Steun deze website

FrieslandBlog

Onderstaande vensters komen van FrieslandBlog. Wilt u ook schrijven over Friesland, meld u dan aan via het contactformulier.

Feanwâldsterwal is een prachtig klein dorpje zuidwestelijk van Feanwâlden. De schoonheid van het dorp wordt vooral gekenmerkt door de smalle vaart die naast de hoofdstraat van het dorp "De Wâl" loopt. De aanliggende woningen hebben allemaal een eigen bruggetje.

Waar "De Wâl" overgaat in "It Oare Ein" ligt de kern van het dorp gemarkeerd door een fraaie brug en hotel en eetcafé 't Dûke Lûk. Hier kun je bootjes en kano's huren en dat is niet onlogisch. Feanwâldsterwal ligt namelijk aan de rand van een van de mooiste aaneengesloten kleine natuurgebieden in Friesland, It Butenfjild, De Looden Hel en De Houtwiel. Het laatste natuurgebied is de laatste jaren naar een hoger niveau getild vanwege de aanleg van de Centrale As (N356), de voor het gebied enigszins "oversized" maar o zo gewaardeerde autoweg tussen Nijega en Dokkum. Bij het dorp De Falom is notabene een "luxe" flyover gebouwd zodat flora en fauna ongestoord  kan doorgroeien en doorlopen tot aan het dorp De Westereen.

De aaneengesloten natuurgebieden verklappen het ontstaan van Feanwâldsterwal. Het zijn laagveengebieden en Feanwâldsterwal dankt haar bestaan aan de ontginning van dit laagveen. Al in de 15e eeuw werd dit ontgonnen door de Schiere Monniken afkomstig van de Schierstins in buurdorp Feanwâlden, behorende bij het klooster Claerkamp in Rinsumageest. In latere tijden werd dit zware werk op meer industriële schaal voortgezet door doorgewinterde veenarbeiders uit Giethoorn die naar de Friese veenkolonie kwamen. Zij wisten wel raad met het laagveen en lieten een duidelijk stempel achter op het gebied, én het dorp. Daarom wordt Feanwâldsterwal nu ook wel het "Giethoorn van Friesland" genoemd.

Beide dorpen hebben trouwens nog iets opmerkelijks gemeen, de verdwenen melkfabrieken. In beide dorpen zijn ze ten prooi gevallen aan het toerisme zou je kunnen zeggen. Die van Giethoorn is gesloopt of onherkenbaar tussen restaurants en bootverhuurders. Die van Feanwâldsterwal, genaamd Zuivelfabriek Freia, is steen voor steen afgebroken en opnieuw opgebouwd in het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem. Ik zie het als de verloren zoon van Feanwâldsterwal, gelet op de naam Freia zou je wellicht van dochter moeten spreken maar dat onderscheid laat ik aan de lezer.

Het dorp Eastermar ligt ten noorden van Drachten in een prachtig gebied te midden van twee, voor het gebied bijzondere waterpartijen, het Bergumermeer en De Leien. Deze relatief kleine en ondiepe meren zijn grotendeels ontstaan door veenafgravingen en afkalving. Het gebied draagt met trots het predicaat “Nationaal Landschap De Noardlike Fryske Wâlden” (De Noordelijke Friese Wouden).

Toch zal een bezoeker die van de meren heeft genoten zich wellicht afvragen, waar zijn de wouden gebleven? Inderdaad, wouden in de zin van uitgestrekte bossen vind je er niet. In de plaats daarvan vind je een eeuwenoud coulisselandschap. Dit wordt gevormd door talloze boom- en houtwallen die kleinschalige boerenpercelen van elkaar scheiden. Hier en daar kijk je dwars door een aantal van deze boom- en houtwallen heen, de dieptewerking is subliem. Tussen deze coulissen zie je telkens weer een andere voorstelling. Akkerland, graanvelden, weilanden met koeien, paarden, schapen, of misschien wel het mooist, een wisselend kleurenpalet van veldbloemen. De analogie met coulissen en voorstellingen in een theater kan bijna niet treffender.

De boom- en houtwallen worden met regelmaat teruggesnoeid en groeien in enkele jaren daarna weer terug. Aan de oudste exemplaren zie je dit onderhoud terug in decenniaoude grillige stronken en stobben. Ruilverkaveling is aan het gebied voorbijgegaan en dat is maar goed ook. De hout- en boomwallen zijn onaangetast en volgen de oorspronkelijke zandpaden die dorpen als Eastermar, Sumar, Harkema en Drogeham aan elkaar verbonden en nog steeds verbinden. De gemeente heeft zich erbij neergelegd en doet het onderhoud met zorg, verharding is uitgesloten. 

Het enige dat in het historische beeld ontbreekt zijn de karresporen die er ooit in grote hoeveelheden moeten hebben gelegen. Ook verdwenen zijn de talloze plaggenhutten die er moeten hebben gestaan. Het is moeilijk voor te stellen maar tot voor slechts honderd jaar geleden werden plaggenhutten in het gebied gebouwd om in te wonen, ook met grote gezinnen. De bijzondere  geschiedenis van de plaggenhut wordt verteld in Themapark de Spitkeet in Harkema, een aanrader.

Ik heb er een middag doorgebracht en kom snel terug want "Theater" Nationaal landschap de Noardlike Fryske Wâlden is 7 dagen per week open en de entree is ook nog eens helemaal gratis!

In Gaasterland heb je aan de IJsselmeerkust een aantal plekken waar je een optimaal uitzicht hebt over het IJsselmeer. Ik denk aan het Mirnserklif bij Mirns, het Oudemirdumerklif bij Oudemirdum en het meest beroemde, het Reaklif bij Warns. Hier vochten de Friezen een legendarische strijd tegen de Hollanders in 1345.

Je vraagt je af waarom je juist hier het mooiste uitzicht hebt over het IJsselmeer. Volgens mij komt dat doordat je bij helder weer nog net de overkant kunt zien. Je ziet de kerktoren van Enkhuizen duidelijk aan de horizon temidden vaag trillende silhouetten van windturbines, bomen en bebouwing. Daarnaast heb je als je naar links kijkt uitzicht op windturbines die de dijk van de Noordoostpolder en Flevopolder aangeven, helemaal tot aan de Maximacentrale bij Lelystad. Aan de rechterkant zie je de windturbines die het einde van de Afsluitdijk markeren, de Afsluitdijk begint wat mij betreft in Friesland maar wellicht zag de geestelijk vader Cornelis Lely dat anders.

Dit panorama heb je vooral omdat het klif je net voldoende meters boven het waterpeil van het IJsselmeer uittilt. Hierdoor kun je over de kromming van de aarde en dus het IJsselmeer heen kijken.

Als je de tijd neemt ga je bijna automatisch mijmeren over wat er allemaal nog meer achter de horizon schuil gaat en achter de toren van Enkhuizen. En juist op dat moment raak je in gesprek met een toevallige voorbijganger. Hij vertelt dat tijdens de tweede wereldoorlog V2’s werden gelanceerd vanuit de bossen van Rijs, bestemming Londen. Deze bossen bevinden zich in Mirns recht achter je.  Veel V2's zouden dienst hebben geweigerd en in het IJsselmeer zijn geplonst.

Ik heb het nagezocht op de kaart. Ze moeten rechts van de Enkhuizer toren zijn gevlogen onderweg naar de Britse hoofdstad. Mijn bezoekjes aan het IJsselmeerpanorama krijgen vanaf nu een extra dimensie.


Uit de dorpscanons

Onderstaande vensters komen uit diverse historische canons die ontwikkeld worden op www.dorpscanon.nl

Taede Ruurds Abma is op 30 juni 1826 in Folsgare aan de ‘leane’ geboren en wordt aangegeven op 1 juli 1826 door zijn vader Ruurd Freerk Abma met de getuigen Fedde Oeges Breeuwsma en Hendrik Uiltjes Hoekstra, beiden boer en buren van de ouders Ruurd Freeks Abma en Hiltje Klazes Wiersma.

Ruurd Freeks Abma oud zeven en veertig jaren boer wonende te Folsgare welke ons een kind van het mannelijke geslacht heeft voorgesteld, den dertigsten der maand Juny dezes jaars des avonds ten zes uren uit hem declarant en Hiltje Klazes Wiersma zijne Huisvrouw te Folsgare geboren, en aan het welk hij verklaard heeft de voornaam te geven van Tade.

Taede is het tiende kind van Ruurd Freerks en Hiltje Klazes en voor een naam moeten ze wat verder terug in de tijd. Hij wordt vernoemd naar zijn overgrootvader Tade.

Zijn beppe Baukje Taedes is in 1811 overleden. In de nalatenschap van Meinte Ruurds Abma staat een notitie waarin vermeld staat dat Baukje Taedes is geboren op 6 mei 1744. Uit het doopboek van de Hervormde gemeente Oudega, Idzega en Sandfirden blijkt dat haar ouders Tade Murks en Geertje Goverts zijn.  

Taede Ruurds wordt in de geboorte akte door zijn vader aangeven met de naam Tade precies zo als Baukje haar vaders naam geschreven wordt bij haar inschrijving in het doop register van Sandfirden.

Taede blijft de jongste van het gezin en is bijna zeven jaar oud als zijn vader Ruurd Freerks Abma, 54 jaar oud, op 16 maart 1833 overlijdt.

Aangevers zijn Taeke Jans Westendorp, oud zeven en dertig jaren, boer op Suderburen, en Wiebren Lolkes van Wieren, oud dertig jaren, boer op Strûpenkeal, beiden buren van de overledene.

Taede is boerenzoon en groeit net buiten het dorp op aan de ’leane’. Er is nog geen school en hij  krijgt les van zijn moeder en oudere broers en zusters. Het boerenwerk is een onderdeel van zijn opvoeding en als jongste zoon zal hij later als boer op de ouderlijke boerderij komen.      

Taede Ruurds is al op 18-jarige leeftijd gekozen tot kerkvoogd. Het maakt niet uit of je Teerde of Taede schrijft hij hoort nu wel bij de mensen die iets in de melk te brokkelen hebben.

Op dit plak binne yn 1933 Albert en syn frou Foukje Brink in bakkerij anneks winkel begûn. Op hûsnr. 11 stiet ûnderwyls in oare wenning . “Altyd dy hearlike rook, benammen as der sûkerbôle bakt waard", kaam de buorfrou har yn ’t sin. Troch de wike waarden de bestellingen foar bûtenút thûs besoarge troch soan Hyltje. De bewenners yn it doarp moasten de bôle sels helje, mar krigen dan in stik koarstekoeke as beleanning mei. Dat wie in soarte fan krûdkoeke dêr ’t de bakker de kanten fan ôfsnijde om wei te jaan oan de klanten. It wurdt dêrom ek wol kantkoeke neamd.

De winkel en bakkerij wiene it klopjende hert fan it doarp. Albert en Foukje wiene echte doarpsminsken en stiene altyd iepen foar de minsken fan it doarp. Sa hat Albert Brink him ek moai wat jierren ynset as foarsitter fan doarpsbelang. De bakkerij wie ek in soarte fan doarpsromte: mei sinteklaastiid koe men sjoele en balgoaie yn ’e bakkerij. Dy tradysje giet noch altyd troch, al is it plak feroare. Bakker Brink krige as earste in telefoan. As men belje woe, koe men dêr telâne, of de bakker kaam by dy lâns as der in berjocht foar dy wie. Jo wisten net better, sa groeiden wy op en it koe bêst. It hûs bestie, útsein de bakkerij, út in wenkeamer, in koken-keamer, in sliepkeamer en in winkel. De bern sliepten boppe op ’e souder.

De oven fan de bakkerij waard earstoan ferwaarme troch it ferbaarnen fan hout en turf. Letter waard de oven ferwaarme troch middel fan in oaljebrâner. De oalje waard opslein yn oaljefetten achter de bakkerij. Yn de oarlochsjierren waarden de ruten fan de bakkerij fertsjustere en learden ûnderdûkers de doarpsbewenners it skaken.

 

Op 22 maaie 1870 trout Sybe Cornelis syn dochter Trijntje mei smidsfeint Lourens Lutgendorff út Snits. Sybe wol dat it jonge stel nei harren houlik in goede start meitsje kin. Hy hat dêrom in oerienkomst sletten mei timmerman Pieter Willems Twijnstra út Folsgeare. Pieter Willems bout oan de Tsjaerddyk in smidderij en Lourens Lutgendorff sil it pân foar teminsten fiif jier hiere, foar in bedrach fan fl 169 yn it jier. Sybe Corenelis Nijdam stiet, as eigner fan in skipmakkerij yn Snits, foar it jonge stel garant.

 

Lourens en Trijntje fêstigje harren neffens plan nei harren houlik oan’e Tsjaerddyk. Lourens Lutgendorff is in tige eigensinnich persoan en hy hat al gau spul mei de tsjerkfâden en oare minsken yn it doarp. Nei fiif jier hat Lourens Lutgendorff it dan ek wol besjoen yn Folsgeare en keapet hy de smidderij fan Ynte Roode yn Makkum.

Timmerman Pieter Willems Twijnstra giet fuort út Folsgeare en wurdt boer yn Abbegea. Hy wol ôf fan’e smidderij en set de saak te keap. Hendriekus Monkel, stedsomropper út Snits, bringt in bod út fan fl 1661, - . Dit bod wurdt ôfwezen en it pân wurdt út de ferkeap helle. Nei it fertrek fan  Lourens Lutgendorff  yn maaie 1875, komt Albert de Hond as nije hierder yn it bedriuwspân foar in termyn fan twa jier. Hy betellet in oansjenlik leger hierbedrach fan fl 140, - yn it jier. Twijnstra wol dochs fan it pân ôf en yn 1876 komt it wer te keap. Petrus Jentjes Greydanus, bouboer yn Easthim, wurdt foar fl 1740, - de nije eigner.

 


Uit het dorpsarchief van Easterein

Onderstaande vensters komen uit het in opbouw zijnde dorpsarchief van Easterein. Kijk op https://easterein.argyf.nl voor een indruk van dit dorpsarchief.

 Oprjochting,

Ut de oantekens fan de feriening fan Jeu de boules, blykt dat de feriening oprjochte is op 26 febrewaris 1998. Al in oantal jierren waard der mei it doarpsfeest Jeu de boules spiele troch de âldere jongerein. Der wie altyd in protte animo foar.

Sadwaande waard der troch in oantal minsken in subsydzje oanfraach dien by de gemeente Littenseradiel. Dit is werom te sjen yn in brief dy't hjir ûnder delset is.

Op 26 febrewaris waard der in gearkomste hâlden foar belangstellenden. Der kaam in protte minsken op ôf. Yn de pauze wienen der 39 minsken dy't harren oanmelden om lid te wurden. De kontribúsje waard fêststeld op fl. 20,- per simmerskoft. It wurdt op tiisdeitemiddei hâlden.

It bestjoer waard fêststeld,

De subsydzje waard takent op 13 juny 1998. Op 30 juny binne der al 53 leden. Koartsein it begûn tige goed. Troch dat alles goed by hâlden is, kinne we dizze oantallen neame.

En ek de nijsgjirrige brieven ha we hjir ûnder delset.

Oanfraach stipe

JEU DE BOULE FERIENING Y.O.

SKRIUWER : S. Scheltema,

Skilplein 31, 8734 GW EASTEREIN.

Oan it Kolleezje fan Boargemaster en Wethalders en de Rie fan de gemeente Littenseradiel.

Keatsebaen 1

8731 BN WOMMELS.

Underwerp : Oanfraach subsydzje foar de oanlis fan in JEU DE BOULEBAAN op de sportfjilden de Skoalle-seize Heechhiem 11 te EASTEREIN.

Easterein, 12 febrewaris 1998.

Eala,

Sa as jimme witte binne der yn Easterein in soad sportferienings aktyf, mei troch de goede akkommodaasjes dy’t der binne (sportfjilden,sporthal,tennisbanen)          kinne we wol sizze dat de sport libbet. Sport is in goede saak. It foarmet de jonge mins yn syn Ontwikkeling, jout him Ontspanning en soarget foar sosjale kontakten.

Mar op aldere leeftiid, as de spieren strakker wurde en de botten brosser, moat mannichien ôfheakje. Dan binne der in soad dy’t wat komme te missen.

In sporter fan fjirtich jier dy ophald stiet noch midden yn it libben mei alle drokte fan wurk en hüshalding en sil yn’t earst oan dat gemis net fiele, men hat drokte genôch. Mar op lettere leeftiid, as men wat yn rêstiger farwetter komt, mist men wat, mar der is neat mear.

Mist men net de sport dan wol de sosjale kontakten. Dit is in groeiende ploech minsken!

En dan is Jeu de Boule in pracht sport om dat gat op te foljen. Yn de üs omlizzende doarpen Skearnegoutum, Turns, Ysbrechtum en Nijlan hat men dat gat mei sukses opfult. Libbene ferienings mei Onderlinge wedstriden en genôch leden. Leden fan boppe de fyftich- en seis boppe de santich jier, dus mei in grutte alderdomsopbou.

Dat seach ek it bestjoer fan de Rabobank "De Greiden" yn Easterein, dy’t fan 't jier har hündertjierrich bestean fiert. Yn dat ramt wolle sy wat dwaan foar de mienskip, sa ek foar de alderein boppe de fyftich jier. Hja hawwe doe de Stifting Skoalle-seize yn Easterein ûnderstien oft dy ek romte hie foar it oanlizzen fan yn Jeu de Boulebaan en of wy ús ree ferklearren foar it oprjochtsjen fan in feriening yn Easterein. De romte waard fûn en in bestjoer foarmje wie yn de koartst mooglike tiid beslikke.

Mar it moaiste wie dat de Rabobank "De Greiden" har ek fuort finansjele stipe jaan woe foar in part fan 'e kosten.

It bestjoer fan de feriening y.o. hat doe kontakt socht mei van Abbema, kultuertechnysk en drainagebedrijf, yn Arum. Dit bedriuw hat in plan makke mei in iepen begrutting. En dan docht bliken dat wy noch in gat hawwe fan ƒ 12.600,--.

Hjirfoar freegje wy fan de gemeente in subsydzje foar ien kear.

Wy binne fan betinken dat Jeu de Boule, foaral foar de alderein, in sport is dy rjocht fan bestean hat en wolle dan ek driuwend berop op jimme dwaan om üs te helpen dizze Jeu de Boulebaan te realisearjen op koarte termyn.

Mei koarten sille wy kontakt mei jim opnimme foar in münling ûnderhald.

Nammens it bestjoer fan de Jeu de Bouleferiening y.o.

B.Bruinsma-Rienstra.

foarsitter.S. Scheltema, skriuwer.

Taheakke : tekening en begrutting.

Utnûging doarp

Jeu de boules feriening yn oprjochting

Achte doarpslju,

Al in pear kear mei de doarpsfeesten is der yn Easterein Jeu de boules spile. Dat foldie skoan, Jeu de boules is in balspul der ‘t elts hast oan mei dwaan kin. Dat wol sizze men hoecht der net jong en fluch foar te wêzen. It wurd yn us lân dan ek in soad dien troch âldere minsken en it hat dan ek in hege graad fan gesellichheid.

Der sit wedstriid elemint yn, mar dat hoeft foar nimmen in belemmering te wêzen. Yn Skearnegoutum, Turns, Ysbrechtum en Nylân binne sokke ferieningen al wat jierren fan start en dy rinne goed.No docht de gelegenheid him foar dat wy yn Easterein in Jeu de boules baan krije kinne.

Op it sportfjild is noch in stikje grûn wer’t dizze prachtich lizze kin en it stichting bestjoer fan de Skoalleseize wie ek fuort ré syn meiwurking hjir oan te jaan. Sa hawwe ûnderskreaunen ek oansocht om sitting te nimmen yn it foarlopiche bestjoer fan de feriening yn oprjochting. Wy binne fan betinken dat dizze feriening yn Easterein it rjocht fan bestean hat. Man - frou elts kin der oan mei dwaan, de kontribúsje komt net heech te lizzen, dat dat sil gjin beswier wêze.

Op tongersdei 26 febrewaris om 14.30 yn de kantine fan de Skoalleseize op it sportfjild binne wy fan doel om in gearkomste te hâlden. Dan sil ferteld wurde hoe as ien en oar wurket, spulregels, materiaal en as it kin wolle we dan it út ein sette mei ús feriening.

As jimme der ta komme kenne om lid te wurden.

Unbekend makket ûnbemind, dus kom !

It bestjoer:

Foarsitter Baukje Bruinsma

Skriuwer Sikke Scheltema

Ponghâlder Henk Kuiper

Wedstriid Roelie Reynhoudt

Lieding Anny Hartman

As it waar goed is sille minsken fan de Jeu de boules Skearnegoutum in demonstraasje jaan. Se komme yn elts gefal om wat te fertellen hoe as it wurket.

Notulen "Jeu de boules" vereniging 26-02-98.

1. Oprichting "Jeu de boules" vereniging te Oosterend.

2. De voorzitter heet de dorpsbewoners hartelijk welkom.

3. Voorzitter verteld een en ander over het ontstaan van de vereniging.

4. Op uitnodiging van het voorlopig bestuur waren 3 leden van een zustervereniging uit Scharnegoutum aanwezig om de spelre¬gels toe te lichten en om op het voetbalveld een demonstratie te geven.

5. Gedurende de koffiepauze hebben 39 personen zich opgegeven als lid.

6. Na de koffie, werd de hoogte van de contributie besproken. Besloten werd de contributie op F20,00 per persoon te houden.

7. Met meerderheid van stemmen werd dinsdagmiddag aangenomen als speelmiddag.

8. Met algehele toestemming, van de leden werd het voorlopig bestuur als permanent aangenomen.

9. Op verzoek van enige nieuwe leden werd gevraagd of het mogelijk is om ook op dinsdagavond te spelen. Dit verzoek werd door het bestuur ingewilligd.

10. Het bestuur: Mevr» B. Bruinsma (voorzitter)

Dhr. P.H. de Boer (penningmeester)

Dhr. S. Scheltema (schrijver)

Mevr. Ao Hartman (wedstrijdleidster)

Mevro R, Reinhoudt (wedstrijdleidster)

11. Tijdens de koffie-pauze werden 2 soorten speelballen getoond en andere attributen die bij Jeu de Boules worden gebruikt.

De duurste ballen kosten F115,- per set. Een set bestaat uit 3 ballen.

De goedkoopste kosten F31,50 per set.

12. De drie gasten uit Scharnegoutum worden bedankt voor hun aanwezigheid en de perfekte uitleg van het Jeu de Boule spel. Hierna sluit de voorzitter de bijeenkomst.

S. Scheltema.

Oosterend 15 sept: 1998

Openen nieuwe JEU DE BOULES banen te Oosterend

Bij een goed bezochte receptie, opende de voorzitster B. Bruinsma de bijeenkomst. Zij heette alle gasten en clubleden van harte welkom.

In haar speech belichtte zij nog eens het tot stand komen van deze JEU DE BOULES banen.

Op deze receptie waren verschillende personen en instanties uitgenodigd. Voor de Gemeente Littenseradeel de wethouder dhr: D. Willemsma en tevens verschillende fractieleden van politieke partijen. Ook waren uitgenodigd de Rabobank te Oosterend, firma Jansen sport, Abbema cultuurtechnisch en drainagebedrijf, Okkema loonbedrijf, Dorpsbelang "Hald Faesje", Kaatsvereniging, Voetbalclub S.D.S., Sportvereniging Skoalleseize, Sneekercourant en een van de sponsors dhr: R. Hofstee.

Onder het genot van een kopje koffie met oranjekoek namen onderstaande personen het woord, dhr: D.Willemsma als wethouder namens de Gemeente Littenseradeel, dhr: E.Bruinsma als voorzitter sportvereniging Skoalleseize, en dhr: Terwisscha-Scheltinga als directeur Rabobank E.O..

Alle sprekers benadrukten het belang van "beter bewegen voor ouderen". De aanleg van deze JEU DE BOULES banen werd mogelijk gemaakt door een subsidie van de Gemeente van fl. 15.000, en een schenking van de Rabobank E.O. van fl. 10.000 wegens het 100 jarig bestaan van deze Bank. Enkele cadeaus werd de club aangeboden in de vorm van JEU DE BOULES ballen van de firma Jansen sport en Skoalleseize, tevens enkele enveloppen met inhoud van loonbedrijf Okkema, Kaatsvereniging en voetbalclub S.D.S., cadeaubonnen van bakkerij v/d Brug en dorpsbelang "Hald Faesje". De zitbanken werden geschonken door de volgende sponsors: Total Advies B.V., Faber Machinebedrijf B.V., en M.R.W. Accountants &Adviseurs.

Tijdens de receptie verrichtte dhr: Terwisscha-Scheltinga het openen van de banen door middel van het wegtrekken van het doek, zodat het bord met ons logo "DEUN BY" zichtbaar werd. Deze naam is bedacht door ons clublid Akke Bijlsma.

Daarna hebben enkele leden en fractieleden van de Gemeente de banen ingewijd.

Onder het genot van een hapje en een drankje kwam een einde aan deze zeer geslaagde middag.

It Molkfabryk

Yn de oantekens fan de tsjerkfaldij gearkomste fan 23 desimber 1896 stiet: 'Schrijven van aanvraag der voorlopige cie de heren A.R. Sybrandy (1855- 1928), P.Y. van der Valk (1867-1926), Jelle Bouma, Y.J. Heeg (1868-1952) en P.K.Vellinga (1863-1930) om grond tot bouwing eener op te richten Coöp. Stoomzuivelfabriek en geldelijke steun der kerkvoogdij. Kerkvoogden stellen voor om grond af te staan aan de Seberievaart thans in gebruik bij PA . van der Valk tegen een jaarlijkse grondpacht van f 50 per 36 3/4 are. Toegestaan met deze voorwaarde om zo.mo. van 8 uur tot middags 4 uur niet te mogen werken in en op de fabriek.'

Earste Bestjoer

It earste bestjoer en rie fan kommissarissen be­stienen út: Direkteur F.W. Anema (1879- 1942). Bestjoer: A.R. Sybrandy (1855-1928), Y.J. Heeg (1868-1952) en M.Y.Sjaarda (1864- 1929). D. de Gavere (1867-1923) De commis­sarissen wiene: K.J. van Gosliga (1864-1921), H.R. Jonkman (1871- 1941) en S.J. Timmenga (1849-1936).

Besletten waard dat nei tsien jier it bestjoer it rjocht hie de grûnpacht ôf te keapjen. Der hat sels eefkes sprake fan west dat de tsjerkfâlden mei-oprjochters wurde soene, mar dat gie net troch.

De direkteuren dy't lieding oan it bedriuw joe­gen wiene:

Fan 1897 oant 1908: Arjen Rienks (1871- 1950) troud mei Antje Sinnema (1872-1905), letter mei Simkje Bottema (1874-1957); kommen fan Haren en gien nei Langwar;

Fan 1908 oant 1941: Fokke Wiggeles Anema (1879-1942), troud mei Trijntje Wouters Hielkema (1877-1936); kommen fan Betterwird en troch sykte út it wurk rekke;

Fan 1939 oant 1941: Broer Voolstra (1914-) en Roelofje Woudstra (1913-); kommen fan Raerderhim en gien nei De Haach;

Fan 1941 oant 1965: Johannes Sijtsema (1908-), troud mei Grietje de Vries (1909-1995); kommen fan Skylge en gien nei 't Hearrenfean.

De neifolgjende assistint direkteuren tsjinnen de fabryk:

Fan 1906 oant 1908: Folkert Brandsma (1888-); kommen fan Dalfsen en gien nei Oene;

Fan 1907 oant 1908: Rudolf Dijkstra (1882-); kommen fan Stiens en gien nei Makkingea;

Fan 1908 oant 1912: Tjitze Riedstra (1885-), troud mei Rigtje Westra (1884-); kommen fan Betterwird en gien nei De Rottevalle.

Fan 1912 oant 1912: Oene Sijperda; kommen fan ….. en gien nei Marssum.

Fan 1912 oant 1913: Jacob Jans Visser (1889-) kommen fan Deinum en gien nei Bierum.

Fan 1916 oant 1917: Jan Timmerman (1887-), troud mei Ruurdtje Fopma (1888-), kommen fan Baerderadiel en gien nei Nijehoarne.

Fan 1917 oant 1918: Johannes Pieter Roodzand (1890-), kommen fan Balk en gien nei Wormerveer.

Fan 1918 oant 1919: Johan Christiaan Geertsma (1895-), kommen fan Arnhim en gien nei Ljouwert.

Fan 1920 oant 1921: Eltje Kamminga (1894-), troud mei Henderika van der Woude (1899-); kommen fan Grou en gien nei Haarloo.

Fan 1921 oant 1954: Durk Harmens de Boer (1897-1954 . troud mei Pietje Martens Kingma (1904-1973); kommen fan Hilaerd (Hoptille). Hja wennen oan de Hidaarderdyk, no Wynserdyk nr. 14 en oan de Wommelserdyk, no Van Eysingaleane nr 9.

Fan 1954 oant 1955. Jouke van Wieren (*1926); kommen fan Esd en gien nei Havelte.

Fan 1955 oant 1956: Ane van der Meer (*1930); kommen fan Boalsert en gien nei Formerum op Skylge.

Fan 1956 oant 1961: Tjeerd Boskma (*1928), troud mei Trijntje Jacobi (*1931); hja wennen yn Easterein yn de Andries Joustrastrjitte nr. 14; fertein nei Gorichem.

Fan 1961 oant 1964: Harmen Eizenga (*1929) ; troud mei Mintje Wagenaar (*1933); hja wennen oan de Wynserdyk nr. 22 en binne yn 1965 nei Wommels ferhuze.

 

Wurkgelegenheit

It molkfabryk joech yn it earstoan wurk oan sa'n 15 man. Letter hat dat tal him gans útwreide.

De measte boeren brochten yn it earst har molke sels nei 't fabryk. Dat feroare al gau; doe kamen de molkfarders en de molkriders.

De Molkfarders en molkriders

Wy neame har nammen:

Andries Wisse (1890-1957)) en hjelbroer Jacob (Jabik) Namminga (1886- 1973) fan Reahûs, Harm Kamstra (1883-1967), Minne Tjalsma (1926-1992), Rein Strikwerda (1913-1984), Yme Zijlstra (*1923), Fedde Dijkstra 1869- 1939), Sietze Ykema (1899-1991), Rinse Siesling (1883-1975); (Siesling krige it foarinoar en syl mei de molkboat fan it fabryk nei de buorren ta, in echte skip­per!) Yde Sijszeling (1913-1980) en soan Andries Sijszeling (*1940), Germ Strikwerda (1913-1987), Haye Groustra (*1925), Simon Bloemhof (1891- 1976), Feike Bosschma (1902-1985), Marten Stilma (*1910), en syn heit Job Stilma (1881-1952), Sjuk Sandstra (1898-1966), Johannes Santema (1896- 1962), Harke Kamstra (1917-1975), Jentje Jorritsma (*1924).

....en ieder had zijn eigen lied... (Herman van Veen)

Frou W. de Jong-Brandsma fertelt dat yn de tiid dat hja by Yde Minnes Sjaarda (1889-1968) wenne, yn de iere hoare simmermoarn hja yn de fierte Andrys en Jabik mei de molkboat oan kommen hearre koe. Jabik luts de boat en Andrys song it heechste liet.

'Net faak ha ik sok moai sjongen heard’.

It docht tin­ken oan it ferske fan Herman van Veen:

'Hilversum 3 bestond nog niet, maar ieder had zijn eigen stem, op elke steiger klonk een lied, van Paljas of Jeruzalem.' 

 Molkjild ophelje

Sneons hellen de boeren, yn it swarte pak, sels it molkjild op. Hja giene dan ek, as it nedich wie, by de smid of timmerman lâns om saken te regeljen.

Smid Elzinga oan de Hidaerderdyk en letter oan de Foarbuorren (op it Plein) liet dêrom sneons it boereark bûten sette, dan koene de boeren útsykje dêi t se gading oan makken. Elzinga brocht in pear kear yn 't jier ark nei it terrein by it fabryk. Dat wie dan sa'n soarte fan lytse eksposysje fan wat er te keap hie.

Kûpers

Der wiene twa kûpers yn it doarp. Sjoerd Dooitzen van der Zee (1861-) wenne op 'e achterbuorren yn it hûs It Skilplein nr. 17, neist bakker Dantuma. De oare wie Okke (kûper) Oosterhout (1850-1935), dy't op 'e Pôlehoeke wenne, Skoallestrjitte nr. 12, dêr't letter Yme Zijlstra (*1923) wennet. Beide kûpers makken bûtertûnen foar it molkfabryk fan Easterein en Wommels.

Sneinsrêst

Sneintemoarns en jûns waard de molke wol nei it fabryk tabrocht, mar waard dan net ferwurke.

Elektriciteit

P. Hoekstra skriuwt ek oer it 'nije Ijocht': 

'We kregen ook electrisch licht in het dorp. Het juiste jaartal weet ik niet meer, maar het zal 1917 of 1918 geweest zijn. De stroom kwam eerst van de melkfabriek. Tien uur 's avonds werd dan het licht uitgedaan, eerst een kleine waarschuwing door de stroom even uit te schakelen. Voor bijzondere gelegenheden werd tot 12 uur stroom geleverd.'

De stoommasine mei in generator wekke de gelykstream op. Dy waard opslein yn grutte batterijen. 

Bang voor schadelijke invloed ‘socialisten’

Ut de oantekens fan de tsjerkfadijgearkomste fan 12 febrewaris 1926:

'Het ligt volgens Noordmans geheel op den weg van den directeur en bestuur onzer fabriek voor inhaling van sommige elementen in de fabriek te waken, met name het socialistisch element, waarvan een schadelijken invloed uitgaat.

Ut de oantekens fan de tsjerkfadijgearkomste fan 1939:

De heer Strikwerda heeft de kwestie van de personeelsbenoemingen aan de Coop. Zuivelfabriek in de vergadering dezer Coop. ter sprake gebracht, waarna door het bestuur is toegezegd daaraan aandacht te schenken.

Suvelferfier.

Kapteins fan de Eastereinder boat fan it fabryk dy't mei bûter en tsiis elke freed nei Ljouwert fearen, wiene Sjoerd Visser (1876-1942) en Foeke Wijnia (1895-1965).

Fabrykswenten

By it fabryk, oan de noardeastkant stiene tsjinstwenten foar fabryksarbeiders. Yn it huzekompleks wie plak foar fjouwer húshaldings. Linksfoar: de bûtermakker, dêrneist de masinist, dêrachter de tsiismakker en dêrneist de sintrifugist.

De earste bewenners fan dizze huzen wienen yn 1897:

-        bûtermakker Sipke Tinga (1863-1906), troud mei Pierkje de Jong (1863-);

-        masinist Klaas Tuininga (1873-) troud mei Sjoerdje Wijma (1873-);

-        tsiismakker Sjouke Tolsma (1871-1935) troud mei Jantje Bergsma (1875-);

-        sintrifugist Obbe Terpstra (1851-), troud mei Dieuwke Stiensma (1857-);

Fan de oare bewenners neame wy:

-        bûtermakker Marten Vierstra (1874-1953) en Nieske Feenstra (1876-1956);

-        sintrifugist Hans Reitsma (1890-1979), troud mei Dirkje Tolsma (1891-1975)

-        masinist Fokke van der Tol (1898-1967), troud mei Wypkje de Jong (1900- 1979);

-        tsiismakker Siebe Hoitinga (1908-1983), troud mei Wijtske Postma (*1913)

-        bûtermakker (1912-), troud mei Trijntje de Vries (1915-);

-        bûtermakker Gerben Okkinga (1912-1990) , troud mei Liskje Hiemstra (*1916). Gerben en Lys wiene de alden fan de ferneamde earste klas-keatser ut de sechtiger jierren Gerrit Okkinga (*1941).

 

Bûterfabryk sluten.

Nei 67 jier hat it fabryk op 19 desimber 1964 de lêste molke ferwurke. De feriening gie op yn it grutter gehiel fan de koöperative suvelyndustry 'De Terpen', dy't in kombinaasje wie fan de fabriken yn Easterein, Skearnegoutum, Wiuwert en Wommels. It hie fan gefolgen dat ek it fabryk fan Wiuwert sletten waard. 

Direkteurswente

Nei it sluten fan it bûterfabryk waard de direkteurswente bewenne troch:

Anne Rinsma (*1915-) en syn frou Catharina Schippers (*1914); Hja kamen hjir yn 1966 en binne yn 1973 nei Deinum ferfearn.

In jier letter kamen hjir Pier van der Velde (*1944) en syn frou Janna Hogen­dorp (*1946). Letter binne hjir soan Simon van der Velde mei syn frou Sieta kommen te wenjen.

De damklub D.O.S. is oprjochte yn 1957. Der waard doe al in skoft 'damme', mar net sasear yn klupferbân. By de kapper E.(Elze) Veenstra wie it altyd tige gesellich. 

Der kamen stadichoan mear minsken om dy reden by de kapper. Njonken it hierknippen en it praat, rekke it folk dêr ek oan it damjen. 

Sa ûntstie it idee om in klup op te rjochtsjen. len fan de oprjochters, P. Hiemstra, is no yn 1995, noch lid. De earste foarsitter wie de kapper seis: E. Veenstra. Dizze ferhuze nei in jier. In oare oprjochter waard foarsitter, H. (Spar) de Jong. Dizze hat noch mar krekt betanke. It twadde jiers waard P. Hiemstra ponghalder en L. Stuiver skriuwer. Ek de lêste hat in soad foar de klup betsjutten.

It wie yn ’e begjinjierren in toer om mei de sinten run te kommen.

Sommige leden garren allerhande punten by de boadskippen om ynwikselje te kinnen foar sinten dêr't bygelyks buorden en houtsjes fan oanskaft wurde koene.

It wiene meast manlju dy't dammen. 

Froulju ek lid

Yn 1979 waard it earste froulike lid ynskreaun, 'juf Gryt', of leaver sein; Gryt Breeuwsma, dy t as beukerjuffer hjir oan skoalle stie. Letter kamen der mear froulju te striken.

De meast betûfte strykster wie wol Wietske Bruinsma Hja spile mei oan 'e heechste buorden en wûn ek yn oar wedstriidferbân gauris in priis.

De bond

Jierren oanien hat de klup lid west fan de Provinciale Friese Dambond, dy't inûnderôfdieling foarme fan de Koninklijke Nederlandse Dambond.

Der wurdt yn Nederlan in soad damme, mar benammen yn Fryslan. Wy kinne wol sizze dat yn Fryslan op dit mêd gans 'tocht' wurdt. Dat blykt ek út it tal leden. Dat is ek al jierren sa. Sa wenje yn 1978 fan 'e 9000 leden fan de Ned. Dam Bond mar leafst 1300 yn Fryslan, troch har oansluting by de Prov. Friese Dam Bond. Dêrnjonken bestie noch in Zuidwesthoekbond mei sa n 200 leden. It Frysk Damjen is hjir dan noch net by rekkene. Dit is wer in hiel oar spul en hat ek wer har eigen organisaasje. In doarpsgenoat dy't yn dit Fryske spultsje betûft is, is Germ Terpstra. Foar it spyljen fan kompetysjewedstriden waarden grutte reizen makke. Op 'e jûntiid en by snie en glêde diken waard besocht tsjin oare klups de punten yn e wacht te slepen. It 'tsiental' reizge sa nei boppe yn Fryslan, mar ek nei Bloksyl. Trochdat der altyd mei tsientallen spile waard, koene lang net alle leden meidwaan. Ek waarden de kosten aloan heger. Yn it lêste jier by de 'Bond', spile D.O.S. mei twa tsientallen: it earste' yn 'e twadde klasse A en it twadde yn 'e tredde klasse A fan de ófdieling ’noard', en reizgen hja nei Skoatersyl, Alde Bildtsyl, Wolvegea, Marknesse en Twizelerheide. It earste tsiental waard doe ek noch kampioen yn har klasse, mar krige de beker nea tastjoerd... De reden kin wolris yn har krewearjen lein hawwe om sels wat op te setten...  D.O.S. naam dan ek it inisjatyf om mei oare ferienings yn ús omkriten in aparte feriening op te rjochtsjen. Op 11 september 1974 waard sa 'De Federatie van Dam- klups Westergo oprjochte. Fan de acht ferienings dy’t posityf reagearre hiene, wiene it njonken Easterein de klups út Easthim, Ysbrechtum en Skearnegoutum dy’t tagelyk mei útein setten.

Foarsitter waard A. Feitsma fan Wommels, in jier letter opfolge troch K. Kooistra fan Easterein. Skriuwer wie W. Weersma fan Easthim en ponghâlder G. Zeilstra fan Skearnegoutum.

De foardielen wiene, dat de ófstan lyts wie en de kontribüsje leech.

Mar it allerwichtichste wie dat altyd de hiele klup tsjin de hiele klup spile. Dochs joech dit wolris problemen. D.O.S. waard aloan grutter en oare ferienings stadichoan lytser. Doe t yn 1975 ek Tersoal by de federaasje kaam, waard yn twa ófdielings spile. D.O.S. spile mei yn trije ploegen fan acht persoanen, wylst ek de ’rest- leden' mei spilen foar in 'totale klup kompetysje'.

It bestjoer waard yn 1975 foarme troch K. Kooistra foarsitter, J. de Boer (Sybrandebuorren) skriuwer, G. Zeilstra (Skearnegoutum) ponghâlder, W. Weersma (Easthim) kompetysjelieder en E. Bruinsma (Ysbrechtum) algemien adjunkt.

Troch it werom rinnen fan it tal leden moast de feriening út Skearnegoutum yn 1978 opdoeke. Om't ek it tal leden by oare klups werom rint wurdt foarslein om as federaasje oansluting te sykjen by de Zuidwesthoek Bond. Dit giet troch en sûnt 1978 - 1979 spilet de feriening yn kompetysjeferbân mei yn ’e Zuidwesthoek Bond.

Lokaal en ark

Al fanalds wurdt der spile yn Us Gebou. By it ferbouwen fan dit gebou is der ien winterskoft spile yn e Tsjerne en letter in winterskoft op e boppeseal by kafee Bergsma. Beide foldogge net en elk fielt him wer ’thús’ as der wer spile wurdt yn 'Us Gebou'. In oare soarch is it 'ark'. Der moat in medalje kast komme. Yn 1974 komt der ien foar 100 gûne oan e muorre te hingjen. Yn 1979 wurde nije buorden oantúgd. Ek komme der klokken. It gehiel wurdt opburgen yn in nije houten kiste.

In klupliet

Der is al jierren in klupliet, dat by it 20-jierrich bestean skreaun is troch K. Koois-tra. It wurdt meast troch de leden songen by it fieren fan in jubileum fan ien fan de leden. It hyt 'It skowersliet'

(wize: Myn Berber is fier oer it wetter)

1. Easterein, freonen, hat 'er in damklub

al klinkt it miskien wat gewoan 

as klup freonen is der gjin twadden

ja, D.O.S. stiet by üs fier bopp'oan, bopp oan (2 x)

refrein: Skowe de skiven, mei wyt of mei swart, wat mar skowe wol skowe de skiven, wy strike de oeren sa fol!

2. As dammers is skowen üs tinken

al ha wy't oan ’t boerd faaks ek dreech

de ôfrin dy moat' wy beklinke

en wippe in romerke leech,ja leech ( 2 x )

3. Ek oare klups ha wy bekampe

besoargen har mannige nul

mar rûnen wy dochs tsjin 'e lampe

ferlieze dat heart ek by 't spul, by 't spul ( 2 x)

4. Wy skowe, wy slaan of wy triuwe

al binne wy somtiids de klos

in freoneklup sille wy bliuwe

Us klupnûmer ien dat is D.O.S., ja D.O.S.! ( 2 x )

Leden

Yn 'e earste jierren fan bestean binne der meast tusken de tsien en de tweintich leden. It giet wat op en óf, mar genôch om kompetysje te spyljen en in tsiental foar de 'Bond' te hawwen.

It tal leden wurdt noch grutter en midden jierren tachtich binne der omtrint fjirtich leden. Ek bestiet noch in jeugdklup mei sa'n 15 entûsjaste tinkers. Dizze jeugdklup wurdt yn 'e earste jierren lieden troch Jouke Geertsma en Yde Syszeling. Letter nimme Harm Bergsma en Durk van Beem it oer. Yn 'e twadde helte fan e jierren tachtich sakket it tal leden hurd. In tal aldere leden wurdt it te dreech of komme te ferstjerren. Oaren krijen oare drokten mei har wurk, de stúdzje, of oare aktiviteiten. Wer oaren ferhúzje.

Wy tinke hjirby oan minsken lykas S. Hiemstra, A. Feitsma, M. Miedema, J. Twijnstra, F. Postma, D. Tjerkstra, L. v.d. Sluis, D. ten Dam, W. Schermerhorn, F. ten Dam, F. Dijkstra, D. de Leeuw, J. Geertsma, O. de Vlas, T. Posthuma, J. Ste-genga, K. Kooistra, M. Tjalsma, Y. Syszeling, W. Bruinsma, M. Nauta, R. Nauta, J. Nauta, W. van der Linden, ensfh.

Bestjoer

Foarsitter is yn it begjin 'Spar' H. de Jong. P. Hiemstra past meastal op 'e sinten. Nei tolve jier wurdt A. Feitsma yn 1969 foarsitter. Yn 1978 nimt M. Tjalsma dit fan him oer. De lêste is dit oant 1990.

No, yn 1995 is G. Dijkstra foarsitter. Sûnt de oprjochting is P. Hiemstra ek yn 1995 noch altyd lid. Hy is de iennichste fan de oprjochters dy’t noch altyd meispilet yn e kompetysje. Ek oprjochter H. de Jong is noch mar krekt ôfheakke as klup- lid. Oare leden dy t in protte bydroegen, wiene L. Bouma dy’t al mear as tweintich jiei yn it bestjoei sit en noch ponghâlder is, H. Bergsma dy’t ek jierren skriuwer wie, K. Kooistra dy t fyftigen jier yn it bestjoer siet as skriuwer, ponghâlder of kompetysjelieder, mar fansels ek M. Tjalsma dy t njonken it foarsitterskip ek jierren allerhande saken foar de klup regele en prizen en priiskes foar de ferlotting op jier feesten en sinterklaasjûnen byinoar skarrele.

Kompetysje

Benammen yn de jierren fan 1977 oant 1985 wurdt it ferrin fan de kompetysje troch in grut publyk folge. Omtrint alle wiken stiet der in ferslach yn 'e Boalserter krante. De ferslachjouwer bringt sawol de útslach as de sfear oer yn dit blêd. 

Wy komme koppen tsjin lykas:

'Minne en Harm, twa gelokkige minsken...'

‘Ik kin my it hier wol út e kop klauwe, sei Geart, mar dan hald ik sa'n bytsje oer...

'Troch de baarch biten en de winst út hannen...'

'Der waard omraak slein yn Easterein...'

'Lubbert ferslein en Jakob op ien ein...’

'Tsjalling rojaal, mar hast wat te mal...'

'Foarwier winst foar Willem...!'

'Harm yn foarm...'

'Twa peallen foar Klaas..'

'Wytske fan 'e wize en Jacob yn 'e prizen...'

'As waarme bakkers kâld wurde...'

'Twa punten foar Piter...'

'Geart yn spreidstand nei remise...'

'Gjin fermogens mar dochs winst foar de ponghâlder..'

Al dizze koppen sizze genôch oer sfear en kriich dêr't mei spile waard. Ien fan de spilers dy't al jierren mei boppeoan spilet is L. Stuiver. Ek P. Hiemstra is lykwols noch altyd dreech te bespyljen. Oare kopstikken binne al in tal jierren mannen lykas K.Louwsma, U. Bouma en H. Bergsma. Yn e klub wurdt dreech spile, mar ek altyd noch wat neispile en neisitten.

Seisoen 1994-1995.

Yn it seizoen 1994 / 1995 binne der 15 leden: D. van Beem. H. Bergsma, W. Boersma, L. Bouma, U. Bouma, G. Dijkstra, J. Greidanus, P. Hiemstra, G. Keuning, K.Louwsma, J. Rispens, G. Stilma, R. Strikwerda, L. Stuiver en Tj. Tjalsma. 

Foarsitter is G. Dijkstra, ponghâlder is L. Bouma en skriuwer en tagelyk kompetysjelieder is R. Strikwerda.