Alles over Hichtum
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Hichtum

Hichtum

Een wandeling door het dorpje Hichtum, net boven Bolsward, neemt bezoekers mee naar de tijd dat het dorp bewoond werd door rijke Friese grietmannen. Hichtum kent een hele lijst van schatrijke families die woonden op Wibranda State.

Geschiedenis
Hichtum heeft maar één straat: de Schwartzenbergweg. Deze straat is vernoemd naar de familie Schwartzenberg, die eind 18de eeuw op Wibranda State woonde. Het verhaal gaat dat de stins ruim 25 kamers telde en befaamd was vanwege de grote tuin met maar liefst honderdveertig fruitbomen. Rond 1840 werd Wibranda State afgebroken. Op dezelfde plek kwam een grote boerderij met dezelfde naam.
Het dorp ligt gunstig aan de Harlingervaart. Op een steenworp afstand van de binnenstad van Bolsward. Een ideale plek om te wonen, zo ontdekten vele adellijke geslachten. Ook de omgeving was aanlokkelijk. Fraaie vergezichten over de omringende landerijen en het water. Niet voor niets benoemde de Tegenwoordige Staat van Friesland Hichtum in 1788 tot "een der grootste en schoonste Buitenplaatsen in deeze Provincie".

Bezienswaardigheden
De Hervormde Kerk vormt al jaren het middelpunt van het dorp. In dit gebedshuis zijn verscheidene wapens en grafschriften te vinden, met daarop de namen van generaties adellijke geslachten. Zo staat er een grafmonument van Hessel van Huyghis en zijn vrouw Frouck van Wyckel. Ook van de machtige familie Thoe Schwartzenberg en Hohelansberg zijn grafsporen in de kerk terug te vinden.

Wonen en leven
De inwoners van Hichtum treffen elkaar vooral in dorpshuis Us Gerak. De inwoners hebben ook veel contact met de buren van Burgwerd. Zo vullen beide dorpen samen de dorpskrant op `e Hichte. Veel Hichtumers zijn lid van de sportclubs in het buurdorp. Voor de dagelijkse boodschappen gaat men naar Bolsward.

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Hichtum

Het terpdorpje Hichtum komt in 1270 voor het eerst als Hectum in de bronnen voor. Het is het eerste dorp ten noorden van Bolsward aan de Harlingervaart en wordt aan dat water ingeleid door een aardig waterbuurtje. Het dorpsgebied is nooit groot geweest. Het buurtje Sieswerd of Syswert hoort er vanouds bij; het ligt nu aan de andere kant van de provinciale Westergoawei.

Hichtum heeft maar één straat: de Schwartzenbergweg. Ten noorden van de kerk staat enige bebouwing die een dorpskom vormt. Tegenover de kerk is in de late 19de eeuw een buurtje gebouwd. Ten zuiden van Hichtum stond Wibrandastate, dat uit twee flinke gebouwen en een poortgebouw bestond, waarop generaties lang voor Wûnseradiel belangrijke adellijke geslachten hebben geresideerd: Wibranda, Aysma, Van Huyghis, Aytta en Schwartzenberg en Hohelansberg. Wibrandastate bevatte 25 kamers en stond bekend om haar tuinen met 140 vruchtbomen. Dat die wel eens moesten worden uitgedund bewijst een houtverkoop in de 18de eeuw. In 1833 worden 330 bomen verkocht en vier jaar later alle resterende bomen. Spoedig daarna is de state afgebroken. Hier is toen een kophals- rompboerderij voor in de plaats gekomen, die er nog steeds staat. Hoewel zo’n vervanging heel gebruikelijk is, is hier iets bijzonders aan de hand: om het huidige Wibrandastate liggen opnieuw een royaal en fraai beplant erf en een boomgaard. In de Gouden Eeuw werd de state bewoond door Hessel van Huyghis en Frouck van Wyckel voor wie in de kerk een pronkerig grafmonument is opgericht dat thans merkwaardig met de preekstoel is verweven. Ook van de machtige familie Thoe Schwartzenberg en Hohelansberg zijn grafsporen in de kerk te vinden.

De omstreeks 1200 van gele kloostermoppen gebouwde kerk staat op een met een schelpenpad met essen en iepen omzoomd kerkhof. In de noordmuur zijn sporen te zien van kleine romaanse vensters, in de zuidmuur enkele sporen van flauw spitsbogige romaanse vensters en een rondbogige hagioscoop. De toren is eveneens van gele moppen opgetrokken.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © Hendrik van Kampen