Deel:


Bezienswaardigheden in Leeuwarden


Grote of Jacobijnerkerk (protestants)

De Jacobijnerkerk is eind 13de eeuw gebouwd als kloosterkerk bij het in het midden van die eeuw gestichte dominicanenklooster. Oorspronkelijk bestond de kerk uit een schip en een smalle, naar het klooster gerichte blinde noordbeuk. Vooral aan de koorzijde zijn nog aspecten van het oorspronkelijke gebouw te zien. Daarna is de kerk diverse malen uitgebreid en veranderd. Na de hervorming is het klooster goeddeels afgebroken, alleen de huidige kosterij bevat nog enkele zalen en een fragment van de kloostergang. De Jacobijnerkerk werd hoofdkerk van Leeuwarden wat de Nassause stadhoudersfamilie spoe

Oldehove

De onvoltooide, scheve, kromme en kloeke toren is het glorieuze en dramatische resultaat van een ambitieus bouwprogramma en daarmee het symbool van de stad Leeuwarden geworden. De hoofdkerk van Leeuwarden, de Sint-Vitus van Oldehove zou in het begin van de 16de eeuw worden vervangen. In 1529 wordt met de bouw van de toren begonnen onder leiding van Jacob van Aken. Toen echter het werk tot tien meter hoogte was gevorderd, begon het bouwsel naar het noordwesten over te hellen. Bij zo’n geringe hoogte moesten de stabiliteitsproblemen op verstoring van de ondergrond wijzen. Men ging door met het

Waalse kerk (protestants)

De voormalige kloosterkapel van de domini-canessen of Witte Nonnen is gewijd aan Sint-Catharina. Het bescheiden gebouw stond niet vrij maar in de gesloten bebouwing van het klooster. Het klooster werd in 1507 gesticht als laatste van de vier kloostervestigingen in Leeuwarden. Het had in 1525 alle erkennin-gen verworven en toen zal de bouw van de kapel zijn begonnen. Het heeft iets langer dan een halve eeuw gefunctioneerd tot de hervorming er een eind aan maakte. Het gebouw kreeg verschillende andere functies totdat het door de stad als kerk voor de Franssprekende reformatorische gemeenschap va

Anthonygasthuis

Leeuwarden, Perkswaltje: Nieuw Sint-Anthony Gasthuis

Met gasthuizen worden in Fryslân altijd hofjes bedoeld, met name voor het collectief wonen van ouden van dagen. De geschiedenis van het Sint-Anthony Gasthuis gaat terug tot de vijftiende eeuw. Tussen 1862 et 1864 werd een nieuw gesticht gerealiseerd naar ontwerp van Frederik Stoett.

Aan de Groeneweg verrees een reeks kamerwoningen, bestaande uit één bouwlaag met een kap parallel aan de weg. Aan het Perkswaltje zijn haaks daarop vleugels geplaatst, die worden afgesloten door blokvormige kopwoningen van twee bouwl

Princessehof

Princessehof

Het Princessehof dankt zijn naam aan prinses Maria Louise van Hessen Kassel, weduwe van de vroeg gestorven stadhouder Johan Willem Friso. Zij betrok dit gebouw in 1731, nadat zij het stadhouderlijk hof, waar haar zoon zich had gevestigd, verliet. De prinses kocht daarom de oude L-vormige adellijke woning het Camminghahuis en het daaraan grenzende gebouw met een brede gevel achter een voorplein aan.
De 15de eeuwse stins, voorzien van een toren met een ui-vormige koepel, bezit een unieke spiltrap, een kelder en verschillende zalen. In 1584 betrok stadhouder Willem Lod

Blokhuispoort

Leeuwarden, Blokhuisplein 41: gevangenis

Op een eilandje aan de zuidoostzijde van de binnenstad werd in de periode 1870-1878 de Bijzondere Strafgevangenis gebouwd, naar ontwerp en onder toezicht van de Rijksbouwmeester van Gevangenissen J.F. Metzelaar. Het resultaat was een complex van drie bouwlagen, bestaande uit een dubbele carrévorm rondom twee binnenplaatsen. Elf jaar later werd werd het aan de achterzijde uitgebreid door toevoeging van het Huis van Bewaring ( 1889- 1891).

De massale architectuur is in beperkte mate verlevendigd door contrasterende kleurtoepassing in bakst

Bankgebouw

Leeuwarden, Zaailand 110: bankgebouw

Het blokvormig gebouw met een toegevoegde dienstwoning is ontworpen door A. Baart sr., met medewerking van J.E. Wiersma. Het dateert uit 1936. De twee bouwlagen in rode baksteen rusten op een plint van graniet, die op de hoeken en onder de lisenen iets hoger is opgetrokken. Tegenover de sterk gelede gevelwanden met hun grote vensters zijn de hoeken vlak en tamelijk gesloten.

Het onderste gedeelte van de vensters van de eerste bouwlaag is voorzien van traliewerk met opschriften, die betrekking hebben op spaar- en beleggingsvormen. Op de kolom va

Graanpakhuis

Graanpakhuis

Aan de Baljestraat staat het graanpakhuis 'Landbouwhuis' uit ca. 1900. Het bakstenen drielaags gebouw heft een ronding op de hoek van de baljestraat met de Willemskade ZZ. In de voorgevel segmentboogramen met sierbogen in gele baksteen., en houten laaddeuren. Het pakhuis is niet meer in gebruik.

Centraal apotheek

Leeuwarden, Voorstreek 58: Centraal Apotheek

Het opvallend rijzige gebouw in gele verblendsteen is een stijlzuiver voorbeeld van de Art Nouveau in Leeuwarden. Het ontwerp uit 1905 is van de architect G.B. Broekema uit Kampen.

De belangrijkste hoek van het gebouw is geaccentueerd door een erkerachtige uitbouw over drie bouwlagen en is bekroond door een helmspitsje. De natuurstenen omlijstingen van de lichtopeningen en het smeedwerk van de balkons zijn versierd met gebogen lineaire ornamenten.

Het meest opvallende sierelement is wel het grote tegeltableau waarop Hygieia,

C&A

Leeuwarden, Nieuwstad 98: winkelpand

Enkele Westfaalse marskramers in textiel en fournituren, de zogenaamde 'lapkepoepen', vestigden zich permanent in Friesland. Clemens en August (C&A) Brenninkmeijer begonnen in 1841 in Sneek. De firma liet in 1917 naar ontwerp van de Groninger architect P.M.A. Huurman in Leeuwarden een winkelmagazijn bouwen.

Het ontwerp is in neo-classicistische stijl en heeft een geheel gepleisterde gevel. Het winkelpand bestaat uit vier bouwlagen, dat horizontaal in drieën wordt gedeeld door pilasters van de kolossale orde. Aan de borstwer

Paleis van justitie

Leeuwarden, Wilhelminaplein 1: Paleis van Justitie

De provincie was verantwoordelijk voor de huisvesting van het gerechtshof en medeverantwoordelijk voor de huisvesting van de arrondissementsrechtbank. In het midden van de negentiende eeuw zocht het provinciaal bestuur tevens een nieuwe vergaderruimte voor de toen nog jaarlijkse bijeenkomsten van Provinciale Staten. Een geschikte bouwlokatie voor een paleis waarin alle drie overheidsfuncties konden worden ondergebracht, kwam tot stand door de demping van de Oude Heerengracht in de periode 1836-1846.

De metselaar-timmerman

Gebied met bijzondere waarde

Leeuwarden, Hollanderwijk

De Hollanderwijk, ten zuiden van binnenstad en spoor gelegen, is een woonwijk voor arbeiders en heeft een levendige, tuinwijkachtige opzet. De 177 woningen werden in I914 en 1915 gebouwd in opdracht van de Woningvereniging 'Leeuwarden'. Zowel het stedebouwkundig als het architectonisch ontwerp is van de Leeuwarder architect Willem Cornelis de Groot (1853-1939). Tussen 1980 en 1983 heeft de Hollanderwijk een ingrijpende renovatie ondergaan.

Het plan voor de Hollanderwijk lijkt vooral gebaseerd op de toestand van het terrein dat destijds v

Kiosken

Leeuwarden, Koningsstraat/Voorstreek: kiosken

De ondiepe aanbouwen aan de zijgevel van Voorstreek 32 vormden oorspronkelijk drie kiosken, ontworpen door Z.S. Feddema in 1897. De grote spiegelruiten zijn gevat in houten stijlen met halfzuiltjes en vrouwekopjes op de gevellijst. De stijlen rusten op een hardstenen basement.

Op het lessenaardak is in de Koningsstraat een driehoekig gevelfront aangebracht met een gebeeldhouwde boom en aan weerszijden griffioenen, terwijl de hoek aan de Voorstreek wordt benadrukt door een torenachtig bouwsel met zuiltjes en een naaldspits.

Water- en vuurhuisje

Leeuwarden, bij Kleine Kerkstraat 25/Regenboogsteeg: water- en vuurhuisje

Per schip aangevoerd dobbe-, meer- of rivierwater, zogenaamd haalwater, werd in de stad uitgevent. In het water- en vuurhuisje konden omwonenden warm of koud water en vuurkooltjes kopen. Het is het enige exemplaar dat bewaard is gebleven.

Einekoaien Lytse Geast en Ketelermar

Aan de oostkant van Leeuwarden, onder de buurtschappen Lytse Geast en Aldemiede, ligt een deels verland meertje, de Ketelermar, met in de omgeving een aantal eendenkooien in het open weidegebied.
De eendenkooien zijn afgelegen, moeilijk bereikbare terreintjes. Voorzieningen voor bezoekers zijn er niet, want dit was oorspronkelijk ook niet zo. Kooikers hebben nooit pottenkijkers in hun domein geduld. Daarom waren deze cultuurhistorische elementen in het landschap altijd met een waas van geheimzinnigheid omgeven.
De eendenkooien zijn al honderden jaren oud. Toen ze werden aangelegd,

Grutte Wielen

Het is een belangrijk vogelgebied, dit 571 hectare grote geheel van meertjes, riet- en zeggenmoerassen, natte graslanden en twee eendenkooien. Er zijn zomerpolders met kruidenrijke hooilanden en bouwlandjes met akkeronkruiden. Ganzen, eenden en steltlopers pleisteren hier massaal, de graslanden zijn van groot belang voor weidevogels. Wielsicht en Op Toutenburg, de Binnemiede- en Weeshûspolder, de Buismanskoai, de Kobbekoai en de Ryptsjerksterpolder maken deel uit van natuurgebied de Grutte Wielen.
De Ryptsjerksterpolder is vrij toegankelijk van 15 juni tot 1 oktober. Hier lopen twee wand

Woonhuis Leeuwarden

Grote Hoogstraat 14: woonhuis 'De Fette Os'
In de zestiende eeuw vestigden zich voornamelijk middenstanders in deze straat, waaronder veel vleeshouwers die hun waar verhandelden in het nabijgelegen vleeshuis aan de Eewal. Volgens het stadsarchief stond in 1586 op deze plek een bedrijfsruimte van een vleeshouwer en ook in 1703 woonde hier een slager. Het bouwjaar 1664 laat onvermeld welke persoon het huis bewoonde, maar aannemelijk is dat het ook toen een vleeshouwer was. Vanaf de tweede helft van de achttiende eeuw woonden er voornamelijk bakkers, waarna het in de negenti

Woonhuis met winkel Leeuwarden

Sint Jacobstraat 13: woonhuis met winkel
Dit monumentale huis aan een van de voornaamste straten van Leeuwarden werd in 1638 gebouwd voor de boekdrukker Dirck Albertsz uit Deventer. In het fries boven de winkelpui staan voorstellingen van het boekmakersambacht.
In 1705 werd het huis gekocht door Hendrick Frieswijck, vanaf 1722 burgemeester van Leeuwarden. Hij bracht zijn wapenschild aan boven de ingang en liet het huis inwendig verfraaien tot een van de deftigste huizen van de stad, wat nog is af te lezen aan het fraaie portaal tussen hal en gang. Vanaf het midden van de 19de e

Prins frederikkazerne

Leeuwarden, Amelandsdwinger 201-595: Prins Frederikkazerne

Nadat de vorige kazerne uit 1829 in de nacht van 14 op 15 juni 1860 bijna geheel was afgebrand, werd op de oude grondslag en met dezelfde indeling een vrijwel identieke kazerne opgetrokken naar ontwerp van de militaire ingenieurs J.A. Feith en A.Tutein Nolthenius te Groningen. De carrévormige garnizoenskazerne met binnenplaats imponeert door de kolossale omvang en de sobere, regelmatige, welhaast strenge architectonische geleding. In 1983 werd de kazerne ingrijpend verbouwd tot woningcomplex.

Manege

Leeuwarden, Arendstuin 35: manege

Ten behoeve van de in Leeuwarden gelegerde eskadrons cavallerie werd door de gemeente in 1856 een manege gebouwd naar ontwerp van de stadsarchitect Thomas A. Romein. De enorme overspanning van de hal met bovenlicht werd geheel met ijzeren Polonceau-spanten gerealiseerd en is de vroegst bewaarde toepassing van deze constructie in Nederland. De houten lambrizering van de binnenbak is nog gedeeltelijk aanwezig.

0 | 1 | 2 |