A small village in North Holland, with only 680 inhabitants? YES, this is Ysbrechtum and is the opposite of boring when seeing it from the sunny side of life. Ysbrechtum stands for beautiful nature, speaking of 100% pure Holland country side and comes with its lovely and motivated inhabitants.

Those 680 inhabitants are waiting for you to share their lovely and relaxing ‘dorpje’ with you.

Still not convinced? May I introduce you to the main attraction of Ysbrechtum (besides its friendly inhabitants): THE EPEMA STATE.

The Epema State is a lovely castle which you can rent for any occasion you may have, such as Weddings, Parties, Congresses and such. Surrounded by a little canal and with its many colourful flowers and trees you feel like being in another world for that day.

Besides our little castle we also have an old Church next to it were you can get married and just a few meters next to it you can have your wedding party in the Epema State.

Are you more interested in cycling, in such a Dutch style? This is also possible as Ysbrechtum is one of the Points of the Northern Route. As you need accommodation in order to stay for a few days, there is the lovely Bed & Breakfast ‘Bed en Brochje’, hosted by a Dutch Family for years already. All what you need for dinner, you will find in the local grocery store and the local butcher. Looking for a romantic dinner for two you have the change to grab a bottle of self-made wine at the local winery of the city.

Ysbrechtum is the perfect place for relaxation and enjoying the finer aspects of life. You can take a stroll on the surrounding lands of the Epema State or visit the local pub in the town hall, run by volunteers who welcome you with open arms. It is the best place to escape the busy daily life and take some time for yourself or for yourself and your loved ones in a small but welcoming Frisian village.

But how do you get to this place? Ysbrechtum is located near the big city Sneek and is easily reached by bike or car. From the train station in Sneek, it is a thirty minute walk to the beautiful village. For more information about this lovely village, take a look at the webpage: http://www.ysbrechtum.com/.

Op het moment van schrijven loopt in Friesland het Tsjerkepaad evenement. Ieder jaar in de maanden juli tot september openen honderden monumentale kerken in Friesland hun deuren voor toeristen en belangstellenden. Omdat ik in de buurt ben loop ik even binnen bij de kerken in Ysbrechtum en Folsgeare. Deze dorpen liggen noordwestelijk van Sneek aan weerskanten van de A7. Het is bijzonder hoe deze kerken ten opzichte van elkaar verschillen. De kerk in Ysbrechtum is rijk versierd met rouwborden en wat dies meer zij en in de kerk is Folsgeare staat soberheid voorop. In Ysbrechtum staat Epemastate, dat verklaart het een en ander. Door de soberheid van de kerk in Folsgeare ga je daar wat meer op zoek naar details. Ik zie prachtige eeuwenoude statenbijbels, een vaas met plastic Hedera. Deze staat in de vensterbank en baadt in het zonlicht dat door het venster naar binnen valt. Ik zie bodemvondsten zoals potscherven een flesjes die op een tafel zijn uitgestald. Ik lees in gouden letters "Zingt Godes Eer" als ondertitel van het orgel en ik zie vier fluwelen collectepongen aan een stok die strak tegen de muur in het gelid staan. Ze dateren uit 1825 staat op een kaartje! Deze "pongen" brengen me direct terug naar mijn jeugd. Hoe vaak heb ik geld gegooid in soortgelijke pongen, of net gedaan alsof. Op de pongen van Folsgeare ontbreken de D's en K's die er in mijn geboortedorp in gouddraad op geborduurd waren. Ze stonden voor kerkvoogdij en diaconie. Dat weet ik nu. Toen wist ik dat niet en waren ze voor gewoon het kwartje en het dubbeltje.

Abbega is een terpdorp dat in de Middeleeuwen is ontstaan. Het was over water goed ontsloten: de Abbegasteropvaart verbond het dorp met de Bolswarder Zeilvaart. Over land was het niet goed te bereiken. Na de dijkbouw kwam Abbega ten noorden van de Hemdijk te liggen. De grietenijkaart in de Schotanus-atlas (1716) laat geen enkele weg of pad zien. Wel is zichtbaar dat er buiten de kleine kerkbuurt een aantal buurten en staten in het buitengebied van het dorp liggen, ook ten noorden van de Wymerts of Bolswardervaart. In de Tegenwoordige Staat van Friesland (1788) wordt dat bevestigd: ‘een dorp van middelbaaren omtrek …. Hetzelve ligt ten Westen van Oosthem en nader aan den Hemdyk. De kerk deezes Dorps pronkt insgelyks met een fraai Orgel. Weleer had men hier verscheiden Adelyke Staten, met naame Attema, Sytinga, en Bonninga in het buurtje de Morra, naar ’t welk ook een watertje ten Noorden des dorps, waardoor de Bolswerdervaart naar de Nieuwezyl loopt, den naam van Morra- of Morwieltje draagt. In de buurt, die niet groot is, en de Abbegaster-Ryge genaamd wordt, lagen oudtyds Wigmana en Heeringa, en in de Oosterbuuren, Bangama.’ De Abbegasterrige en Oosterburen zijn ook op de kaart in de Eekhoff-atlas (1851) ten noorden van de vaart aangegeven. Bij de buurt Abbegasterketting ligt een ‘draai’ over de vaart. De kern van de kerk, oorspronkelijk gewijd aan Sint-Gertrudis, is nog middeleeuws, maar het gebouw met een driezijdige sluiting is in 1809 helemaal ommetseld. De toren werd waarschijnlijk toen voorzien van de houten bovenbouw. In de toren hangt een klok die in 1647 door Jacob Noteman is gegoten. De doorgaande weg loopt nu strak om de zuidwestelijke flank van het dorp. De kerkbuurt aan de andere zijden bezit een gevarieerde bebouwing, waarin de voormalige school, de schoolmeesterswoning of pastorie en burgeren arbeiderswoningen elkaar afwisselen. Ten noorden van de oude kern zijn de nieuwe school en recent een uitbreidingswijk ten westen van de opvaart tot stand gekomen.

Folsgare is een terpdorp dat is ontstaan in de Middeleeuwen. Het dorp heeft lang slechts een kleine kerkbuurt gehouden. Langs de Tsjaerddyk die naar Nijland leidde, stond al vroeg een flinke reeks boerenbedrijven. Ten zuiden van het dorp lag eveneens een groep boerderijen, maar die waren niet op het dorp gericht. De Folsgarer Opvaart bood een ontsluiting in zuidelijke richting om via de Oude Rijn verbinding te hebben met de Wymerts of Bolswardervaart aan de ene en met de Geeuw tussen Sneek en IJlst aan de andere kant. Met dit waterwegenstelsel waren de zuidelijke boerderijen, elk met een eigen opvaart, eveneens ontsloten. Op de kaart in de atlas van Schotanus uit 1716 is dat aangegeven. De Tegenwoordige Staat van Friesland meldde in 1788 niet veel: ‘een Dorp van middelbaaren omtrek en landeryen, doch gering van buurt: hetzelve bevat 20 stemdraagende plaatsen, en ligt in den hoek van gemelden Tjaarddyk, tusschen Nieuwland en Sneek. Weleer lag hier de State Walma. In 1498 werd hier de kerk met den toren afgebrand door de Soldaaten, die de Vetkooper Tjerk Walta had in ’t land gebragt; ook kwamen daarby twee huislieden om, die op den toren gevlugt waren.’ De middeleeuwse kerk is in 1875 door de huidige zaalkerk met driezijdige koorsluiting vervangen, maar de zadeldaktoren is mogelijk nog 13de-eeuws. De meeste oude dorpsbebouwing is te vinden aan de Tsjaerddyk. Het dorp is na de Tweede Wereldoorlog aanzienlijk uitgebreid, eerst met een oostelijk kwartier, later met een wijk aan de zuidzijde. In de landerijen rond Folsgare staan grote, soms monumentale boerderijen. Ten noorden van Folsgare ligt Tjalhuizum (Fr.: Tsjalhuzum), een buurschap van enkele boerderijen en een toren op een terp. Het heeft een verleden als middeleeuws terpdorp. De kerk is in 1823 afgebroken, maar de toren werd in 1871 nog geheel vernieuwd, een toren van drie geledingen en een ingesnoerde spits. Tussen Folsgare en Tjalhuizum is in het midden van de jaren vijftig het verzetsmonument van Wymbritseradiel opgericht: een wakkere haan op een hoge piloon.

Feanwâldsterwal is een prachtig klein dorpje zuidwestelijk van Feanwâlden. De schoonheid van het dorp wordt vooral gekenmerkt door de smalle vaart die naast de hoofdstraat van het dorp "De Wâl" loopt. De aanliggende woningen hebben allemaal een eigen bruggetje. Waar "De Wâl" overgaat in "It Oare Ein" ligt de kern van het dorp gemarkeerd door een fraaie brug en hotel en eetcafé 't Dûke Lûk. Hier kun je bootjes en kano's huren en dat is niet onlogisch. Feanwâldsterwal ligt namelijk aan de rand van een van de mooiste aaneengesloten kleine natuurgebieden in Friesland, It Butenfjild, De Looden Hel en De Houtwiel. Het laatste natuurgebied is de laatste jaren naar een hoger niveau getild vanwege de aanleg van de Centrale As (N356), de voor het gebied enigszins "oversized" maar o zo gewaardeerde autoweg tussen Nijega en Dokkum. Bij het dorp De Falom is notabene een "luxe" flyover gebouwd zodat flora en fauna ongestoord  kan doorgroeien en doorlopen tot aan het dorp De Westereen. De aaneengesloten natuurgebieden verklappen het ontstaan van Feanwâldsterwal. Het zijn laagveengebieden en Feanwâldsterwal dankt haar bestaan aan de ontginning van dit laagveen. Al in de 15e eeuw werd dit ontgonnen door de Schiere Monniken afkomstig van de Schierstins in buurdorp Feanwâlden, behorende bij het klooster Claerkamp in Rinsumageest. In latere tijden werd dit zware werk op meer industriële schaal voortgezet door doorgewinterde veenarbeiders uit Giethoorn die naar de Friese veenkolonie kwamen. Zij wisten wel raad met het laagveen en lieten een duidelijk stempel achter op het gebied, én het dorp. Daarom wordt Feanwâldsterwal nu ook wel het "Giethoorn van Friesland" genoemd. Beide dorpen hebben trouwens nog iets opmerkelijks gemeen, de verdwenen melkfabrieken. In beide dorpen zijn ze ten prooi gevallen aan het toerisme zou je kunnen zeggen. Die van Giethoorn is gesloopt of onherkenbaar tussen restaurants en bootverhuurders. Die van Feanwâldsterwal, genaamd Zuivelfabriek Freia, is steen voor steen afgebroken en opnieuw opgebouwd in het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem. Ik zie het als de verloren zoon van Feanwâldsterwal, gelet op de naam Freia zou je wellicht van dochter moeten spreken maar dat onderscheid laat ik aan de lezer.

Welkom bij Hotel Anne-Klare, een gezellig, sfeervol en gastvrij boutiquehotel in het hart van het gezellige Joure. Ons hotel heeft 8 verschillende kamers die stijlvol en uniek zijn ingericht. Het hotel is van alle gemakken voorzien. Beneden bevindt zich het restaurant, coffeebar en gelachkamer. Waar je heerlijk met vrienden rond de haard kan genieten van een lekker Jouster biertje. DINER & COFFEE BAR Bij Anne-Klare kunt u terecht voor koffie met huisgemaakt gebak, (h)eerlijke lunch en een licht diner. Onze koffie is crimineel lekker, we bakken we bijna alles zelf, onze vleeswaren zijn biologisch én 3*beter leven en de kaas halen we gewoon zelf bij de boer. Wij hebben van Herman den Blijker een flinke duw in de rug gekregen met onze milkshakes en de inmiddels beroemde tosti's. We hebben dit doorgezet met verrassende lunchgerechten en diner.

Het dorp Eastermar ligt ten noorden van Drachten in een prachtig gebied te midden van twee, voor het gebied bijzondere waterpartijen, het Bergumermeer en De Leien. Deze relatief kleine en ondiepe meren zijn grotendeels ontstaan door veenafgravingen en afkalving. Het gebied draagt met trots het predicaat “Nationaal Landschap De Noardlike Fryske Wâlden” (De Noordelijke Friese Wouden). Toch zal een bezoeker die van de meren heeft genoten zich wellicht afvragen, waar zijn de wouden gebleven? Inderdaad, wouden in de zin van uitgestrekte bossen vind je er niet. In de plaats daarvan vind je een eeuwenoud coulisselandschap. Dit wordt gevormd door talloze boom- en houtwallen die kleinschalige boerenpercelen van elkaar scheiden. Hier en daar kijk je dwars door een aantal van deze boom- en houtwallen heen, de dieptewerking is subliem. Tussen deze coulissen zie je telkens weer een andere voorstelling. Akkerland, graanvelden, weilanden met koeien, paarden, schapen, of misschien wel het mooist, een wisselend kleurenpalet van veldbloemen. De analogie met coulissen en voorstellingen in een theater kan bijna niet treffender. De boom- en houtwallen worden met regelmaat teruggesnoeid en groeien in enkele jaren daarna weer terug. Aan de oudste exemplaren zie je dit onderhoud terug in decenniaoude grillige stronken en stobben. Ruilverkaveling is aan het gebied voorbijgegaan en dat is maar goed ook. De hout- en boomwallen zijn onaangetast en volgen de oorspronkelijke zandpaden die dorpen als Eastermar, Sumar, Harkema en Drogeham aan elkaar verbonden en nog steeds verbinden. De gemeente heeft zich erbij neergelegd en doet het onderhoud met zorg, verharding is uitgesloten.  Het enige dat in het historische beeld ontbreekt zijn de karresporen die er ooit in grote hoeveelheden moeten hebben gelegen. Ook verdwenen zijn de talloze plaggenhutten die er moeten hebben gestaan. Het is moeilijk voor te stellen maar tot voor slechts honderd jaar geleden werden plaggenhutten in het gebied gebouwd om in te wonen, ook met grote gezinnen. De bijzondere  geschiedenis van de plaggenhut wordt verteld in Themapark de Spitkeet in Harkema, een aanrader. Ik heb er een middag doorgebracht en kom snel terug want "Theater" Nationaal landschap de Noardlike Fryske Wâlden is 7 dagen per week open en de entree is ook nog eens helemaal gratis!

"Café biljart... café biljart... klein stukje groen voor het eenzame hart". Eén regel uit een versje van de legendarische Toon Hermans, Nederlands bekendste cabaretier in de tweede helft van de twintigste eeuw. Hij zingt over een dorpscafé, twee oude vrienden, ome Willem en ome Arie en dat ze elkaar daar al jaren treffen om te biljarten. Totdat een van de  vrienden komt te overlijden en de ander tevergeefs zit te wachten. Hermans was een verteller van verhalen van de gewone man en vrouw. Toon Hermans' lied past naadloos in Hotel de Prins in Makkum. Het café heeft de sfeer van de tweede helft van de twintigste eeuw perfect weten te behouden. Hoewel onderdelen van de inrichting wellicht teruggaan tot de achttiende eeuw. Neem de fantastische tegeltableau's van Makkumer aardewerk aan de muur. Ze tonen ruim een tiental zeilschepen in Delfts blauw. Dichter dan dit kom je niet bij het authentieke Makkum. Als tegels konden praten... Maar hoe zit het met het biljart? De keu's hangen in de rechterhoek tegen de muur. Het digitale scorebord staat in de linker op de vensterbank. De biljartlampen hangen boven de eettafel in het midden. Maar... het biljart? Het wordt tijdens de zomermaanden opgeruimd om plaats te maken voor toeristen. De uitbater kan niet anders. De kachel moet ook branden.  Maar als de toeristen weer vertrokken zijn uit Makkum komen "ome Arie en ome Willem", als ze er nog zijn, gewoon weer biljarten in café biljart Hotel de Prins.

In Gaasterland heb je aan de IJsselmeerkust een aantal plekken waar je een optimaal uitzicht hebt over het IJsselmeer. Ik denk aan het Mirnserklif bij Mirns, het Oudemirdumerklif bij Oudemirdum en het meest beroemde, het Reaklif bij Warns. Hier vochten de Friezen een legendarische strijd tegen de Hollanders in 1345. Je vraagt je af waarom je juist hier het mooiste uitzicht hebt over het IJsselmeer. Volgens mij komt dat doordat je bij helder weer nog net de overkant kunt zien. Je ziet de kerktoren van Enkhuizen duidelijk aan de horizon temidden vaag trillende silhouetten van windturbines, bomen en bebouwing. Daarnaast heb je als je naar links kijkt uitzicht op windturbines die de dijk van de Noordoostpolder en Flevopolder aangeven, helemaal tot aan de Maximacentrale bij Lelystad. Aan de rechterkant zie je de windturbines die het einde van de Afsluitdijk markeren, de Afsluitdijk begint wat mij betreft in Friesland maar wellicht zag de geestelijk vader Cornelis Lely dat anders. Dit panorama heb je vooral omdat het klif je net voldoende meters boven het waterpeil van het IJsselmeer uittilt. Hierdoor kun je over de kromming van de aarde en dus het IJsselmeer heen kijken. Als je de tijd neemt ga je bijna automatisch mijmeren over wat er allemaal nog meer achter de horizon schuil gaat en achter de toren van Enkhuizen. En juist op dat moment raak je in gesprek met een toevallige voorbijganger. Hij vertelt dat tijdens de tweede wereldoorlog V2’s werden gelanceerd vanuit de bossen van Rijs, bestemming Londen. Deze bossen bevinden zich in Mirns recht achter je.  Veel V2's zouden dienst hebben geweigerd en in het IJsselmeer zijn geplonst. Ik heb het nagezocht op de kaart. Ze moeten rechts van de Enkhuizer toren zijn gevlogen onderweg naar de Britse hoofdstad. Mijn bezoekjes aan het IJsselmeerpanorama krijgen vanaf nu een extra dimensie.

Makkum is een mooie authentieke oude vissersplaats en havenplaats aan de IJsselmeerkust in Friesland. Daarin verschilt het niet veel van andere vissersplaatsen en havensteden aan de Friese IJsselmeerkust zoals Stavoren, Hindeloopen en Workum. Maar er is één ding waar Makkum wel degelijk een verschil maakt. Het heeft een heuse strandboulevard, de Holle Poarte.  De Makkumer strandboulevard heeft alles wat je van een strandboulevard mag verwachten. Terrasjes, restaurants, snackbars, ijssalons, loungebanken en -stoelen, parasols in alle soorten en maten, zeilscholen, klimtoestellen, stuifzand, een hotel en een pier. Kortom, Makkum doet niet onder voor de gemiddelde badplaats. Maar toch is er iets vreemds aan de hand. Makkum ontbeert een zee. Van een strandboulevard verwacht je een constante aanzwellende en afnemende ondertoon van branding. Deze is er niet (meer) in Makkum. In 1932 werd het laatste gat in de Afsluitdijk gedicht. Daarmee was de Zuiderzee definitief veranderd in het IJsselmeer. Hoewel het IJsselmeer bij harde wind flink tekeer kan gaan, een branding zul je aan de kust ervan niet aantreffen.  Eigenlijk is dat jammer. Kijk naar de Waddeneilanden. Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog. Daar hebben ze wel een echte branding. Ik denk dat Makkum zich daar niet al te druk om hoeft te maken. Makkum heeft een strandboulevard en deze heeft geen van de Waddeneilanden.

Workum is een van de elf Friese steden. Een van de mooiste ook. Maar schijn bedriegt in Workum. Als je door de stad rijdt of wandelt sta je versteld van de prachtige monumentale gevels. Ze hebben een allure van heb ik jou daar. De een nog mooier en prominenter dan de ander. Het geheel wordt bekroond door de monumentale St. Gertrudiskerk (15e eeuw). Zij staat pontificaal aan het centrale plein van de stad omringd door terrassen, kroegen, hotels en restaurants. Voorwaar een stadsgezicht! Maar, als je tegenover het plein door het Tillefonne-steegje loopt bekruipt je een apart gevoel. Je loopt van de stad, via een klein bruggetje zo het weiland in waar normaliter de koeien lopen. De opgedroogde koeienvlaaien getuigen ervan. De schijn van de stad is vervlogen. Het wandelpad loopt rechtreeks door via meerdere houten bruggetjes naar de IJsselmeerdijk en het strand. Als je achterom kijkt zie je dezelfde St-Gertrudiskerk als onderdeel van de skyline van Workum. Niet minder monumentaal, maar toch een beetje beteuterd.

Het Bildt is een kustgebied in Friesland. Het ligt pal aan de Waddenzeedijk. St-Annaparochie en St-Jacobiparochie zijn de grootste plaatsen in het gebied. Andere en veel kleinere dorpjes zijn Vrouwenparochie, Nij Altoenae, Westhoek en Oudebildtzijl. Zwarte Haan is een roemrucht buurtschap in het gebied. Het wordt gezien als de ultieme startplaats van het Jabikspaad, de Friese Camino de Santiago. Het is een typisch grootschalig akkerbouwgebied en staat bekend om de teelt van aardappelen. Vastkokende Bildtstars vindt u in iedere supermarkt. De Zeedijk deelt het gebied horizontaal in tweeën als een magistrale ceintuur. De  blauwe of grijze lucht erboven, de grijze zware kleigrond eronder! Hier en daar een onderbreking in het beeld vanwege een huis of een boerderij.

De laatste tijd hoor je steeds vaker het woord "tinyhouse" voorbijkomen. Daarmee wordt een miniwoning bedoeld. Duurzaamheid en huizencrisis zijn redenen voor herbezinning op wat een woning is en hoeveel ruimte je beslist nodig hebt om gerieflijk te wonen. We vergeten voor het gemak dat drie generaties geleden het hier en daar heel normaal was om te wonen in zeer kleine woningen. Zelfs door gezinnen met een stevig aantal kinderen. Gerieflijkheid was toen niet zo belangrijk. Gezelligheid des te meer. Er zijn voorbeelden van dit soort historische woningen te vinden in twee regio's in Friesland, De Dokkumer Wâlden en de Trynwâlden. Het exemplaar op de foto staat in het dorp Kollumerzwaag, recht tegenover het kerkhof en de eeuwenoude Hervormde kerk. Het is een rijksmonument dus de historische waarde wordt tot in Den Haag onderkend. Het huisje draagt de veelzeggende naam "Willem's húske". In de regio wordt het type huisje ook wel een "woudhuisje" genoemd. De basisvorm is, met minimale variaties, ongeveer hetzelfde. Rietgedekt, twee ramen voor, twee zolderraampjes daarboven, een deur aan de zijkant, al dan niet in een erker, links of rechts een langer doorlopend dakvlak. De lokale bevolking is soms zo verknocht en gehecht aan het type woning dat de basisvorm in nieuwbouw, weliswaar met een vergrotingsfactor 4, nog steeds wordt gekopieerd. Ontwerpers van tinyhouses en architecten kunnen eens een bezoekje brengen aan Kollumerzwaag om inspiratie op te doen.

Beetsterzwaag ligt tussen Heerenveen en Drachten, pal naast de A7 naar Groningen. Het ligt in een bosrijk gebied. Het is er goed wonen, zeker voor welgestelden die zich een bosperceel kunnen veroorloven. In het buurdorp Olterterp woonde tot voor kort onze meest geliefde acteur Rutger Hauer (1944-2019). Daar staat ook het vijfsterrenhotel Lauswolt met golfbaan. Maar terug naar Beetsterzwaag. Ik ben van de generatie die "Kopstukken" (1947) moest lezen voor school. Dit is een boekje geschreven door Godfried Bomans (1913-1971). In de jaren zestig en begin zeventig was hij een graag geziene gast op de nationale radio en televisie. Niet alleen als erudiet literair schijver maar ook vanwege zijn onnavolgbare humor. In het boekje schrijft hij over Beetsterzwaag. Hij is er op bezoek en wordt getroffen door de lokale interesse in literatuur. De Gijsbrecht van Aemstel van Joost van den Vondel om precies te zijn. In mijn herinnering schetst hij een sfeer waarin het hele dorp tijdens een "Vondelweek" meedoet aan het eren van dit taaie stuk vaderlandse literatuur. Het ligt op de toonbank bij de slager en de bakker en Beetsterzwagers lezen enthousiast voor uit het werk. Dit is het beeld dat ik heb overgehouden van Beetsterzwaag. Ik was er van de week toevallig en werd prompt bevestigd in dit beeld. De snackbar heeft bibliotheekbehang en in de Hoofdstraat staat een schattig houten mini-biebje waar je gratis boeken kunt lenen. Kopstukken ontbreekt in de bescheiden collectie. Ik zal het erin leggen. Mijn bescheiden bijdrage aan het literaire imago van Beetsterzwaag. Leen het gerust!

Ik woon in Joure en dat ligt midden in het Friese Merengebied. Vanuit Joure kun je een paar leuke korte vaarroutes doen per sloep. De leukste vind ik persoonlijk de route die gaat via Broek, Goiïngaryp, de Goiïngarypsterpuollen, de Gudzekop en de Jentsjemar naar Langweer en dan weer via de Langweerder Wielen terug naar Joure. Als je rustig vaart doe je er zo'n twee uurtjes over. Het huisje op het Jentsjemar intrigeert me. Het blijkt, na enig zoekwerk, eigendom van de vereniging Jentjemeer. De vereniging heeft een eenvoudige website waar je kunt lezen dat het eilandje niet te huur is. Helaas, maar misschien maar goed ook, want er zou direct een ellenlange wachtlijst ontstaan. Wie wil er tenslotte niet slapen op een dergelijk "onbewoond" eiland. Er staat in grote zwarte letters "In bliere moarn" te lezen op de gepotdekselde gevel van het huisje. Dit betekent "een blije morgen". Dit kun je zowel in het Fries als in het Nederlands op twee manieren uitleggen. "Moarn" betekent zowel ochtend als morgen, in de zin van "de volgende dag". Beide passen perfect. Als je na een goede nachtrust op het eilandje zou genieten van een verse kop koffie met croissant terwijl je staart over het kalme water naar een opgaande zon, dan denk ik dat je daar zeker blij van wordt. Als je na een verblijf bent onthaast en nieuwe energie hebt opgedaan voor de komende dagen en weken, dan past de tweede uitleg. Maar, genoeg gemijmerd en gefantaseerd over de tekst op de gevel, het is niet te huur. We moeten het doen met het uitzicht. Daar kun je ieder uur van de dag blij van worden, toch?

>Royal paradise along the boulevard>The historical fishermen village knows a rich history which still can be seen in the old village centre. In Makkum you can abide on the beach.The water of the lake of IJsselmeer is very shallow. Because of this you can walk far into the IJsselmeer. That is why children can play in the water safely. On the boulevard of Makkum you can enjoy yourself very good. The shops and hotel, restaurants and catering industries provide you with an ultimate feeling of being on a holiday.

>Royal Tichelaar>In Makkum you find the oldest company of The Netherland. This is a pottery factory named 'Koninklijke Tickelaar'. The pottery of Makum is world famous and that is why Makkum is seen as the Mecca for people who love pottery. The pottery is hand-made and painted with magnificent colours.

>Water sports paradise>Makkum is a paradise according to water sportsmen. Especially for wind- and kite surfers. Often there is enough wind while the water is flat and shallow. When you don't know how to surf you can learn it at a local surfing school. No material? You can rent it in Makkum as well.

Dokkum is the northernmost town in the Netherlands and one of the oldest in the eleven cities, ’the Elfsteden”. Most of the time the city is brought in connection with Boniface, who was murdered in 754. However, Dokkum has far more to offer! The city itself has remained very well preserved, a fortress town where the rich history is evident everywhere. Until the 18th century the city had a direct connecting to the sea and therefor Dokkum was an important port city for a long time. Located at the former Harbor (the ’Grootdiep’) the ’Admiraliteitshuis’ still remembers of the time when the navy of Friesland and Groningen was settled in Dokkum. Today the monumental building is a museum whichh is more than worth a visit!

>Explore Dokkum>

It is possible to explore the city on your own. Walks along the canals, along the streets as well as over the bulwarks of the town invite everyone to feel the special atmosphere of the city, and to enjoy its historic past combined with the vitality of a modern shopping town. One is surprised by the abundant supply of shopping possibilities and the variety of coffee shops and restaurants. Also found in Dokkum are various galleries and museums, a theatre, a zoo and a subtropical swimming pool.

Furthermore, Dokkum offers the perfect location for further excursions into the surroundings. Directly south of the city begins the unique picturesque landscape of the Northern Frisian Woodland, which is regarded as a national landscape. To the north lies a vast marshland, surrounded by dikes, mounds, and beautiful villages. The National Park ’Lauwersmeer’ is easily accessible by bicycle and a day trip to Ameland or Schiermonnikoog is no problem.

In short: don’t be scared to stay more than one day in Dokkum! We invite you to this beautiful Frisian town and its surroundings.

Leeuwarden, start and end point of the Elfsteden-tour, holds many surprises for its visitors because it is not in vain since 1500, the capital of Friesland. Leeuwarden is also a city with a long and rich history which at many squares is still clearly visible. Also impressive and always worth a visit are the districts in which the City keepers lived and worked. With a subsequent walk through the beautiful Prinsentuin, lead by the characteristic ways and alleys. Even a trip through Leeuwarden’s multitude of canals is recommended not to forget the visit of the Oldehove, the leaning tower of Leeuwarden.

So clearly the rich and glorious past Leeuwarden´s is still visible, however, Leeuwarden is also constantly undergoing reconstructions, among other things because of the 20,000 students here studying atone of the various universities. With the result of a modern and vibrant city, where much is done in the field of arts and culture, film, music, new media, nightlife, and much more. Furthermore, Leeuwarden is by far the best shopping city in the province. Remarkebly are also the most exclusive businesses with their unusual offers. Shopping in Leeuwarden is a veritable feast! And after a successful shopping day, you can then let the day end in one of the many restaurants.

However, the versatile character of Leeuwarden cannot be described with a few words. It is best to visit this city and see for yourself! We are pleased to welcome you!

Sneek, is the most famous city within the eleven Frisian cities. This degree of popularity is due to its characteristic “waterpoort”, in translation “watergate”. The city is also famous for the Sneekweek which is one of the biggest events on inland waters in Europe. Therefore, Sneek especially attracts water sport tourists. It lies in the middle of the Frisian lake district and is therefore most suitable for all activities related to water. But not only the surroundings of Sneek shows the city’s historical bound to water, but also the ample opportunities of transportation on the water within the city centre.

Besides the extensive offer for water activities Sneek also offers all kind of other recreational facilities, such as many shopping streets, restaurants, bars and cafes.

In addition, the city offers historical and cultural heritage to explore. Visitors can do this by either taking a stroll through the historic city centre or visiting the Frisian Maritime Museum or the Museum of Antiques.

Moreover, located just behind the main train station, you can find the popular Miniature Train Museum which is exciting for all audiences. Leaving from the train station you even have the chance to experience a ride on a traditional steam train going to Stavoren using the longest tourism steam train railroad of the Netherlands.

Do not miss this unique experience!

This Frisian city is a perfect hideaway for all those boaters who want to escape from the busy canals and lakes of Sneek. Ijlst has a very idyllic atmosphere which enables visitors to relax and therefore perfect for a stopover. Especially picturesque is the Eeegracht which is lined with lime trees. Being in this city one should not miss to visit the old lumber mill which is still active and the town hall from the 14th century.

For many, Harlingen is the most beautiful of the Frisian "Elfsteden" (eleven cities). Of course, you should not argue about taste, but the city of ’Ouwe Seunen’ (the nickname of Harlingen) has something the other ten cities don’t have: the unique atmosphere of a real seaport city. Harlingen is a lively, bustling city during the water sports season. But also in the winter, the various ports ensure "life in the brewery".

The first port was already built around 1500. Thanks to the flourishing trade and shipping, the city grew explosively in the second half of the sixteenth century. When the Frisian Admiralty was moved from Dokkum to Harlingen in 1645, the city also became a naval port at that time.

The rich past can be seen in the more than 500 (!) Monumental builings in the city. One of them, the Hannemahuis, houses the municipal museum, where the history of the city comes to life in a fascinating way. You can get different city walks here. Another interesting museum is the Harlinger Aardewerkmuseum, located at the Zoutsloot canal. This picturesque canal is in the winter the scenic backdrop for a Christmas market that has become one of the most original and atmospheric in the Netherlands. Two other annual events that are worth a visit are the so-called ’Lanenkaatsen’ (third week of June) and the Harlinger-Visserijdagen (fishing days) end of August. We would like to refer art lovers to ’Art on the coast’

The contrast between the lively Harlingen and the surrounding area is great. The peace and quiet in the western part of the ’Bouhoeke’, the agricultural area north of the Harlingen - Leeuwarden line is only occasionally disturbed by the sound of agricultural machines. During the first three decades of the twentieth century, a steam train was also regularly heard: the Stiens-Harlingen railway line of the Noord-Friesche Lokaalspoorweg Maatschappij ran through the area. The State Railways had already opened the Harlingen-Leeuwarden line in 1863, the first railway line in Friesland.

The names of all the villages in this region end with -um, which is derived from Germanic "heem", which means ’place of residence’ and is still reported in Frisian in the word "hiem". In this area, which was not protected against the sea until well after the beginning of the Christian era, these residences were necessarily placed on artificial elevations in the salt marsh landscape: so-called terpen. These residential manmade mounds were often erected on existing natural elevations in the landscape, the salt marshes. A famous mound is that of Wijnaldum. Special archaeological finds have been made here in the past. A visit to the archaeological information center is worthwhile.

The construction of dikes began around 1000. One of them is the Slachtedyk, which is more than 42 kilometers long. In 2000, the dike was the route for the Slachtemarathon for the first time, which has since been organized every four years. But you don’t have to wait until the next edition: the dike is freely accessible. And when you set off on your own, you experience the beautiful landscape, the peace, and quiet all the more! And of course, you may also walk a small part of the route ...

The current monumental seadike also has an irresistible attraction for many. When the weather is nice, the view over the Waddensea in front and the land behind is truly magical! And with ’rough’ weather, when the function of the dike is palpable and visible, you can almost be ’blown away’ literally and figuratively. There are so-called ’dyksputten’ here and there on the inside of the dike, which combined forms the Bjirmen nature reserve.

The history of the area is explained in a clear and expressive way on the village site of Sexbierum. But not before the intriguing name of the village has been addressed ... Because of the presence of quite a few monumental farms and stately homes of notables, Sexbierum and the neighboring Pietersbierum exude a certain grandeur.

It will be clear: Harlingen is more than just the place where the boat to and from Vlieland or Terschelling departs and arrives and the surroundings will pleasantly surprise you. Take a few days to explore the monumental, cozy city and the beautiful, relaxing environment. Three unique accommodation options ensure the ’ultimate harbor feeling’. You can if you want, sleep in a harbor crane, a lighthouse or a lifeboat. What else do you want!

The "separation" (in Frisian "Skieding") is the appropriate name for the road that runs from Surhuisterveen to the south. This road forms the provincial border between the provinces of Groningen and Friesland. The landscape on both sides is the result of peat and heathland reclamation. The dense pattern of small roads, the large number of scattered buildings along those roads and the typical wooded banks and alder lanes give the area a small-scale, private character. The plots are generally elongated; only around the heath villages Boelenslaan and Houtigehage is the allotment more block-shaped.

The villages in the area are relatively young and because of their history as peat excavation villages they often have no clearly visible and recognizable core. Drachten, which has since become the second-largest town in Friesland, did not exist as such until well into the seventeenth century. The impetus for growth was formed by the contract that the so-called "Drachtster Compagnons" signed in 1641 to excavate the bog north and east of the current city center.

The fact that this is a border area is evident from the fact that a large proportion of the inhabitants of the, formally Groninger village of Opende are actually Frisian. In addition to the cultural aspect, both provinces also "merge" in landscape terms. This also applies to the border area south of the A7 highway. There are Frieschepalen and De Wilp, among others, villages whose "outskirts" lie in the neighboring province.

The area around the Skieding offers a friendly, characteristic and varied landscape. It is perfect for exploring by bike or on foot. In good weather, Strandheem is a wonderful destination: a recreational lake where you can swim, surf and lie on the beach. And if shopping or attending theatre or concerts is more of your "cup of tea"? Drachten is just next door!

An intriguing name for an intriguing area. Around Pingjum is a beautiful, age-old landscape where the long struggle against the sea is still clearly visible. "Pingjumer Halsband" (Halsband = Necklace) is the name of a system of flood defenses that protected Pingjum against flooding in the old days. The farmland of the area around the village used to be largely enclosed by the Marne, a winding sea arm that reached as far as Bolsward. A large part of the "Necklace" has been preserved or restored and forms a beautiful walking route.

The area is also intriguing for other reasons. Here is the birthplace of the Baptist faith: its founder, Menno Simons, was born in 1496 in Witmarsum. Another famous son of the region is Pier Gerlofs Donia aka Greate Pier, the legendary Frisian freedom fighter born 16 years earlier in Kimswerd.

Apparently the region is just as inspiring as it is intriguing: the density of artists and galleries is strikingly high.

To the east and southeast of Sneek is a beautiful, wide landscape with a few scattered terp (mound) villages and one of the Frisian Eleven cities, IJlst. The area forms the transition from the lake area to the former Middelzee, a sea arm that deeply penetrated Friesland from the north. Here are a number of so-called "hempolders", which were constructed in the twelfth and thirteenth centuries. They were needed because the area after the silting up of the Middelzee could no longer lose its water through natural run-off.

The current, wonderfully winding road from Westhem, via IJlst to Sneek, follows the route of the old Hemdijk. The southern shore of the Middelzee was a little further north and ran from Westhem to the northeast, eastward to Folsgare, westward to Tjalhuizum and northward to Tirns.

You can easily explore this beautiful and interesting area by both car, preferably a convertible when the weather permits it, bicycle or on foot if you feel like it. Or of course from the water. IJlst is connected to the Frisian Lake District via the Wijde Wijmerts and the Geeuw. And the Bolswardervaart runs in a north-westerly direction, which is (just like the Geeuw) part of the Middelseeroute.

The area south of Dokkum is known as the Dokkumer Wâlden (Woodlands). Here is a sandy ridge on which a unique landscape has developed over the centuries. Characteristic are the alder-lanes that form the separation between the plots. The wide-open landscape of the sea clay area north of Dokkum makes way for a semi-closed, so-called coulisses-landscape.

The alternation between open areas, alder-lanes and small pieces of woodlands provides the area with its unique own charm. It is obvious that it is designated as part of the Dutch National Landscape "De Noordelijke Friese Wouden"

The area was inhabited on the higher sand ridge as early as 4000 BC. However, due to rising sea levels, the area changed over the centuries into an inaccessible bog area. From around the year 1100 the area was developed from the northern sea clay area. Across the north-south oriented subdivision, a series of villages emerged on the original sand ridge: Driesum, Wouterswoude, Dantumawoude, Murmerwoude, Akkerwoude, and Rinsumageest. The last three were merged in 1971 into the village of Damwoude. ’Dam’ is constructed of the three initial letters of the original villages.

The Dokkumer Wâlden is a paradise for everyone who loves peace, nature and landscape beauty. Nevertheless, all facilities for a pleasant stay are present. The area also has a lot to offer in terms of cultural history: medieval churches, windmills, the nearby fortified town of Dokkum, the Cihorei Museum De Sûkerei, etc. The Dokkumer Wâlden are ideal for exploring by bike or on foot. Canoe enthusiasts can visit the Valomstervaart, which forms the southern boundary of the area and provides access to the peat area west of the De Dokkumer Wâlden.

The southwestern tip of the Frisian mainland is an intriguing region. By the car, it is an area hard to reach. And the Sneek - Stavoren train also doesn’t carry large crowds of people either. It is therefore a beautiful, tranquil area. The soothing peace of today stands in stark contrast to the turbulent and busy past.

Already in 991 Stavoren was looted by the Normans. Apparently it was already a prosperous, rich city at that time. Thanks to its strategic location on the Zuiderzee, Stavoren had even become the most important city in Friesland in the thirteenth century. When the Dutch count Willem IV wanted to conquer Stavoren in 1345, he ordered a part of his fleet to land north of the town. The rest of the army landed at Laaksum and would advance to Stavoren via Warns. The battle that ensued later became famous as the Battle of Warns, which ended in a miserable defeat for the Dutch and the death of Count Willem. The road from Scharl to Warns, along which the Dutch knights faced their demise, was called ’the ferkearde wei’ (the wrong way) until well into the twentieth century and is still popularly referred to this among the locals. At the monument on the Red Cliff a boulder with the text "Leaver dea as slave" (rather dead than slave), the battle is commemorated every year on the last Saturday of September.

Stavoren experienced periods of great wealth, but also of decline and downturn. The latter is the subject of the beautiful saga of "het Vrouwtje van Stavoren". (the lady of Stavoren) At the old harbor there is a statue of this haughty, rich widow who, as the story goes, has the origins of the Women’s Sands on her conscience: a shallow area off the coast that hindered shipping and would, therefore, be the cause of the decline of the town.

At the beginning of the nineteenth century, Stavoren was little more than a minor fishing village. A new impulse was the rail connection with Sneek (1885) and especially the ferry service at Enkhuizen, which started a year later. In 1888 a collision took place between the two steamboats "Friesland" and "Holland". This time ’victory’ was for Holland: the "Friesland" miserably disappeared into the waves. In 1899, the first of three steam ferries were put into operation onto which train wagons could be driven. In 1916, a peak year for the ferries, no fewer than 340,000 passengers and 43,000 freight cars were transported.

Nowadays Stavoren is a dormant, beautiful IJsselmeer town that comes alive especially in the summer thanks to water sports tourism. But also for non-boat people, the town is more attractive. Taste the unique atmosphere while walking. Come and visit Atelier Basalt, Kunsthuis Stavoren or Galerie De Staverse Jol. Or take a look at Toankamer ’t Ponthûs. And if you still want to get on the water, make a crossing to Enkhuizen with the current tourist ferry service. Also, the neighbouring Molkwerum and Warns used to be prosperous places thanks to trade and shipping. Because of the "islands" on which it was built, Molkwerum was long known as the ’Frisian Maze’ or ’Venice of the North’. Another nickname was "Heksenhol", which refers to the women whose men often stayed at sea for a long time. The village was known for trade in swan-brine meat and had its own representation in Amsterdam. Since 1916, the famous Molkwarder Koeke has been made in the village, a specific Frisian delicacy. Nowadays there is an Antiquity room with a tea-house in the original bakery Warns still has a number of so-called ’big skipper houses’. Nowadays, it is mainly pleasure boaters who have the village as their home port. There are various tourist accommodation options and a number of studios and galleries.

Besides the rich and turbulent history and the current tourist facilities, the area is also, and perhaps especially, worth a visit because of the beautiful landscape, nature and tranquility. The high-lying Red Cliff, the picturesque harbor of Laaksum, the low-lying Sudermarpolder, the former sea dike, the Mokkebank nature reserves and the "Bocht van Molkwar" and the vast IJsselmeer, which the locals still call "the See" for good reason. All that forms the beautiful backdrop in which you can enjoy a wonderful time.

Schiermonnikoog has the widest beach in Europe. At the eastern tip of the island, the beach fans out into an enormous sand flat. Utter silence surrounds you.

Because of its importance as a nature sanctuary, the entire island is a national park. If you love bird life, Schiermonnikoog is a must.

Vlieland is an oasis of tranquillity. The smallest of the four Frisian Islands, it is the farthest from the mainland. To preserve this quietness and the island’s natural flora and fauna, no cars are allowed on Vlieland.

The only village, Oost-Vlieland, offers friendly cafés and hospitable restaurants. A former village, West-Vlieland, disappeared long ago into the waves.

Terschelling, the largest Frisian Island, has something for everyone: endless cycling and hiking through the dunes or going out to enjoy one of the local restaurants, bars or cafés. Each village has its own character.

Terschelling is also known for its cultural festival known as Oerol that is held during the second week of June every year.

Ameland offers plenty of scenic areas covered in woods and heath. A hundred kilometres of cycle paths provide plenty of variation. And terraces in villages such as Nes are nice diversions.

Art lovers should make the crossing to the island in November when objects of modern art can be viewed all over the island during the “month of art”. The short crossing from the mainland makes Ameland perfect for spending a day in the fresh air.

Friesland: undoubtedly the most idiosyncratic province of the Netherlands. And according to many, also the most beautiful. It is obvious that Friesland is visited by hundreds of thousands of tourists every year. Although it can be quite busy in some places in the summer season, Friesland is generally synonymous with space and tranquility. Nowhere in the Netherlands will you find such a wide variety in landscapes as in Friesland. The impressive tidal area of ​​the Wadden Sea, the Wadden Islands with their endless sandy beaches, the beautiful, still largely undiscovered "terpengebied", the unique scenic landscape of the Northern Frisian Forests, the forests in the southeast of the province and in the breathtaking sloping Gaasterland, the beautiful IJsselmeer coast and of course the famous Frisian Lakes.

The beautiful, varied landscape goes side by side with a rich and varied nature. Four out of a total of twenty National Parks are (partly) in Friesland: Schiermonnikoog, the Lauwersmeer area, the Âlde Feanen and the Drents Friese Wold. And the entire wadden region was even recognized by UNESCO as a world heritage site in 2009. In addition to those large areas, Friesland also has numerous small scenic jewels, which are managed by It Fryske Gea or Natuurmonumenten. The rich cultural history is visible and palpable almost everywhere in Friesland: mounds with ancient medieval churches, old dikes, mills, pumping stations, peat excavations, canals, waterways and the renowned Frisian Eleven cities. In addition, Friesland has numerous small-scale and often very charming museums that illuminate the local history in an original way.

But Friesland has more to offer than just past and rich heritage! Museums for contemporary art, galleries, sculpture gardens, etc. Festivals in Friesland? Choose: music, theatre, opera ... Events in Friesland? The Elfstedentocht, the Sneekweek, kûtsjesilen or the PC, the Wimbledon of "kaatsen"... But there are many other events in Friesland, large and small.

Friesland: the most diverse and complete province of the Netherlands. Friesland has something on offer to everyone: young, old, families with children, lovers of tranquility and space, but also those who want a little more action. Friesland is everything: beautiful landscapes, beautiful nature, a rich culture, plenty of activity and a friendly atmosphere. And in Friesland everything is possible: cycling, walking, shopping and good food; boundless sailing, sailing, rollerblading or horse riding; lazing on the beach, kite surfing, yachting and swimming; ice skating, ice sailing, eating ice cream, having a drink on a terrace ...

Welcome to Friesland!

For many visitors, Friesland is synonymous with the water-rich southwest of the province. Friesland owes its fame as a water sports province par excellence to this beautiful area. And that is not surprising: an extensive system of lakes, ponds, and canals, a variety of cozy water sports locations and the IJsselmeer "just around the corner". A paradise for water sports enthusiasts! Often referred to as the "Friese merengebied"

But Southwest Friesland is much more than just water. Even without a boat, canoe or surfboard, the area is very worthwhile. The beautiful, wide lake area is also great for cycling, on foot or by car. Enjoy the silence, nature and the beautiful views.

You will find a completely different atmosphere in Gaasterland: a rolling landscape with a wonderful variety of forests, open areas and transitions between them. Unique for the Netherlands are the cliffs that in some places protrude up to ten meters above the IJsselmeer. In one of them, The Red Cliff, the famous Battle of Warns took place in 1345.

In addition to tranquility and space, excellent water sports, beautiful landscapes, and beautiful nature reserves, Southwest Friesland also has a rich cultural history. You will find no less than six of the Eleven Frisian cities here, each with its own charm: the bustling Sneek, the tranquil IJlst, the unique Sloten, the old Stavoren, the special Hindeloopen, and the quirky Workum.

Friesland is more than just lakes, mounds, dikes and the Eleven cities, it is also an area of ​​peat reclamation, heathlands, forests, and streams. Together they form the unique landscape of Southeast Friesland.

It is here that Friesland slowly changes transforms into Drenthe and Overijssel. In terms of landscape, but also in terms of cultural history and language. South of the river Tsjonger is the " Stellingwerven", which were independent until 1504. A large part of the population speaks Stellingwerfs, a language that is more related to Drents, Gronings and Flat German than to Frisian.

Southeast Friesland houses a number of well-known touristic highlights: Bakkeveen, Appelscha, the Drents Friese Wold, Noordwolde, Oldeberkoop, Beetsterzwaag, and Oranjewoud. There you will find beautiful woodland and heathland areas, stately country houses, extensive cycling and walking paths, galleries, museums and attractions for children. But the less well-known parts of the area are also very worthwhile. Take for example "De Frije Wiken", a beautiful and still largely undiscovered area between the Opsterlandse Compagnonsvaart and De Tsjonger. Just like in De Grote Veenpolder, west of Wolvega, cultural history and nature merge almost unnoticed. The large-scale peat extraction in both areas has also led to a system of waterways, which nowadays form part of the Turfroute, a beautiful recreational boating route through Southeast Friesland, Southwest Drenthe and Northwest Overijssel.

Nowhere is the age-long struggle against the water more "present" in the landscape than in the Northwest of Friesland. The age-old mounds, and the impressive contemporary Wadden dike are the most striking. Less visibly present are the many old and historic dikes that wind their way through the area, among which the famous Slachtedyk.

In the Middle Ages, the northwestern part of Friesland was still an island, Westergo. It was enclosed by the Middelzee and the Marne, two sea arms that came together between Bolsward and Sneek and gradually silted up and poldered. The history of its origins has resulted in a beautiful area with alternating ’old’ and ’new’ land, an unprecedented vastness, picturesque villages and three fascinating cities: Bolsward, one of the two Frisian Hanseatic cities; Franeker, the second city in the Netherlands with a university; and Harlingen, port city and gateway to the Waddensea UNESCO World Heritage.

On the shores of the IJsselmeer lies the only real seaside resort of Fryslân: Makkum, which is often called the ’twelfth city’ of Fryslân for good reason. Makkum is renowned for it’s so-called "Makkumer Aardewerk" (pottery) and nowadays also it’s superyacht shipyard of Feadship.

Therefore, Northwest Friesland has a lot to offer for young and old. You will find a breathtaking landscape, space, tranquility, nature, and rich cultural history; you can cycle, walk, sail, sail, surf, shop, go out, buy a superyacht, and much more.

The northeast of Friesland is the example of what Germans so aptly call a "Geheimtipp". The area is still largely undiscovered, very varied and offers something for everyone. What more do you want!

Nowhere in Friesland will you find an area with so much variation in landscape and nature: the unique, semi-open landscape of the Northern Frisian Forests (designated as National Landscape) with adjacent National Park De Alde Feanen; the vast "terpen" area with its beautiful views; Lauwersmeer National Park; and, just around the corner’ the spectacular Wadden Sea World Heritage Site and the wonderful islands of Schiermonnikoog and Ameland.

Northeast Fryslân is an area where you can really experience peace and quiet. Cycling, walking, sailing or just lazing around. Enjoy the beautiful landscapes and unique nature reserves. Taste the rich cultural history, which is shown in, among other things, the 20 (!) Smaller and larger museums in the area.

But it’s not just peace and quiet. The area also offers plenty of activity for young and old: sailing, (kite) surfing, the largest climbing park in Europe and many fun and spectacular events. And Dokkum, one of the famous Eleven Cities, is a bustling center, especially during the tourist season. In a beautiful historic ambiance, you will find lots of beautiful, nice and surprising shops, cozy terraces and attractive restaurants.

Between Leeuwarden, Drachten, Heerenveen, and Sneek, the four largest towns of the province, lies the beating heart of Friesland. The area is enclosed and intersected by a number of highways, railways and the Princess Margriet Canal. From here you have the whole of Friesland, with all its variety and variation, within reach.

But the area also has more than enough to offer for a shorter or longer stay. Water sports have traditionally played an important role in the area. Grou and Earnewâld were the first real water sports villages in the province and the Snekermeer is perhaps the most known lake in the Netherlands.

Drachten, Heerenveen, and Leeuwarden nowadays also focus on water sports, but have much more to offer. You will find an extensive range of shops, museums, theaters, cinemas, cafés, restaurants, etc. In Leeuwarden, this is also accompanied by a beautiful historic ambiance.

In addition to the crowds off and on the water and the bustling cities, the area also has a completely different face. Outside the large (water sports) centers you will find an oasis of tranquility, picturesque villages, a beautiful wide landscape, and beautiful nature reserves. The 500 hectare nature reserve south of Aldeboarn, De Deelen, is very special. Just like De Alde Feanen National Park (south of Earnewâld), this area was created as a result of large-scale peat extraction in the olden days.

The Wadden area is unique in the world. It is obvious that the largest part has been designated by UNESCO as World Heritage. The landscape was created after the last ice age, around 7000 years ago. In geological terms that is very young. And the landscape is still changing, almost as you look at it.

The Wadden are also unique in terms of living nature. There is no comparable wealth and variation of flora and fauna anywhere else in the world. No fewer than 10,000 different plants and animals live in the area. Permanent residents, but also frequent visitors: 10 to 12 million migratory birds use the area every year in spring and autumn.

. The Wadden islands, that form a natural boundary between Waddensea and Northsea, offer a pleasant mix of nature, tranquility, cultural history. Charming villages, beautiful beaches, forests, dunes, events, entertainment and all kinds of sporting activities. Despite similarities, each and every island unmistakably has its own atmosphere. In fact, the Wadden Sea region cannot really be captured in words. It has to be lived, experienced, and tasted on the spot.

Hindeloopen is a remarkable city and thanks its richness to seafaring. However, the city did not have a harbour. The settlement became a city due to the mercantile marine for especially the traders from Amsterdam. Hindeloopen took part in the Hanze alliance which resulted in a flourishing business with Scandinavia, the Baltic countries and England since the 14th century.

Hindeloopen is surrounded by the old Zuiderzeedijk. Near the small harbour is the rescue shed of the KNMR. When walking further, one can see the irregular buildings and a crisscross of streets, waters and alleys. The commander houses possess sophisticated front walls with mostly two horizontal masonry braid structures in the colours red and yellow. The most beautiful commandant house can be found on the corner of the Neighbors and the small canal of the Nieuwe Weg. Houses built in the same style are along the Nieuwstad. For instance, on the corner of the Nieuwstad and the Meenscharsteeg. A building named Irene was built in 1714 and has been rebuilt in 1930. At the Meenscharswiken are still a few ‘likhuzen’, which are small summer houses where families lived in times when captains and skippers were at sea. Another interesting aspect of Hindeloopen is the interior painting art. For instance, a house on the Nieuwe Weide 14 shows wall paintings of among other things the folkloric costumes of Hindeloopen. Hindeloopen is famous for its traditions. The folkloric costumes is still worn by special happenings.The inhabitants have their own language with even their own vocabulary. Regarding this, the street name signs are bilingual. The culture of Hindeloopen is exposed in the Museum Hidde Nijland in the former city hall that was built in 1682. Guests visiting the museum can admire the remained old carve and painting art based on Renaissance decoration patterns. The reformed church is established on the western edge of the city and is rebuilt in 1632 into a bigger building.The biggest house of Hindeloopen is the former city hall standing on the corner of two canals along the Nieuwe Weide. This eminent building was built in the style of Lodewijk XVI in the late 18th century. The post-war city expansion took place in the south of Hindeloopen. Nowadays, a new recreation harbour in the north of Hindeloopen is established.

This unique city accommodates different shops, terraces and two museums. One of them is the First Frisian Ice-skating museum which is worth visiting. One can discover the many treasures of Hindeloopen and surroundings by foot, bike or car. Nature, marvelous landscapes and peace, Hindeloopen has it all!

Harlingen is de enige echte zeehavenstad van Friesland. Toen de Zuiderzee  grotendeels afgesloten werd met de afsluitdijk en veranderde in het IJsselmeer hadden de "concurrerende" zeehavensteden zoals Makkum, Workum, Hindeloopen en Stavoren het nakijken. Harlingen heeft zich daarna destemeer ontwikkeld als zeehaven. Het is de vertrekplaats van de boot naar Terschelling en Vlieland. Hierdoor is het sowieso in Harlingen het hele jaar rond druk met vakantiegangers. Veel daarvan zijn op doorreis naar de eilanden maar ze zouden net zo goed iets langer aan de vaste wal in Harlingen kunnen blijven. Wat te denken van de fantastische monumentale binnenstad met historische wandelroutes. De nieuwe en de oude haven. De tientallen historische schepen van de "bruine vloot". De ambachtelijke bedrijven zoals Havenbrouwerij het Brouwdok. De evenementen zoals de Kerstmarkt in de Zoutsloot of de Tallships-Races-Harlingen. Kortom, plan je een reisje naar Terschelling of Vlieland, blijf dan ook gerust even hangen in Harlingen. Je krijgt er geen spijt van. Hieronder nog veel meer informatie over Harlingen. De stad Harlingen heeft groei en bloei aan de zee te danken. Het was aanvankelijk een buurschap van vissers en schippers die bij het kerkdorp Almenum hoorde. In 1234 zou Harlingen stadsprivileges hebben gekregen. Handel op Engeland, Hamburg, Scandinavië en andere Oostzeelanden bracht voorspoed. In 1500 werd een eerste haven gegraven. In de tweede helft van de 16de eeuw groeide de stad explosief: zij verviervoudigde in oppervlak, er kwam een vesting omheen en werd voorzien van een tweede ruime binnenhaven. De rijkdom drukte de stad uit in fraaie stadspoorten in renaissancestijl en een stadhuis. De poorten zijn in de 19de eeuw gesloopt. Er kwam een reeks eveneens indrukwekkende ijzeren bruggen voor in de plaats. Aan de Voorstraat staat de 16de-eeuwse raadhuistoren die vaak is vernieuwd. Hij draagt de patroonheilige van de stad, Sint-Michaël. De aartsengel staat ook in de voorgevel van het stadhuis aan de Noorderhaven dat in 1730 door stadsbouwmeester Hendrik Norel in barokstijl is verbouwd. Aan de zuidzijde van de Noorderhaven staat een aantal pakhuizen, zoals het in oorsprong 17de-eeuwse pakhuis Java, met een fraaie tuitgevel uit de 17de eeuw, en een huis met een trapgevel uit 1694. Het pronkje is het pakhuis bij de Roepersteeg met een trapgevel en gevelstenen met Venus, Ceres, Bacchus en Aeolus. Aan het einde van de Noorderhaven ligt de Grote Sluis die oorspronkelijk uit 1524 dateert, maar daarna verschillende malen is vernieuwd. Op de landhoofden vier schildhoudende leeuwen met stadswapen geplaatst. Aan de noordzijde van de Noorderhaven staan veel voorname woonhuizen en indrukwekkende pakhuizen. Een pand heeft een verrassing op het dak, want de dakkapel wordt geflankeerd door Neptunus en Mercurius. Verder staat er een pand met een bekroning met een gevelbreed fronton waarop voorstellingen van handel en scheepvaart. Ten noorden van de Noorderhaven ligt de kleine Zoutsloot als waterader van de regelmatige stadsuitbreiding uit het einde van de 16de eeuw. De schilderachtige grachtenhuizen uit de 17de en vooral 18de eeuw zijn systematisch gerestaureerd, ook de bescheidener exemplaren. Aan de oostelijke binnenstadsrand ligt de Engelse Tuin, het stadspark dat vanaf 1843 werd aangelegd op de deels afgegraven vestingwallen, want die waren als werkgelegenheidsproject ontmanteld. Het Franekereind bezit op de kaden een keur aan gevarieerde monumentale panden, onder meer het Heerenlogement en het hoekpand aan de William Boothstraat met een 18de-eeuwse ingangspartij, de fraaiste van Harlingen. De oudste toren van Harlingen, die van de Grote Kerk of de Dom van Almenum dateert al uit het einde van de 12de eeuw. Het is de tufstenen toren van het oude dorp Almenum. De kerk werd in de 18de eeuw op initiatief van het stadsbestuur afgebroken. Er kwam in 1772- "75 een nieuwe kerk achter de toren, een zeer hoge kruiskerk. Het eenvoudige gebouw is gemetseld van gele steentjes, ongetwijfeld uit een Harlinger steenbakkerij. Inwendig is in een groots versieringsschema in Lodewijk XVIstijl de excellente kansel- en orgelpartij van A.A. Hinsch met snijwerk van J.G. Hempel het hoogtepunt. Voorbij de oude (gedempte) waterlopen Lanen en Schritsen strekt zich de in 1597 gegraven Zuiderhaven uit. Aan de zuidzijde lagen ooit de werven van de Friese admiraliteit. De noordzijde wordt gedomineerd door de Sint-Michaëlskerk, een grote neogotische kruisbasiliek (1881) met een hoge toren die het silhouet van de stad samen met die van de Grote Kerk in sterke mate bepaalt. Aan de Grote Bredeplaats prijkt een van de mooiste pakhuizen: ‘De Blauwe Hand’. Aan de Voorstraat staat een verscheidenheid aan monumentale panden, onder meer dat van museum het Hannemahuis waarin de geschiedenis van de stad wordt gepresenteerd. Harlingen heeft lang gevangen gezeten binnen de stadsgrachten, maar in de 20ste eeuw zijn er stadsuitbreidingen gekomen. Eerst in het oosten (begin van de eeuw) en noordoosten (vanaf jaren twintig) en later ook in het zuiden (meteen na de oorlog), spoedig gevolgd met uitgestrekte wijken aan de andere zijde van de autoweg N31. Aan de zeezijde kwamen achtereenvolgens Voorhaven, Nieuwe Willemshaven, Visserijhaven en Industriehaven tot stand. Recent kon een tweede, grote industriehaven in de Riedpolder worden gegraven.

Franeker, the star of the 'Elfsteden'. We welcome you to the city in which the second university of the Netherlands was built in 1585. Even though the university is closed nowadays, it certainly left its marks throughout the city. There are still numerous impressive buildings, which can be found close to the Hortus Botanicus just behind the Academiestraat. Furthermore, the oldest student pub of the country is located in Franeker. Still, most of the old monuments in the city derive from the time prior to the university, when Franeker was the main trade centre in Friesland.

Nowadays, Franeker is a lively city, which offers numerous shops, bars and restaurants. Furthermore, tourists have the possibility to visit the museum or the theatre. However, the most important tourist attraction is the famous planetarium of Eise Eisenga. But still, Franeker has even more to offer!The city’s secrets can best be explored by taking a guided tour or you can organize your own discovery tour. You can stroll along the canals, enjoy the silence of the Martentuin or experience the magic of the “Sjûkelân”, the Wimbledon of the “Kaatssport”.

The beautiful surroundings can best be discovered by bike or hiking. The Frisian islands Vlieland, Terschelling and Ameland are nearby and are easily worth a daytrip.