Alles oer Boarnsweach
NederlandsDuitsEngels

Alles oer Boarnsweach


Deel:

-

-

Boarnsweach

Boarnsweach

Boornzwaag ligt aan de Scharsterrijn én aan de Langweerder Wielen. Het wateroppervlak wordt nog groter door de put van Nederhorst, een zandafgraving, die als een afgesloten plas grenst aan de Scharsterrijn en aan de Langweerder Wielen. Diep, minder diep en ondiep water.

Weilanden afgebakend door kleine slootjes en hekken. Mooie klassieke houten hekken, vormen de overgang van weiland naar weiland. Sommige van deze klassieke hekken zijn vervangen door duurzaam metaal.Schapen weiden er het hele jaar door en vanaf het voorjaar tot in het najaar grazen de koeien er, alsof ze nooit genoeg krijgen van het groene gras. Friese paarden en pony’s vervolmaken het weidebeeld.

Een heel mooi landschap, waardoor weggaan én thuiskomen een feest wordt: feest van de herkenning. Welke route je ook kiest, het maakt niet uit. De aanrij - route vanuit St. Nicolaasga gaat over de Langwarderdyk, met grote oude eiken van de Vegelinbossen, vóórdat het weide-en waterlandschap rondom de Houtvaartweg zich ontrolt. Dit, met aan de horizon het spitse kerktorentje van Langweer en de Boornzwaagster molen met haar achtkantige bovenkruier met stelling. Knotwilgen en berken maken het panorama compleet.

De aanrij - route vanuit Langweer gaat over de schilderachtige Boarnsweachsterdyk. Schilderachtig, omdat aan de linkerkant het water van de Langweerder Wielen zich beweegt en aan de rechterkant de weilanden in diepe rust enkele boerderijen omsluiten.

Door de weidsheid, zijn de zonsondergangen vaak adembenemend mooi. In de zomer glijdt de zon vaak als een gloeiende bol in het water van de Wielen. In de herfst en winter kan de ondergaande zon een roodvlammende gloed kleuren achter het spitse torentje van Langweer. De lage zon in de herfst en winter, kleurt het landschap wondermooi. Gele rietkragen ogen als glanzend koper. Iedereen herkent wel de variaties van de opkomende en ondergaande zon in de diverse seizoenen. Boornzwaag ligt op een locatie, waar de effecten extra mooi zijn, doordat het weide - waterlandschap zo veelkleurig is.

Wonen in Boornzwaag betekent ook omringd zijn door vogels. De roodbruine koekoek laat zich al in het vroege voorjaar horen en is regelmatig laagvliegend zichtbaar. Ook de grutto, kievit en scholekster leggen hun eieren in de weilanden rondom en brengen ieder hun eigen geluid met zich mee. Het hele jaar door is er de knobbelzwaan, die afwisselend in de weilanden graast, of neerstrijkt op de zandafgravingsplas. Een zwaan komt nooit alleen en is soms zichtbaar in formaties van 20 vogels en meer. Het blijft een indrukwekkende ervaring, om de sierlijk zwemmende zwanen te kunnen zien, met daarna het schouwspel van het opvliegen met de klapperende krachtige vleugels. Ganzen zijn vooral wintergasten en komen met een vaste regelmaat in groepjes van 10 door de Scharsterrijn zwemmen. Een kleurrijk schouwspel van Canadese ganzen, brandganzen, rotganzen en enkele witte sneeuwganzen. Andere vogels in Boornzwaag zijn de velduil, de Vlaamse gaai en een aantal roofvogels.Het hele jaar door zijn er wilde eenden en talingen, meerkoeten, waterhoentjes, aalscholvers en reigers. Meeuwen, kraaien en zwaluwen behoren tot de vaste vliegende gasten.

Recreëren in Boornzwaag.
Vrijwel alle woningen in Boornzwaag, recreatief en permanent, liggen aan het water met een ligplaats voor de deur. Vanuit de lucht is duidelijk zichtbaar dat Boornzwaag meer water heeft dan land. Voor de recreant biedt Boornzwaag twee caravanparken, een jachthaven met paviljoen en een bungalowpark. Vanaf het voorjaar tot in het late najaar kan het inwoneraantal op hoogtijdagen ver- tienvoudigd zijn.Ook dan nog is Boornzwaag een rustig dorp. De recreant kan op het water en rond het water vele kanten op. Het rondje met het pontje is heel populair. De Langweerder Vaart en de Scharsterrijn hebben een veerpont. Fietsers en wandelaars kiezen vaak de waterrijke route rondom de Langweerder Wielen en laten zich graag twee keer overvaren. Vanaf de wal is het schouwspel van waterminnende watersporters onderhoudend. Waterverkeer is er in vele varianten: van klein tot zeer groot. De zeilbootjes voor de sportieve recreant en de grote kruisers voor de minder windgevoeligen. Samen zoeken ze hun eigen weg op het water. Langweer heeft twee skûtsjes, die wanneer ze uitvaren, de Langweerder Wielen sieren als de koninginnen van het water. Naast het rondje met het pontje zijn er ook andere mooie tochten vanuit Boornzwaag. Via Langweer en Legemeer, of via Langweer, Dijken, Teroele en Idskenhuizen. Allemaal zeer geschikt voor de wandelaar, de fietser of op de skeelers. Water en weide vormen hier ook weer het landschap.

In de Vegelinbossen bij Legemeer is een 18 holes golfbaan aangelegd. Ook voor de recreant toegankelijk voor een pauze, dan wel als actieve speler. Vanaf de wal dus genoeg te zien en te ondernemen in dit unieke oord onder de rook van Langweer. Veel recreanten blijven niet aan de wal, maar zoeken hun eigen weg via het water. Vanaf het water oogt het landschap volledig anders. Een rietkraag vanaf het water, is een andere rietkraag dan vanaf de wal bekeken.Vegetatie krijgt een ander gezicht en waterplanten zijn meer zichtbaar. Een berenklauw bijvoorbeeld, oogt trotser vanaf het water dan vanaf de wal. Een wolfspoot tussen het riet, of een rechtopstaande watermunt, heeft een mooier profiel vanaf het water. Door de centrale ligging van Boornzwaag, zijn de keuze mogelijkheden in vaarroutes onbeperkt. Ook hier kunnen weer de rondjes gevaren worden. Rondje zuid: Scharsterrijn, Tjeukemeer, Slotermeer. Rondje noord: Jentjemeer, Langstaarter Poelen, Sneekermeer en Goingarijpster Poelen. Rondje west, Heegermeer en de Koevorder.

Naast het varen is het vissen een zichtbare liefhebberij in Boornzwaag . Dit vanuit een bootje of vanaf de wal. Een sportvisser, voorzien van de benodigde aktes, vangt vooral snoekbaars, voorn en brasem in het water rondom.

Samengevat doet Boornzwaag haar naam eer aan.De Friese naam van Boornzwaag is Boarnsweach. Boarn verwijst naar water en sweach betekent grasland. Water en weiden maken dat je er nooit meer van los komt. Of je nu bewoner of recreant bent!


Tekst: Tjitske Bruinsma

© Tjitske Bruinsma Boornzwaag

Histoarje fan Boarnsweach

Langwar (by Boarnsweach) is as agraryske streek-delsetting nei alle gedachten om 1100 hinne ûntstien op in sânrêch yn de streek fan feanmoerassen. Yn it tredde kwart fan de 13e ieu wurdt it foar it earst neamd yn de boarnen as Languerre. De Buorren foarme de ûntginningsas. It doarp lei geunstich oan de Langwarder Wielen en dêrmei foar alderhande wetterferbinings. Om 1600 hinne ûntwikkele it him ta hannels– en havenplak; foar 1600 wie der al in waach. De skipfeart foarme in belangrike boarne fan ynkomsten.

It waard it fernaamste doarp fan de gritenij. De grytman sette him yn Langwar te wenjen en ek belangrike famyljes as Osinga en Douma bouden dêr harren staten. De famylje Douma hie hjir oan de ferwoesting yn 1517 ta in stins. Oan de hannel- en havendelsetting ûntstie oan de Buorren en de sydstrjitsjes en sleatsjes in konsintraasje fan bebouwing. Mear westlik hie de buorren om de tsjerke hinne in iepen karakter. De gritenijkaart fan Schotanus út 1718 toant in lange delsetting, dy‘t yn it westen by de tsjerkebuorren ophâldt. De Tegenwoordige Staat van Friesland melde yn 1788 dat Langwar: “door oudheid vermaard, is het voornaamste Dorp der Grieteny. [...] Ten Oosten en ten Westen heeft men hier schoone weidlanden, benevens heerlyke plantagien, die geheel tot aan den algemeenen rydweg loopen, en schoon brandhout geven. [...] Hier woonen derhalve veele Schippers, die met dit hout naar Holland en elders vaaren, en in dit Dorp een bekwaame haven hebben, om, geduurende den winter, hunne schepen op te leggen. Langweer bestaat uit eene schoone buurt huizen, versierd met twee ryen Lindeboomen”.

De earste tsjerke datearre wierskynlik út de 13e ieu; op itselde plak is yn 1777 in nije, royale tsjerke mei toer ferriisd. De trije toersegminten binne fersierd mei Doryske, Ioanyske en Korintyske pilasters. It 17e-ieuske meubilêr is hanthavene. Tsjin de tsjerke oer stiet Osingastate. It is yn likernôch 1940 boud yn foarmen fan de 18e-ieuske state. It op deselde ûntginningsas ûntstiene Boarnsweach wurdt tsjintwurdich ek by Langwar rekkene. It skildereftige Langwar is in favoryt wettersportdoarp.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland

Webshop

Mogelijk hebben de volgende producten uit onze webshop ook uw interesse. Deze producten worden u aangeboden in samenwerking met diverse uitgeverijen, erfgoedinstellingen en fotografen.

Doniawerstal in de atlas van Eekhoff

Doniawerstal in de atlas van Eekhoff

Doniawerstal in de atlas van Schotanus

Doniawerstal in de atlas van Schotanus