Alles over Longerhouw
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Longerhouw

Longerhouw

Longerhouw is een oud terpdorp. Het telt een kleine zestig inwoners en ligt enigszins geïsoleerd. De oude waterwegen die het dorp vroeger met de buitenwereld verbonden, bestaan nog steeds. Zoals de opvaart naar de Makkumervaart. Tegenwoordig staat het dorp met een viaduct over de A7 in verbinding met Schettens, waarmee het een bloeiend verenigingsleven en een kerkelijke gemeente deelt.

Geschiedenis
In de geschiedenis van Longerhouw staat de landbouw centraal. De sporen daarvan zijn nog in het dorp te vinden. Bijvoorbeeld in het grote aantal flinke boerderijen aan de dorpsstraat. Centraal in het dorp (en in de geschiedenis daarvan) staat de kerk uit 1100. De toren is uit de late middeleeuwen.
In het midden van de 19de eeuw vormde Longerhouw het centrum van de Friese reveilbeweging. Aanhangers van deze christelijke stroming stonden voor een orthodoxe visie. Ze waren echter niet alleen recht in de leer, maar ook in hun daden. Ze levenden een zeer ingetogen leven. Bidden nam hierin een belangrijke plaats in. Kermisbezoek en drank waren uit den boze.

Bezienswaardigheden
De kerk is niet voor niets de trots van het dorp. Zij werd in 1757 helemaal vernieuwd. Hierbij kreeg ze onder meer haar mooie kansel, met sierlijke rococo-ornamenten en prachtige hout gesneden panelen die het leven van Jezus verbeelden.
Bij een veel recentere restauratie kwam de oude mozaïekvloer van de eerste kerk tevoorschijn. Deze vloer dateert uit de 14de eeuw en bestaat uit tegels van kleurig geglazuurd aardewerk in verschillende vormen en maten. In het mozaïek zijn voorstellingen herkenbaar, onder meer van herten en adelaars, maar ook van ridders te paard, Franse lelies en rozetten. De mooiste fragmenten zijn beschermd met glas zodat voor het publiek toegankelijk zijn zonder dat ze beschadigen.

Wonen en leven
Longerhouw zelf kent weinig voorzieningen, maar wel een actief verenigingsleven. De kinderen van het dorp gaan naar de basisschool in Schettens. Verder zijn de inwoners voornamelijk gericht op het ruim vijf kilometer oostelijker gelegen Bolsward.

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Longerhouw

Longerhouw is een oud terpdorp ten zuiden van de voormalige Marneslenk. Aan het naar verhouding flinke aantal forse boerderijen van verschillende typen aan de dorpsstraat en de zijstraatjes en -paden is de bijna uitsluitend agrarische geschiedenis van dit kleine, tamelijk geïsoleerde dorp af te lezen. Het dorp bezit zijn oude verkeersverbinding nog, de opvaart, de haven, naar de Makkumervaart waardoor het met de rest van Friesland was verbonden.

Het huidige Longerhouw is met een weg en een viaduct over de autosnelweg A7 met Schettens verbonden waar ook de school voor de kinderen staat. In het midden van de kern met daaromheen wat kleine woningbuurtjes staat een forse, laat-middeleeuwse toren die, aan de sporen te zien, al heel wat mee heeft gemaakt. De kerk is in 1757 vernieuwd en oogt wat saai. Net als in Schettens zegt dat niets want zij bevat een paar daverende verrassingen. Het fraai gedecoreerde gebodenbord hoort hier eigenlijk niet, maar in het buurdorp Schettens: op de achterkant staat namelijk een tekst die slaat op de vernieuwing van de kerk daar in 1785. De kansel uit 1757 is charmant versierd met rococo-ornament, maar het mooist zijn de panelen met voorstellingen uit de heilsgeschiedenis, drukbevolkt en met een ontroerend oog voor details: de geboorte van Christus, kruisiging, hemelvaart en laatste oordeel. De schrijnwerker die deze prachtig verfijnde taferelen heeft gesneden moet een groot kunstenaar zijn geweest, maar zijn naam is nooit bekend geworden.

Bij een restauratie gaf de kerk een oud geheim prijs: er werden hoogst zeldzame, aanzienlijke fragmenten van een 14de-eeuwse mozaïekvloer gevonden, bestaand uit tegels van aardewerk in verschillende vorm en maat en voorzien van glazuren in verschillende kleuren. Sommige hebben zelfs voorstellingen van geel slib: een portretkop, adelaars, herten, ridders te paard, rozetten, Franse lelies en allerlei patronen. Alles is gerestaureerd en de mooiste fragmenten worden, keurig beschermd door glas, graag aan belangstellenden getoond.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland