Alles oer De Gordyk
NederlandsDuitsEngels
Nieuwe encyclopedie van Fryslân voor slechts € 29,90 incl. verzenden!

Aanbieding: Nieuwe encyclopedie van Fryslân voor slechts € 29,90 incl. verzenden!

Bijna 8 kilogram aan kennis over Friesland! Wees er snel bij want op is op.

De Nieuwe Encyclopedie van Fryslân is een onmisbare aanvulling in de boekenkast voor iedereen die gek is van Fryslân en meer wil weten van deze provincie. Op 15 september 2016 verscheen de vierdelige encyclopedie die rond de 3000 pagina’s telt, 11.0000 trefwoorden bevat en ruim 8 kilo weegt. De encyclopedie staat bomvol actuele kennis over Fryslân en is een echte pageturner geworden.

Voor al diegenen die dit standaardwerk over Fryslân altijd al hadden willen hebben! Nu voor een wel heel speciaal prijsje! Maar let op! Op = Op!

| Prijs inclusief verzenden: € 29,90

Alles oer De Gordyk


Deel:

-

-

De Gordyk

De Gordyk

Gorredijk was vroeger aan de zuidoostkant omsloten door een hoogveengebied. Door de afgraving daarvan is hoogteverschil ontstaan. Een andere zichtbare herinnering aan de tijd van de turfwinning is de Opsterlandse Compagnonsvaart die door het dorp loopt. Deze vaart is onderdeel van de Turfroute, een recreatieve vaarroute, die vooral in de zomer zorgt voor een gezellige drukte in het dorp.

Museum Opsterland, gevestigd in een monumentaal schoolgebouw uit 1887, is één van de bezienswaardigheden in Gorredijk. Het museum heeft voor kinderen een speciaal winterprogramma. Het dorp kent daarnaast tal van prachtige koopmanshuizen en andere oude panden. Een oude school aan de stationsweg staat tegenwoordig in het teken van kunst: hier zijn Galerie Hoogenbosch en Cordel Kunstkliniek gevestigd.

Recreatieve voorzieningen zijn er ook genoeg in Gorredijk: een nieuwe bibliotheek voor de gehele omgeving, tennisbanen, een zwembad, een sportcentrum en een multifunctioneel centrum “De Skâns”. Ook als u van shoppen houdt kunt u uitstekend terecht in Gorredijk, waar op vrijdag koopavond is.

Twee keer per jaar is er een gezellige jaarmarkt in het dorp: de eerste maandag in mei en de laatste maandag in oktober. En elke woensdag is er een weekmarkt. Op diverse vrijdagavonden wordt “Muziek op é Gordyk” georganiseerd, waarbij live muziek wordt gemaakt.

Motorliefhebbers kunnen in september genieten van een toertocht met unieke motoren van vroeger. Daarnaast zijn er in Gorredijk verschillende horecagelegenheden: twee pizzeria’s (Oase en Pyramide), snackbar “Holle Bolle Gijs”, “Snackhal Gorredijk” en een aantal café’s (“De vrolijke Keizer”, “De Vergulde Turf”, ‘’Cafe Neys” en “Kleintje Swetser”) waar u kunt genieten van een drankje en versnapering.

Tenslotte kent het dorp een sfeervolle winterfair, een evenement dat wordt aangekleed met mooie fakkels, kerstbomen, lantaarns en sfeervolle muziek.


Tekst: Plaatselijk Belang Gorredijk

© Gemeente Opsterland

Histoarje fan De Gordyk

De Gordyk is in flekke, fan 1630 ôf as krúsdelsetting oan wjerskanten van dyk en feart groeid. De Gordyk ûntstie op it grûngebiet fan it súdliker lizzende Koartsweagen. Fan Koartsweagen út waard de feart trochlutsen. Dêr waard turf wûn en de feart wie needsaaklik om it fean te ûntwetterjen en de turf mei it skip ôf te fieren. By wat destiids de Trimbeets neamd waard, waarden op it plak dêr‘t de feart de Hereweg – no Hegedyk en Hoofdstraat – krúste, in brêge en in slûs lein.

De Compagnie fan Koartsweagen, dy’t letter de Opsterlandse Compagnie hiet, gie fierder mei de turfwinning út it heechfean. By de brêge en slûs fêstigen har ambachtslju, nearingdwaanden en keaplju. Healwei de 17e ieu waard it dêr al de Gorre Dijck neamd.

Yn 1672-1673 wienen it strategysk belang op de dyk fan Assen nei It Hearrenfean en de ekonomyske betsjutting fan de Gordyk al sa grut dat der in skâns opsmiten waard. It wie mear in festing dan in skâns mei nei alle fjouwer kanten twa heale bastions, dy‘t sa in soarte hoarnwurken foarmen. Yn 1683 lieten de hearen kompanjons dêr in earste tsjerke bouwe nei‘t de leauwigen it sa ‘n tweintich jier mei in skuorre dwaan moasten.

Yn de 18e ieu groeide de Gordyk út ta in fersoargingssintrum foar de ferfeanings yn de wide omkriten en boppedat ta in handelssintrum yn hout en granen, foaral fan boekweit. Fierders wennen der ek nochal wat skippers en net allinne foar it ferfier fan turf, mar ek grutskippers dy‘t de seeën befearen.

Yn it lêst fan de 18e ieu stiet yn de Tegenwoordige Staat van Friesland: “De meeste huizen van dit Vlek zijn gebouwd in de gedaante eener dubbele Kruisbuurt, welke eene streeek, ter wederzyden der vaart geplaatst, in ‘t midden recht hoekig gesneeden wordt door een tweede, die aan den rydweg gebouwd is, en met eene brug over de gemelde vaart loopt.” En der is: “eens ter week eene weekmarkt, te weeten des Woensdags, wanneer hier veel handel in Rogge, Boekweit, enz. gedreeven wordt; hebbende deeze handel hier niet weinig toegenomen, na dat, in ‘t jaar 1758 een nieuwe brug over de Kompagnons vaart, en daar over een rydweg van ‘t Heerenveen herwaards was aangelegd. Waar op niet alleen de handel met die van Schooterland en Stellingwerf Oosteinde, maar ook met de inwooners van Drenthe zeer in bloei heeft toegenomen.” Oan de Brouwerswal, de Kerkewal en yn de Hoofdstraat binne noch ferskate pânen te finen út de 18e en de iere 19e ieu, mei ûnder oaren ynswinkte halsgevels.

Om 1800 hinne draaide yn de Gordyk in trijetal yndustrymûnen. Yn 1758 waard de brêge fernijd en dy is bekend fan âlde topografyske gesichten, in monumintale flapbrêge mei in homeie. Yn 1862 is de brêge noch in kear ferfongen. Yn 1945 is de brêge ferwoeste.

Yn 1821 waard de slûs foar it earst fernijd (yn 1891 en 1949 folgen feroarings) en yn 1850 is de dyk nei It Hearrenfean ferhurde. By de brêge op en by de hoeke fan de Kerkwal en de Hoofdstraat binne yn 1876 sawol it eardere postkantoar as de eardere bûterwaach boud nei in ûntwerp fan A.J. van Beek en útfierd troch de Gordykster oannimmer Egbert Roels Kuipers. Even letter, yn 1888 kaam der in rizich skoallegebou nei in ûntwerp fan gemeente-arsjitekt H.P.N. Halbertsma ta stân, dat sûnt 1961 it ûnderkommen is fan it streekmuseum.

Yn de earste helte fan de 20e ieu wreide de Gordyk benammen út oan en yn ‘e buert fan it feart- en wegenkrús, oan de wâlskanten en ûnder mear de Stationsweg en de Marktstraat. Nei de oarloch is de flekke sterk groeid, ek al omdat de wenningbouferiening gâns aktiviteiten út de wei sette, yn it begjin yn en by de Schoolstraat en op oare plakken. Fierder liede de Companonsstraat in nije bebouwingsas mei syd- en parallelstrjitten it nije Gordyk yn, dat foaral oan de noard- en eastkant yn inkele tsientallen jierren sterk groeide. Hjirby waard ek gâns romte reservearre foar parkeftige grienstroken.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland

Webshop

Mogelijk hebben de volgende produkten uit onze webshop ook uw interesse. Deze produkten worden u aangeboden in samenwerking met diverse uitgeverijen, erfgoedinstellingen en fotografen.

Opsterland in de atlas van Eekhoff

Opsterland in de atlas van Eekhoff

Opsterland in de atlas van Schotanus

Opsterland in de atlas van Schotanus

Categorie: boeken

De drie klokketiers

De drie klokketiers

Pier gaat met zijn klas op schoolreis. Hij is enorm teleurgesteld dat ze dit jaar niet naar een waddeneiland gaan zoals anders, maar naar het kleine dorpje Kortezwaag. Balen. Kortezwaag. Daar is toch

... lees meer

Prijs: € 15,00


Categorie: boeken

De trije klokketiers fan Koartsweagen

De trije klokketiers fan Koartsweagen

Pier giet mei syn klasse op skoalreiske. Hy is tige teloarsteld dat se dit jier net nei in waadeilân sille lykas oars, mar nei Koartsweagen. Krammele. Koartsweagen. Dêr is dochs hielendal neat te dw

... lees meer

Prijs: € 15,00