Alles rund um Terwispel
NederlandsFriesEngels

Leider können wir im Moment nur Teile dieser Website in deutscher Sprache zur Verfügung stellen. Für diejenigen Teile der Website, die noch nicht übersetzt wurden, empfehlen wir die Verwendung der oben genannten Google Translate-Option.

Alles rund um Terwispel


Deel:

-

-

Terwispel

Terwispel

Terwispel ligt in het westen van de gemeente Opsterland, dichtbij Gorredijk, de grootste kern van Opsterland. Terwispel is één van de oudere nederzettingen van de gemeente en was vroeger een boerendorp. Het dorp ligt op de grens tussen twee landschapstypen. Ten westen van het dorp ligt het open landschap en ten oosten het coulisselandschap en is een mengvorm van een wegdorp en een waterstreekdorp. De weg 'De Streek' en het water 'De Nieuwe Vaart' vormen een kruising waarlangs het dorp zich heeft ontwikkeld.

Het Alddjip (Koningsdiep) had enkele zijstroompjes. Een daarvan ontsprong tussen Terwispel en Kortezwaag. De benaming stroomopwaarts was achtereenvolgens Mûdjip, Wispel en Alde Ie. De Wispel heeft aan Terwispel zijn naam gegeven.

Terwispel was een aantal eeuwen geleden een groot dorp wat uitgestrektheid betreft. Samen met Beets werd het de hooischuur van Opsterland genoemd. De huidige Bûtewei heette in 1664 dan ook de Wispeler Hooywech. Terwispel was een zeer uitgestrekt dorp tussen Gorredijk, Langezwaag, Oldeboorn en Nij Beets. Het dorp was zeer dun bevolkt en verre van rijk. Terwispel ontwikkelde zich in de 19e eeuw snel door de lage vervening waardoor Venebuurt, Kolderveen en Tijnje ontstonden. In de historie van Terwispel speelt de strijd tegen het water een belangrijke rol. Nog altijd is een stukje noeste arbeid uit de 15e eeuw bewaard gebleven. De bewoners groeven toen zelf de Wispelder Walle om zich te beschermen tegen het opkomend water van met name de Ie en de Wispel.

Rond 1852 werd de Nieuwe Vaart gegraven. De vaart sneed het dorp in twee helften. De brug die beide dorpshelften met elkaar verbindt wordt dan ook de Spaltenbrêge genoemd. Op de hoek bij de brug werd een coöperatieve zuivelfabriek gesticht. De Nieuwe Vaart maakt nu onderdeel uit van de recreatieve vaarroute door de gemeente Opsterland en Zuidoost Friesland, de Turfroute.

Colofon:
Tekst: © Gemeente Opsterland

© Gemeente Opsterland

Geschichte von Terwispel

Bei Terwispel (heute 1000 Einwohner) wurden schon um 750 161 Silbermünzen gefunden, ein deutliches Zeichen dafür, dass hier bereits im frühen Mittelalter Handel getrieben wurde. Das Dorf kommt 1315 als Wispelia, 1336 als Westpalia und 1489 als Wyspola vor. Bis zum Ende des 18. Jh. lebten hier vor allem Bauern. Das änderte sich 1848 mit dem Bau der Nieuwe Vaart, der heutigen Turfroute. Die Arbeiten im und am tief gelegene Moorgebiet hatten ein großes Wachstum zur Folge. Wohnten um 1800 etwa 500 Menschen im Dorf an einer lang gestreckten Straße, waren es 1895 genau 2401.

Kolderveen und Spaltenbrêge waren die neuen Viertel, die in der Nähe der neuen Klappbrücke entstanden waren. Das Viertel Tijnje wurde später selbstständig. Die Reformierte Kirche steht dort, wo früher die alte Kirche das Dorfbild bestimmte. Die Saalkirche mit von drei Seiten umschlossenem Chor hat einen integrierten Kirchturm mit Spitzdach. Die Glocke im Turm stammt von Petrus Overney (1694).

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland

Webshop

Mogelijk hebben de volgende producten uit onze webshop ook uw interesse. Deze producten worden u aangeboden in samenwerking met diverse uitgeverijen, erfgoedinstellingen en fotografen.

Opsterland in de atlas van Eekhoff

Opsterland in de atlas van Eekhoff

Opsterland in de atlas van Schotanus

Opsterland in de atlas van Schotanus