Alles over Molkwerum
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Molkwerum

Molkwerum

Direct aan het IJsselmeer, tussen Stavoren en Hindeloopen, ligt Molkwerum. Een dorp met een rijk zeevaardersverleden, dat wel het Venetië van het Noorden werd genoemd. Tegenwoordig telt het dorp een kleine vierhonderd inwoners.

Geschiedenis
Molkwerum was gebouwd op zeven eilandjes, pôllen in het Fries. De dorpsbewoners hielden contact met elkaar via bruggetjes en planken over het water. Door de wirwar aan straatjes, kanalen en bruggen werd Molkwerum ook wel het Friese doolhof of het Venetië van het Noorden genoemd. Tegenwoordig zijn de sloten gedempt en veel karakteristieke huizen verdwenen. De naam Molkwerum zou afgeleid zijn van melkweren, of waterachtige streken land: geschikte grond om melkvee op te weiden.
Van de 16de tot eind 17de eeuw had het dorp had een omvangrijke vissersvloot, een zeehaven en een eigen sluis om in het veilige binnenwater te kunnen komen. Molkwerum was een belangrijk zeevaardersdorp in Fryslân. Het dorp had in de hoogtijdagen zelfs een eigen kantoor in Amsterdam. Door de internationale handel bouwde Molkwerum, net als Hindeloopen, een eigen cultuur op met een eigen taal, klederdracht en schilderkunst.
Het dialect dat de inwoners van Molkwerum spraken, vertoonde kenmerken van het Oud-Fries. Het werd daarom in de 17de en de 18de eeuw wel beschouwd als het "echte" Fries. Reizigers reisden speciaal naar Molkwerum om deze taal te horen en de opvallende klederdracht te aanschouwen.
Molkwerum was beroemd om de handel in zwanen-pekelvlees. Het dorpswapen en de vlag van het dorp verwijzen hiernaar: een witte zwaan in een zwart veld. De dorpsvlag staat ook op een gevelsteen van een huis even buiten de bebouwde kom van het dorp.

Bezienswaardigheden
Van het maritieme verleden van Molkwerum is tegenwoordig niet veel over. Wel lijken de huizen nog steeds kriskras door elkaar te staan.
De Molkwerumer koekfabriek maakt sinds 1916 de beroemde Molkwarder Koeke, een specifiek Friese lekkernij. De nostalgische inrichting van het bakkerswinkeltje naast de koekfabriek brengt het verleden van het dorp tot leven. Ook het voormalig rechthuis uit 1697 aan de Hellingstrjitte is het bezoeken waard.
De Hervormde Kerk van Molkwerum werd in 1850 gebouwd. In 1799 kreeg de kerktoren een nieuw zadeldak. Het kerkje heeft een rijk interieur met onder andere een oude koperen doopbekkenhouder en drie koperen kroonluchters. De oudste kroon dateert uit het einde van de 16de eeuw.

Wonen en leven
Voor de meeste voorzieningen is Molkwerum aangewezen op het naburige dorp Koudum, op circa twee kilometer afstand. Koudum heeft diverse supermarkten en basisscholen. En bijvoorbeeld ook een woonzorgcentrum, een huisartsenpraktijk en een sporthal. Aan de spoorlijn Leeuwarden-Stavoren ligt het station Koudum-Molkwerum.

© Gemeente Sudwest Fryslân

Historie van Molkwerum

Molkwerum heette eeuwenlang de Friese Doolhof; het is een archipeldorp en dat is nog te ervaren. De huizen stonden vroeger op eilandjes en ondanks dempingen is het beeld van weleer nog op te roepen, dankzij enkele tussen de huizen door lopende grachtjes. Deze kronkelende watertjes bepaalden de structuur en niet straten met netjes gerooide bebouwing.

Het dorp lag tussen waterpartijen, ten noorden lag de Zuiderzee, ten zuidwesten het uitgestrekte Staverse Meer, dat aan het begin van de 17de eeuw is drooggemalen. Hier woonden varensgasten die voor meestal Amsterdamse reders op vooral de Oostzee voeren. Van het maritieme verleden resteert niets meer. In tegenstelling tot andere stadjes en grote dorpen nabij de voormalige Zuiderzee, heeft Molkwerum niet een compacte structuur met dichte bebouwing, maar is het dorp transparant met allerlei doorkijkjes. Nog steeds lijken de meeste huizen kriskras door elkaar te staan: ze roepen een sfeer op van een bekoorlijke eenvoud. Het voormalige rechthuis, Hellingstrjitte 8, uit 1697 is een hoogtepunt. Het erfgoed van het dorp wordt onder de aandacht gebracht in het bakkerswinkeltje naast de Molkwerumer koekfabriek. De winkel is nostalgisch ingericht.

De hervormde kerk is in 1850 gebouwd en de zadeldaktoren is uit 1799. De kerk bezit een oude koperen doopbekkenhouder en drie koperen kronen, waarvan de oudste uit het einde van de 16de eeuw dateert. De tweede uit 1648 bezit schildjes met klederdracht en de derde is in de 18de eeuw vervaardigd.

Molkwerums bloeiperiode viel tussen het midden van de 16de en het einde van de 17de eeuw. Nadat de koopvaardij op de Oostzeelanden stagneerde, schakelden de Molkwerumer schippers over op de visserij. De Staverse jollen konden in de baai voor de kust worden afgemeerd. Het Wijd, met een kom bij de sluis in de zeedijk, zorgde voor een waterverbinding. Die is nog maar net te herkennen; het haventje is in de jaren zestig grotendeels gedempt en de sluis gesloopt. Alleen de sluiswachterwoning en de natuurstenen trap over de dijk zijn behouden gebleven.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland