Alles over Ysbrechtum
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Ysbrechtum

Ysbrechtum

Onder de rook van Sneek, op circa twee kilometer van de stad, ligt Ysbrechtum. Een typisch komdorp met ruim zeshonderd inwoners. Ysbrechtum is met name bekend om het zeventiende eeuwse landgoed Epemastate.

Geschiedenis
Ysbrechtum kreeg in 1844 een directe verbindingsweg met Sneek. Tot die tijd was Ysbrechtum vooral bereikbaar over water, via de Franekervaart.
In de kronieken werd Ysbrechtum beschreven als een nette buurt. Wie van Sneek naar Ysbrechtum ging, kwam het dorp binnen via een brede lommerrijke weg, de huidige Epemawei. Langs deze weg staat nog steeds een reeks notabele woningen, zogenoemde middengangwoningen. Deze waren, vooral in de tweede helft van de 19de eeuw, zeer kenmerkend voor Friese dorpen van enige betekenis.
Het kerkhof van Ysbrechtum ligt vrij hoog. Dit duidt er mogelijk op dat Ysbrechtum ooit op een terp lag.

Bezienswaardigheden
Het landgoed Epemastate is een landgoed uit 1625. Het was eeuwenlang het onderkomen van vooraanstaande Friese adel, zoals de Burmania"s, de Rengers en de van Eysinga’s – van Harinxma thoe Slooten. De bewoners traden van generatie op generatie op als grietman. Een functie die vergelijkbaar is met die van plattelandsburgemeester en deels met die van de huidige kantonrechter.
It Sael, de ruimte waar ooit de grietenijraad bijeen kwam, doet tegenwoordig dienst als trouwzaal. De sfeervolle en statige omgeving van Epemastate leent zich bij uitstek voor huwelijksvertrekkingen, feesten, partijen en andere bijeenkomsten. Ook is het vandaag de dag mogelijk met een groep op het landgoed te ontbijten, lunchen of dineren.
Epemastate ligt in een park in Engelse landschapsstijl. De bekende Nederlandse tuinarchitect Roodbaard tekende in 1825 voor het ontwerp van deze tuin. Overigens kreeg het park door de jaren heen steeds meer het karakter van een bos.
De Sneker stadsarchitect Meinse Molenaar ontwierp in 1865 de kerk. Een gebouw met een naaldspits toren, een ruime kerkzaal met grote rondboogvensters en een veel lager aangebouwd koor. Het godshuis herbergt een praalgraf van de bewoners van Epemastate.

Wonen en leven
Ysbrechtum heeft een kleine supermarkt en een basisschool. Maar voor de meeste voorzieningen is het dorp aangewezen op het naburige Sneek.

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Ysbrechtum

Ysbrechtum is een komdorp met mogelijk een terpverleden. Het kerkhof ligt namelijk vrij hoog. Het dorp ligt dichtbij Sneek, met welke stad het in 1844 een verbindingsweg kreeg, de met puin verharde weg van Sneek naar Bolsward. Tussen Ysbrechtum en Tjalhuizum kwam een tolhuis dat er nog altijd staat. Tjalhuizum is oorspronkelijk een terpdorp en is tegenwoordig een agrarische nederzetting van een paar boerderijen en een kerkhof met een toren uit 1871. Voordat de weg naar Sneek er kwam was Ysbrechtum via de Franekervaart naar het waterwegennet van Friesland ontsloten.

De kom van het dorp is gevormd aan weerszijden van de Epemawei, bij de afslag van de weg naar Scharnegoutum, de Kleasterwei. De kronieken spreken van een nette buurt en een door bomen omzoomde lommerrijke entree van het dorp. De entree vanuit Sneek is breed en omzoomd door een buurt, maar veel allure is er niet meer. De nette buurt is gebleven want de Epemawei is vooral aan de noordzijde omzoomd door een reeks notabele woningen, de brede middengangwoningen, die voor de tweede helft van de 19de eeuw zo kenmerkend zijn voor de Friese dorpen van enige betekenis.

Hoewel de kerk op het hoge en met een ijzeren hek van de weg afgegrensde kerkhof aan het einde van de 18de eeuw met lof wordt genoemd, wordt zij in 1865 vervangen door het huidige, ontworpen door de Sneker stadsarchitect Meinse Molenaar. Het is een gebouw in een mengstijl dat uit een ruime kerkzaal met grote rondboogvensters en een aanzienlijk lager en smaller aangebouwd koor bestaat. De toren heeft een naaldspits. Een praalgraf uit 1696 van de bewoners van Epemastate siert de kerk.

Epemastate is gelegen in een ruim park met bos en is eeuwenlang de residentie geweest van adellijke families. De state dateert uit de eerste helft van de 17de eeuw en is vaak verbouwd: laatstelijk ingrijpend aan het einde van de 19de eeuw. Een poortgebouw met woonverdieping markeert de oprijlaan.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland