeologische vondsten.

Tijdens de Elfstedentocht komen de schaatsers langs een bruggenhoofden van de oude NFLS-spoorlijn. Tot 1935 reed hier een stoomtrein overheen. Deze oude bruggenhoofden zijn ook zichtbaar langs het jaagpad van de Seisbierrumer Feart, waar een wandelpad langs loopt. Het oude tramstation is in gebruik als woonhuis.

© Doarpswurk

Historie van Wijnaldum

Het terpdorp Wijnaldum ligt bij de steeds uitbreidende havengebieden van Harlingen. Het heeft een roemrucht verleden: er zijn bijzondere archeologische vondsten gedaan. In de afgelopen jaren was de terpenreeks op de kwelderwallen ten oosten van Wijnaldum speerpunt in dat onderzoek. Op de westflank van deze archeologisch spannende rug stond een aantal staten, waarschijnlijk herenboerderijen. Er was sprake van Oudehuis, Nyehuis, Swingma en Tjitsma; aan het einde van de 18de eeuw waren het al boerderijen.

Het dorp heeft een kern met straatjes waar de bebouwing zich aan geen rooilijn heeft gehouden. Het zijn huizen van een enkele bouwlaag die voornamelijk zijn gebouwd van gele baksteen. Een huis van twee bouwlagen is van steen in appelbloesem kleur. Aan de noordoostzijde van de bebouwing ligt een fraai kaatsveld. De laatgotische kerk aan de zuidzijde van de kern is oorspronkelijk toegewijd aan Sint- Andreas. Het kerkschip was ooit gepleisterd, maar laat na restauratie weer zijn ware gedaante zien die pronkt met een mooi vensterritme. De wrakke toren stortte in 1684 gedeeltelijk in en werd daarna herbouwd. Die werd in 1904 opnieuw vervangen door een door de Leeuwarder architect Jurjen Bruns ontworpen toren. In het fraaie interieur met meubilair uit het tweede kwart van de 18de eeuw is de preekstoel uit 1728 het kunstzinnige middelpunt. Het snijwerk van de kuip met gewrongen en omrankte korintische hoekzuiltjes is in 1728 uitgevoerd door Arjen Lous. Op de panelen zijn bijbelse taferelen gesneden. Met lambrizering, doophek met gesneden deur, vrouwen- en mannenbanken is het een buitengewoon rijk interieur. Ten zuiden van de kerk staat de 18de-eeuwse consistorie en ten oosten ‘’t Slotsje’, een grote pastoriewoning in een aardige mengstijl.

Wijnaldum is aan de oostzijde ontsloten door een weg die langs het buurschap Foarryp naar Getswerderzijl loopt. Bij Foarryp ligt te midden van de hoge akkers een klein natuurreservaat van jong cultuurbos, laag grasland en een plas met slikoevers. De vegetatie heeft een zilt karakter.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © Jan Dijkstra