Alles over Wâlterswâld
FrieslandWonderland Fries Nederlands

Alles over Wâlterswâld

Wâlterswâld

Wâlterswâld ligt in het gebied dat wel wordt aangeduid als de Dokkumer Wâlden. Dat gebied is op zijn beurt onderdeel van Nationaal Landschap de Noordelijke Friese Wouden. Dit kleinschalige en zeer fraaie coulissenlandschap is uniek in Europa. Kenmerkend zijn de fraaie houtwallen die de percelen land van elkaar scheiden en de ‘bolle’ akkers. De houtwallen waren vroeger een praktische afscheiding tussen de verschillende stukken akker- en grasland. Het hout werd vaak gebruikt voor gereedschappen en brandstof.
Het dorp heeft twee kernen: één rond de Hervormde kerk aan de Achterwei, de andere aan de iets zuidelijker lopende Foarwei. Samen met Driezum is het landelijk bekend door de Paardendagen, die ieder jaar gehouden worden in het laatste weekend van juli. Er is dan onder meer een marathon met vele hindernissen die door en rond beide dorpen voert en een ‘boerendag’. Het spectaculaire evenement trekt jaarlijks duizenden toeschouwers.
Het Nederlands Hervormde kerkje staat op een kleine terp en werd voor een deel gebouwd in 1805. De toren van de kerk stamt uit de 17e eeuw.
Een boerderij aan de Foarwei herinnert aan de cichoreiteelt in dit gebied. Cichorei werd gedroogd in een ‘eest’ (een soort oven) en daarna verkocht als vervanger van koffie. Wilt u meer weten over de cichoreiteelt dan kunt u museum De Sûkerei bezoeken in het nabijgelegen Damwâld.

Rondom Wâlterswald kunt u prachtige wandelingen maken over oude ‘halepaden’. Deze eeuwenoude paden werden vroeger op een zandrug aangelegd. Er is een stichting opgericht om zoveel mogelijk van deze historische paden te herstellen.

©

Historie van Wâlterswâld

Wouterswoude is een veenontginningsdorp dat langs twee ontginningsassen, de Voorweg en Kooilaan/Achterweg, tot ontwikkeling is gekomen. Het is het enige dorp van de Dokkumer Wouden waar de kern rond de kerk aan de Achterweg is gekomen. Aan die weg en de Kooilaan zijn de sporen van de oude agrarische bebouwing te vinden. Aan de Achterweg een midden 19de-eeuws woudboerderijtje, aan de Kooilaan eenzelfde type en een forse kop-halsrompboerderij uit het laatste kwart van de 18de eeuw. Een vertrek heeft een bedstedenwand, een ander vertrek is volledig betegeld. Aan de Voorweg staat een tiental gevarieerde en vrij gave boerderijen uit het laatste kwart van de 18de en uit de 19de eeuw.

De hervormde kerk staat aan de Achterweg op de kruising met de Kerklaan, vroeger de Wouterslaan. De hoogst eenvoudige zaalkerk met een driezijdig gesloten koor en verhoudingsgewijs kleine rondboogvensters verving in 1805 een ouder bedehuis. De preekstoel dateert ook uit de bouwtijd. De ongelede toren is in de 17de eeuw opgetrokken van ouder, hergebruikt bouwmateriaal en wordt gedekt door een iets ingesnoerde piramidale spits. Aan de Achterweg staat de kenmerkende pastorie in de laat 19de-eeuwse mengstijl. Tegenover de kerk staat het verenigingsgebouw Maranatha uit 1926. Het valt op door de vooruitspringende middenpartij met een traditionele trapgevel.

Aan de Voorweg aan de Driesumer zijde staat de in 1922 naar ontwerp van Ane Nauta (1882- 1946) gebouwde gereformeerde kerk. Zij verving een eenvoudige voorgangster uit de 19de eeuw, heeft een T-vormige plattegrond en klimmende vensterreeksen in de geveltoppen. Ten westen van de laag uitgebouwde ingangsportiek rijst de levendig gelede toren op met een golflijst op de overgang van romp naar vierzijdige spits.

De voormalige cichoreifabriek aan de Voorweg heeft de vorm van een grote boerderij: het is een van de weinige sporen van de in de 19de en vroege 20ste eeuw bloeiende teelt en verwerking van dit gewas in Dantumadeel. Het ensemble met directeurswoning dateert van ongeveer 1920. Tegenwoordig is er een grondverzet- en houtrecyclingsbedrijf in gevestigd.

Tekst: © NoordBoek - Peter Karstkarel • Foto: © FrieslandWonderland