Alles over Easterlittens
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Easterlittens

Easterlittens

Het terpdorp Easterlittens ligt in de Greidhoeke ten zuidwesten van Leeuwarden. Het is gelegen aan het kruispunt van de Boalserter- en Frentsjerterfeart. Vroeger was het een drukke handelsplaats waar veel per schip werd vervoerd en afgeleverd.
Easterlittens is een van de negen ‘villages of tradition’ in Nederland, een Europees netwerk van plattelandsdorpen.

Nieuwbouwwijk It Krúswetter is in 1997 gebouwd op het terrein van de voormalige zuivelfabriek. De overgebleven schoorsteen bepaalt samen met de kerk het silhouet van Easterlittens en is in de wijde omtrek herkenbaar.
Aan de overkant van de Frentsjerterfeart ligt camping It Krúswetter met een passantenhaven. In 2011 kreeg deze camping van Omrop Fryslân het predikaat ‘beste camping van Fryslân’. ‘s Zomers is het hier gezellig druk met kanovaarders, bootjesmensen, campinggasten en lokale bewoners.

Aan het centrale dorpsplein kunt u genieten van eten en drinken en overnachten in “Herbergh Het Wapen van Friesland”. In de zomer wordt het plein gebruikt voor straatkaatsen.
Aan het plein staat de beeldbepalende twaalfde eeuwse St. Margryt kerk. Deze kerk heeft een unieke aangebouwde sacristie. De bouwgeschiedenis van de kerk is prachtig af te lezen aan de verschillende steensoorten en bouwstijlen.

Fietsers en wandelaars kunnen genieten van het weidse landschap van de Greidhoeke. Er lopen onder meer mooie fietspaden langs de Boalserter- en Frentsjerter Feart.
Ook voor de (kleine) watersport is Easterlittens, dat ligt aan de Middelseeroute, een aantrekkelijke bestemming. Kanovaarders kunnen een mooie tocht maken langs de dorpen Weidum, Bears, Jorwert, Baard en Easterlittens. Langs de route zijn verschillende kanosteigers aangelegd, inclusief picknickplaats en informatieborden.
Natuurliefhebbers kunnen de op loopafstand gelegen vogelkijkhut van natuurgebied Skrins bezoeken. Vroeger liep hier een geul van de Middelzee, waardoor er unieke zoutminnende planten groeien. Grote aantallen weidevogels gebruiken de plas om te fourageren.

© Doarpswurk

Historie van Easterlittens

Het terpdorp Easterlittens heeft zijn tegenhanger Westerlittens, een boerenbuurschap ten westen van Wommels. Easterlittens ligt bij een kruising van waterwegen, de vroeger belangrijke Bolswardervaart en Franekervaart. Bij de kruising van waterwegen is in 1888 een zuivelfabriek gesticht. De fabriek sloot omstreeks 1990 en is in 1997 gesloopt. De hoge schoorsteenpijp is met het stookhuis als monumentale herinnering bewaard gebleven. Binnen het dorp bepaalt de deels afgegraven hoge terp met flinke kerk en hoge toren het beeld. Het kerkhof wordt door linden omzoomd. Ten zuiden van de kerk ligt een door bebouwing omringd plein. Hier wordt ’s zomers het straatkaatsen beoefend. In de bebouwing is café Het Wapen van Friesland het markante hoogtepunt. Binnen pronkt de gelagkamer met wandschilderingen uit 1945 door kermisattractieschilder Hendrik Giesing.

Tussen plein en kerk en de oostelijke oever van de Franekervaart bestaat een wirwar aan steegjes met oude en minder oude huizen, huisjes en een hoog kaaspakhuis. Aan de vaart afwisselend een kade, overtuinen en particuliere tuintjes aan het water, waardoor een schilderachtig kruip door sluip door is ontstaan. Ten westen van de brug over de Franekervaart staan nog enkele rentenierswoningen en verderop liggen buurschappen met monumentale boerderijen: Wieuwens of Sprong en Skrins.

De Margareta-kerk is oorspronkelijk in de 12de eeuw gebouwd van tufsteen. De zuidgevel van de kerk bestaat uit gele kloostermoppen, maar ook velden tufsteen zijn bewaard gebleven. Er zijn grote spitsboogvensters en bouwsporen uit allerlei perioden. Het koor is halfrond gesloten. De noordgevel is levendig door veel bouwsporen: kleine romaanse vensters, een dichtgezette ingang met geprofileerde dagkanten. In de 15de eeuw is een sacristie tegen de kerk gebouwd. De forse toren is 19de-eeuws; de eerste steen is blijkens een gedenksteen in 1854 gelegd en hij is in 1902 hersteld. Hij bestaat uit drie geledingen en een achtzijdige, ingesnoerde spits. Op het kerkdak staat een spitse ruiter met angelusklokje. Het interieur onder het spitsbogige tongewelf dateert voornamelijk uit het midden van de 18de eeuw.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland