Alles oer Akkrum
NederlandsDuitsEngels
Nieuwe encyclopedie van Fryslân voor slechts € 29,90 incl. verzenden!

Aanbieding: Nieuwe encyclopedie van Fryslân voor slechts € 29,90 incl. verzenden!

Bijna 8 kilogram aan kennis over Friesland! Wees er snel bij want op is op.

De Nieuwe Encyclopedie van Fryslân is een onmisbare aanvulling in de boekenkast voor iedereen die gek is van Fryslân en meer wil weten van deze provincie. Op 15 september 2016 verscheen de vierdelige encyclopedie die rond de 3000 pagina’s telt, 11.000 trefwoorden bevat en ruim 8 kilo weegt. De encyclopedie staat bomvol actuele kennis over Fryslân en is een echte pageturner geworden.

Voor al diegenen die dit standaardwerk over Fryslân altijd al hadden willen hebben! Nu voor een wel heel speciaal prijsje! Maar let op! Op = Op!

| Prijs inclusief verzenden: € 29,90

1Alles oer Akkrum


Deel:

-

-

Akkrum

Akkrum

Dorp van Manke Meine en Kromme Knilles Akkrum is een levendig en geliefd watersportdorp! Met een unieke winkeltjes, gezellige cafés en restaurants. Het ligt aan het begin van de Turfroute; een mooie start van een prachtige vaarroute.

Coopersbrug
Als u door Akkrum loopt, valt de Coopersbrug meteen op! Een prachtig gebouw genoemd naar F.H. Kuipers. In 1866 emigreerde hij naar Amerika en werd daar een vermogend zakenman. Tijdens een jaarlijks bezoek aan zijn vader, viel hem de armoede van de oude dorpsbevolking op. Hij richtte een stichting op en liet de Coopersbrug bouwen om de armen onderdak en verzorging te bieden. Het tehuis heeft een fraaie tuin met een karpervijver en een zonnewijzer.

Alleenwonende dames
Ook ‘Welgelegen’ is een bezoekje waard. De theekoepel is een opvallend monument uit de 18e eeuw. Het is gebouwd door Augustinus Lycklema á Nijeholt. In 1924 heeft de toenmalige eigenares Suster van der Vegt haar vermogen nagelaten aan de Stichting Welgelegen. Met dat geld is het tehuis gebouwd dat onderdak moest bieden aan ‘alleenwonende dames uit den fatsoenlijken burgerstand, die uit Friesche ouders geboren zijn’.

Manke Meine en Kromme Knilles
Over het ontstaan van de naam Akkrum bestaat een oude legende. De twee reuzen Manke Meine en Kromme Knilles zouden omstreeks 1400 een sloot hebben gegraven. Tijdens de werkzaamheden ontdekte Knilles een enorme bocht in de vaart. “Ach, Krom!”, riep hij tegen Meine. De boeren in de nederzetting hoorden dit en vonden dit een mooie naam voor hun dorp. Maar de reuzen kregen ruzie. Manke Meine werkte kaarsrecht naar het Westen toe, zo ontstond de Meinesloot. Knilles keek uit kwaadheid niet meer achterom en groef de Kromme Knilles. Een beeld van de twee reuzen houdt de legende levend.

Tips
Het dorp staat bekend om het organiseren van sportieve, toeristische en culturele activiteiten van formaat. Zo is Akkrum ieder jaar het toneel van het Open Fries Kampioenschap Slingeraap (touwslingeren), waarbij het wedstrijdcommentaar in handen is van het bekende advocatenduo Wim en Hans Anker. Een ander bijzonder evenement is het Fries Kampioenschap Mastklimmen.

© Beleef Friesland

Histoarje fan Akkrum

Akkrum is yn de betide Midsieuwen as terpdoarp ûntstien. Omdat it geunstich lei oan de súdlike wâl fan de âlde, meänderjende wetterloop de Boarn koe it doarp him foarspoedich ûntwikkelje.

Doe ‘t der yn de 19e ieu goede wegen- en spoarferbinings kamen, koe Akkrum de haadplakfunksje fan de gemeente Utingeradiel oernimme fan it minder geunstich lizzende Aldeboarn. De Oeriselskestrjitwei kaam as rykswei yn 1827-1828 klear en yn 1868 waard it spoar oanlein. It wie al earder in passaazjeplak foar it ferkear: “Akkrum is een vermaaklyk Dorp, dewyl alles, wat te paarde of met rydtuig van Leeuwarden naar ‘t Heerenveen en verder wil, hier door zynen weg moet neemen”, waard oan it ein fan de 18e ieu skreaun. Wilens hie it doarp him fan de terphichte ôf by it wetter en de Slachtedyk lâns ûntjûn as streekdoarp. It streekdoarp bûcht him mei de wetterloop fan de Boarn ta in elegante haadstruktuer. Fan west nei east litte de Ljouwerterdyk, it Heechein, de Buorren, de Kanadeeskestrjitte en fierderop de Boarnsterdyk ek in oangename ôfwikseling sjen fan sletten bebouwing en iepen romten. Yn de 19e ieu rekke de streek oan beide kanten alhiel beboud. Om 1900 hinne wie Akkrum yn it easten fêstgroeid oan it buordoarpke Nes. De earste doarpsútwreidings yn de 20e ieu fûnen dêr plak. Bgl. sa as it folksbuertsje mei tún-stedsk karakter fan De Túntsjes en De Stripe út 1919.

Nei de oarloch krige it wenwykje yn it súdeasten, efter it stasjon, stâl en doe waard begûn mei de wenningbou yn de súdlike strook. De yn 1949 yn tradisjonalistyske Delftse Schooltrant ûntwikkele Sinnebuorren krige de karakteristyk fan de optimistyske weropbou. Dêrnei binne yn de sechstiger jierren efter de Boarnsterdyk tusken Akkrum en it âlde Nes wenstrjitten oanlein. Dit diel fan it doarp is troch Rijksweg N32, letter ferdûbele ta autosneldyk A32, min ofte mear fan Akkrum ôfsnien. Fan it begjin fan de santiger jierren ôf hat de wyk noardlik fan de Boarn him ûntjûn en oan it ein fan de 20e ieu is de omfangrike wetterwyk Boarnstee noardlik fan Akkrum yn it lânskip oanlein. De herfoarme tsjerke stiet yn ‘e midden fan it doarp op in earder rom en heech lizzend hôf. De ynbannige sealtsjerke is yn 1759 boud ta ferfanging fan it midsieuske godshûs. De toer, ferdield yn trije fjilden en in ynsnuorre spits is yn 1882 oplutsen. De tsjerke hat meubilêr út de 17e en 18e ieu en yn fjouwer grutte rûnbôgefinsters sitte brânskildere finsters mei wapens út 1760-1762, dy ‘t yn 1940 rekonstruearre binne. Hjir skean tsjinoer stiet de meniste tsjerke, wol wat bûten de roailine, mar dat wurdt kompensearre mei in opfallend neoklassisistysk front mei in doryske yngongspartij en in sjarmante koepeltoer. It is ien fan de earste tsjerken yn dizze styl yn Fryslân en boud troch oannimmer Jacob Romein, dy ‘t frij wis syn soan Thomas Romein it ûntwerp meitsje liet.

Westlik fan de herfoarme tsjerke stiet efter in romme tún it tehûs foar frijgeselle dames en widdowen “Welgelegen”. S. Hoekstra makke yn 1924 it ûntwerp yn ekspresjonistyske styl wêrby ‘t foaral de middenpartij tusken de wat knierjende fleugels mei de rizige kape opfalt. It tehûs stiet op it terrein dêr ‘t fanâlds in bûten mei in besûndere tún stie. It prachtige achtkantige túnhûs mei koepeldak út de 18e ieu oan it Heechein is dêrfan bewarre bleaun. In besûndere tún is no te finen oan de Ljouwerterdyk; it is in lânskiplike tún fan Gabe Westra om it yn 1901 troch gemeente-arsjitekt F.H. Hoekstra yn in tige dekorative styl ûntwurpen Coopersburg hinne. Coopersburg is in tehûs fan 22 keamerswenningen, dy ‘t stik foar stik in tutegeveltsje krigen. De wenninkjes wienen bedoeld foar de minder fermogende Akkrumer âlderein. De út dit doarp ôfkomstige Folkert Kuipers (Cooper) stichte it tehûs nei ‘t hy yn Amearika in fortún makke hie. Kuipers hat foar himsels en syn frou in mausoleum oprjochtsje litten, yn 1906 útfierd nei in ûntwerp fan J.H. Schröder yn de Sezession-fariant fan de Jugendstil. Njonken de yngongspartij stean pleuranten en dêrboppe de portretmedaillons fan Cooper en syn frou.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland
Utingeradeel in de atlas van Eekhoff

Utingeradeel in de atlas van Eekhoff

Utingeradeel in de atlas van Schotanus

Utingeradeel in de atlas van Schotanus