Appelscha, Sanatoriumweg 1: röntgengebouw In de Staatsboswachterij van Appelscha verkreeg de 'Stichting Volkssanatorium' in 1922 een terrein van circa 70 hectare. Op het terrein verrees een nieuw en modern sanatorium ter bestrijding van toenmalige volksziekte nummer één: tuberculose. In 1925 werd het complex uitgebreid met een röntgenlaboratorium, ontworpen door architect M.O. Meek uit Donkerbroek. Door de toepassing van het röntgentoestel als hulpmiddel in de diagnostiek en door het chirurgisch ingrijpen konden ook ernstig zieke patiënten worden genezen. Het röntgengebouw is dank zij de situering in het verlengde van de toegangsweg tot het complex en de opvallende vormgeving een duidelijk markeringspunt. Het gebouw kreeg een torentje met een uurwerk en een echte luidklok, opdat de geïsoleerde bewoners van het sanatorium eens een echte torenklok konden horen slaan. Op de torenspits staat een windwijzer in de vorm van een bliksemschicht, een verwijzing naar de röntgenstraling.

Appelscha, Bruggelaan 62: gelede boerderij Boerderijen van het type 'gelede bouw' zijn zeldzaam in de provincie. Deze in 1914 gebouwde modelboerderij is een vroeg voorbeeld. Ontwerper was architect O.M. Meek uit Donkerbroek, aannemer G. Hoekstra uit Appelscha. De plattegrond bestaat uit een L-vormig dwarsgeplaatst woonhuis, in de lengte daarachter de stal en haaks daarop een schuur. Het voorhuis is gebouwd in een stijl die verwant is aan de Art Nouveau.

Aldtsjerk, Marwei: verenigingsgebouw 'De Vereniging de IJsclub Oudkerk' gaf in 1925 opdracht aan H.H. van der Meulen uit Aldtsjerk een verenigingslokaal te bouwen. De bakstenen ijstent ligt in het Aldtsjerkstermar en is alleen per boot of op de schaats bereikbaar.

Aldeboarn, Warniahúzen 4: slak-boerderij Nieuw in de boerderijbouw van de jaren dertig was het type `slak`. Deze boerderij, gebouwd in 1938, is er een voorbeeld van. Naast het hoofdgebouw bevindt zich een grote bijschuur. Het complex is gebouwd in de trant van de interbellum-architectuur.

Akkrum, Bij Ljouwerterdyk 26: mausoleum In de wandeltuin van Coopersburg stichtte de oprichter van het Tehuis voor Ouden van Dagen, Folkert Harmensz. Kuiper alias Frank Cooper, een mausoleum voor zijn vrouw Antoinetta Geraldina de Graaff (overleden 1878) en zichzelf (overleden 1904). In de medaillons boven de toegangsdeur zijn portretten van beiden afgebeeld. Twee vrouwen treuren bij de toegang; op de hoekpenanten staan putti en het dak wordt bekroond door een gedrapeerde urn. Het ontwerp en het beeldhouwwerk van dit bijzondere mausoleum uit 1906 in Sezessionstijl is van Johann Hinrich Schröder, Duitser van komaf en tijdelijk woonachtig in Leeuwarden, maar later gevestigd in Amsterdam.

Akkrum, Ljouwerterdyk 26: Coopersburg Folkert Flarmensz. Kuipers emigreerde naar de Verenigde Staten waar hij zich onder de naam Frank Cooper liet naturaliseren tot Amerikaan. De succesvolle zakenman stichtte vervolgens in Akkrum een tehuis voor ouden van dagen en zieken. Het gebouw met 22 kamerwoninkjes, elk met een eigen voordeur, een serre en een topgevel, werd door de gemeentearchitect F. Hoekstra ontworpen en in 1900 aanbesteed aan W.D. Booijenga uit Metslawier. Op 8 mei 1901 vond de opening plaats. In het hogere middendeel met de entree is de regentenkamer ingericht. In de torenachtige verhoging op het middendeel staat een groot bassin waarin het water werd opgeslagen voor de fontein in de vijver voor het huis. De lommerrijke wandeltuin werd aangelegd door G.W.Westra uit Hardegarijp.

Achlum, bij Ludingaweg 1: torentransformator Vanuit de onderstations ging de hoogspanningsstroom naar transformatorstations, waar de electriciteit werd teruggebracht naar laagspanning. De hoogspanningsstroom kwam via bovengrondse kabels binnen. Dientengevolge waren de transformatorstations aanvankelijk torenachtige bouwsels. Deze, de enige nog bestaande torentransformator in Friesland, dateert uit 1918. Het ontwerp kwam van de eigen tekenkamer van het Provinciaal Electriciteits Bedrijf.

Leeuwarden, Sacramentsstraat 19: Grote Synagoge In de Leeuwarder binnenstad, waar vele joden woonden zoals nog aan de Hebreeuwse teksten op sommige huizen te zien is, stond ook de synagoge of sjoel. In aanleg dateert het gebouw uit 1805, maar het werd in 1865 belangrijk uitgebreid naar ontwerp van architect H.R. Stoett en verkreeg toen zijn huidige uiterlijk in rondbogenstijl. Het voorplein wordt door een spijlenhek van de straat gescheiden. De synagoge-inventaris werd in 1964 overgedragen aan de sjoel te Kvar-Batja, een jeugddorp en orthodoxe landbouw- en ambachtsschool in de gemeente Raänana, in Israël. De synagoge is thans in gebruik als danszaal.

Leeuwarden, Transvaalstraat 75: Protestants Christelijke School In 1930 werd de protestants-christelijke Maria Louiseschool voor het basisonderwijs gebouwd in de stijl van de Amsterdamse School, naar het ontwerp van architect L. Reinalda. Het gebouw is een zuiver voorbeeld van deze stijl die in Friesland meestal later en in een minder zuivere vorm werd toegepast dan bijvoorbeeld in het westen van het land.

Leeuwarden, Nieuweburen 137: pakhuis Het volledig betonnen pakhuis aan Nieuweburen, in de volksmond 'de wolkenkrabber' genoemd, werd in 1910-1911 gebouwd naar ontwerp van architect H. Feddema. Het is een van de vroegste betonnen bouwwerken van Friesland en bezit uit het oogpunt van de bouwtechniek een bijzonder belang. In de vijf verdiepingen van het ondiepe pakhuis zijn telkens drie vensters aangebracht, die ingeklemd lijken tussen twee banden in hoogreliëf. Verder zijn alleen de hoeken op het dak van het gebouw geaccentueerd door 'opzetstukken'.

Leeuwarden, Oosterkade/Oostergrachtswal: Oosterbrug De brug over de stadsgracht werd in 1924-1925 gebouwd en was daarmee de eerste electrische basculebrug in de stad. De landhoofden en het bedieningshuis zijn uitgevoerd in grof kiezelbeton. De versiering van de landhoofden in pseudo-potdekseling benadrukt de horizontaliteit van de brug. Die horizontaliteit wordt alleen onderbroken door de uit het water oprijzende ribben, die de hoeken vormen van het zeshoekige bedieningsgebouw onder tentdak. De lantaarns die vroeger op de kolommen van de sluitbomen stonden. zijn inmiddels verwijderd.

Leeuwarden, Arendstuin 35: manege Ten behoeve van de in Leeuwarden gelegerde eskadrons cavallerie werd door de gemeente in 1856 een manege gebouwd naar ontwerp van de stadsarchitect Thomas A. Romein. De enorme overspanning van de hal met bovenlicht werd geheel met ijzeren Polonceau-spanten gerealiseerd en is de vroegst bewaarde toepassing van deze constructie in Nederland. De houten lambrizering van de binnenbak is nog gedeeltelijk aanwezig.

Zuiderbolwerk/tegenover Diepswal 37: sigarenfabriek Aan het Zuiderbolwerk in Dokkum werd in 1860 de sigarenfabriek 'Bouma' gebouwd. Het fabrieksgebouw is opgetrokken in Friese gele baksteen. Met zijn vele rondboogvensters heeft het gebouw veel weg van een traditioneel pakhuis. Het pand is sinds lang buiten bedrijf en wordt nu als woonhuis gebruikt.