Alles over Hantumhuizen
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Hantumhuizen

Hantumhuizen

Hantumhuizen bestaat uit een dorpskom, de buurtschap Hantumerhoeke en verspreid liggende solitaire woningen en (woon)boerderijen. In totaal heeft Hantumhuizen ca. 225 inwoners.

In de kom bevindt zich de Sint Annakerk (een voormalige Rooms Katholieke kerk, genoemd naar Sint Anna, de moeder van de Heilige maagd Maria). Tijdens de Reformatie is deze kerk overgegaan naar de Hervormde gemeente. Op 14 december 2007 is deze kerk overgedragen aan de “Stichting Alde Fryske Tjerken”. De kerk kan worden bezichtigd, er wordt alleen een vrijwillige gift gevraagd. Maandelijks wordt er een Friestalige kerkdienst gehouden.

Een andere voorziening in de kom betreft dorpshuis ’t Tiksel, van waaruit zicht het verenigingsleven afspeelt zoals een coutrylineclub, een tekenclub en een schietclub. In de kom bevindt zich daarnaast nog de Bernejister, een speelplaats met een sportveldje dat speciaal is aangelegd voor Typeljen. Typeljen is een oude volkssport met een slaghout (de tip) en een typelstok (een slaghout). De tip moet met de typelstok uit een kuiltje, op de neus van de klomp of op een andere wijze in het veld worden geslagen waar een veldploeg de tip probeert te vangen. In de zomerse avonduren werd deze sport door boeren, landarbeiders (gardenieren) en buitenlui gespeeld. In de meeste dorpen is deze sport uitgestorven, maar in Hantumhuizen wordt deze sport nog iedere zomer beoefend.

Tenslotte staat in de dorpskom een Kunstwerk bestaande uit een opengeslagen boek met daarin de woorden (in de Friese taal) die de dichter Anders Minnes Wybenga (1881 - 1948) voor Hantumhuizen heeft opgeschreven.

Omdat Hantumhuizen een relatief klein dorp is heeft men in het verleden de grotere voorzieningen, waar meer draagvlak voor nodig was, op een centraal punt bij elkaar gebracht. Op deze wijze zijn deze voorzieningen bereikbaar voor Hantumhuisters, maar ook voor inwoners van Hantumeruitburen, Hantum en Hiaure. Zo is op 19 april 1891 op de Hantumerhoeke een gereformeerde kerk in gebruik genomen. Protestant geworden gereformeerden sloten vanwege afnemend kerkbezoek op zondag 21 oktober 2007 deze kerk, een traditionele zaalkerk met toren voorzien van een ingesnoerde spits. Daarnaast staat in Hantumhuizen aan de Hantumerhoeke de vrij moderne basisschool de Fjouwerhoeke. Deze naam verwijst naar de vier dorpen waar de schoolkinderen vandaan komen.

De belangrijkste jaarlijks terugkerende evenementen van Hantumhuizen bestaan uit: de Koninginnemarkt, de Ringrijderij (in juni) en de Herderstocht (met kerst).


Tekst: Dorpsbelang Hantumhuizen

© Dorpsbelang Hantumhuizen

Historie van Hantumhuizen

Hantumhuizen is een vanuit Hantum ontwikkelde, vrij jonge terpnederzetting die pas in de volle Middeleeuwen gesticht is. De terp is nauwelijks merkbaar omdat deze in 1891 grotendeels is afgegraven en nu ruimte biedt aan een rechthoekig patroon van straten en paden. Er heeft een aantal adellijke woonhuizen in de omgeving gestaan die alle weer zijn verdwenen. Na de oorlog is enige nieuwe bebouwing aan de noordzijde van het dorp gekomen: zelfs enige volkshuisvesting aan de Kamphuisstrjitte. Ten oosten van het dorp staat nu op het omgrachte terrein van Poptastate een monumentale, laat-18de-eeuwse kop-hals-rompboerderij. Tussen kop en hals is een oude stinsmuur gehandhaafd.

De gereformeerde kerk staat aan de Hantumerhoek, een buurtje dat tussen dit dorp Hantum en Hantumeruitburen is gegroeid (zie aldaar). Kerk en toren lijken buiten het dorpsweefsel te staan, ten oosten van de doorgaande weg. De forse, ongelede kerktoren is het oudst. Hij zal rond 1200 zijn verrezen. De toren heeft een overwelfde begane grond en hij draagt een luidklok uit 1616. In de eerste helft van de 13de eeuw is de eenbeukige, aan Sint-Anna gewijde kerk gebouwd. Zij is een van de fraaiste exemplaren in romanogotische stijl van Friesland. Dat is vooral te genieten door de robuuste kraalprofielen die zowel de lisenen, de muurdammen, begeleiden als ook de dagkanten van de rondboogvensters omvatten. Ook de nissen kennen deze omranding en ze zijn bovendien met metselmozaïek gevuld. Omstreeks 1335 zijn de oorspronkelijke gewelven vervangen door twee koepelgewelven met licht spitsbogige schei- en gordelbogen die op pijlers en inwendige muurdammen rusten. Geschilderde gewelfribben en cirkels van siermetselwerk verlenen tezamen aan het interieur een bijzondere sfeer. Een fraaie rococo preekstoel, een klein maar fijn zandstenen epitaaf voor Pybo van Eminga en vrouw in vroege renaissance-vormen, zijn fraaie elementen. De koorpartij is in de 18de eeuw toegevoegd en deze is tijdens de restauratie in 1942 in romano-gotische stijl aangepast, alsof deze er altijd heeft gezeten. Toen zijn meer details in deze zin ‘verbeterd’ waardoor historisch geen volstrekt eerlijk beeld meer wordt gegeven.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland