Alles over Jirnsum
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Jirnsum

Jirnsum

Méér dan water alleen!
Jirnsum heeft een authentieke en idyllische uitstraling. U zult verbaasd zijn als u ontdekt wat een rust dit dorp brengt. Een heerlijk rustpunt tijdens uw vaartocht!

Schuilkerk
Een bezoek aan Jirnsum is zeer de moeite waard. Want dit dorpje is meer dan water alleen! Bezoek de Doopsgezinde kerk. Deze kerk is een voormalige schuilkerk uit 1684. Jirnsum is een heel oud dorp, het is al in de 7e of 8e eeuw ontstaan. Dit is af te leiden van de plaatsnaam. Plaatsen waarvan de naam eindigt op –sum zijn in deze eeuwen ontstaan.

Tips
• Op grote afstand herkenbaar is de grootste FM-zender in Nederland.
• De Nederlandse Hervormde kerk die in 1878 is gebouwd. In de kerk staat een van Dam-orgel uit 1868.

© Beleef Friesland

Historie van Jirnsum

Jirnsum is oorspronkelijk een vroeg middeleeuws, agrarisch terpdorp, maar die karakteristiek heeft het helemaal verloren. Het vertoont zich nu als wegdorp. Het dorp is aan de wandel gegaan.

Aan het einde van de 18de eeuw, toen de kerk nog op de terp stond en bebouwing van de kerkeburen bezat, werd Jirnsum aldus beschreven: ‘Hier is een neerige buurt, door welke de meergemelde rydweg naar de Schouw loopt; en in het Oosten naby deeze buurt heeft men het algemeene vaarwater der Groote schepen, die van Leeuwarden, door de Lemmer of Stavoren, naar andere Provincien willen.’ Het dorp ligt ten westen van de Boarn en bezat daardoor rechtstreekse verbindingen naar alle richtingen. Het dorp strekte zich langs de oever van de Boarn en de doorgaande rijweg uit met bebouwing aan weerszijden. Deze bebouwing ging zich na de verbetering tot rijksstraatweg in 1826/’28 verdichten en verder uitstrekken. Daartussen staan opvallend veel fraaie burgerhuizen uit de decennia rond 1900, waarvan de welstand van de Jirnsumers is af te lezen.

Nabij dit bebouwingslint kwamen ongeveer in het midden de bedehuizen van de niet geringe rooms-katholieke gemeenschap en de doopsgezinden. Die van de doopsgezinden staat er nog, ver achteruit gerooid, een eenvoudige zaalkerk met een aardige neoclassicistische toegangspartij. De r.k. Sint-Michaelskerk uit 1709 was uiterst eenvoudig en deze is in 1864 vervangen door een neogotische kerk die aan het noordeinde van het dorp verrees en in 1966 is vervangen door de huidige kerk. De betekenis van de Kerkebuurt nam sterk af. De op de terp staande middeleeuwse kerk, gewijd aan de Heilige Marcus, had een zadeldaktoren en is aan het einde van de 19de eeuw wegens bouwvalligheid gesloopt. De nieuwe kerk is merkwaardig genoeg niet weer op de terp gebouwd, maar kwam helemaal aan het zuidelijke einde van de streek van de Rijksweg terecht. Het kerkhof bleef zonder kerk achter en ook de straatnaam Kerkebuurt herinnert nog aan de oude situatie.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland